महाराष्ट्र सरकारच्या बहुचर्चित लाडकी बहीण योजनेत आता मोठे बदल होताना दिसत आहेत. दरमहा दिला जाणारा हफ्ता मिळत नसल्याच्या तक्रारी ज्या महिलांकडून येत होत्या, त्या आता सरकारी आकडेवारीमुळे स्पष्ट झाल्या आहेत. जून महिन्यात तब्बल 26.34 लाख महिलांना कोणताही हफ्ता मिळालेला नाही, असा धक्कादायक खुलासा समोर आला आहे.

अपात्र महिलांना योजना बंद

सरकारकडून पात्रता तपासणीचा कडक निर्णय घेण्यात आला असून, ज्यांच्याकडे चारचाकी गाडी आहे, शासकीय सेवा आहे, उत्पन्न ठराविक मर्यादेपेक्षा जास्त आहे किंवा आधीच इतर सरकारी योजना लाभ घेतल्या आहेत अशा महिलांना या योजनेपासून दूर ठेवण्यात आलं आहे. त्यामुळे हफ्ता बंद झालेल्या महिलांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे.

‘फक्त पात्र लाडकीलाच हफ्ता’ – सरकारचा स्पष्ट संदेश

सरकारने या योजनेच्या अंमलबजावणीत फसवणूक होऊ नये यासाठी विशेष मोहिम राबवली आहे. डुप्लिकेट लाभार्थी, एकाच घरातील अनेक महिलांनी अर्ज केल्याचे प्रकार, बनावट कागदपत्रे अशा अनेक गैरप्रकारांच्या पार्श्वभूमीवर सरकारकडून स्पष्ट संदेश देण्यात आला आहे – “आता फक्त पात्र लाडकीलाच हफ्ता!”

कोणत्या कारणांमुळे महिलांना हफ्ता नाकारला गेला?

• शासकीय नोकरी असणं

• कुटुंबाचं वार्षिक उत्पन्न ठराविक मर्यादेपेक्षा जास्त असणं

• चारचाकी वाहनाच्या मालकीची नोंद

• इतर शासकीय योजनांचा लाभ आधीच घेतलेला असणं

• आधार क्रमांक, बँक खाते आणि मोबाईल नंबर mismatch

• एकाच Beneficiary ID वर अनेक अर्ज

या सर्व बाबींची छाननी करून 26 लाखांहून अधिक महिलांना योजनेपासून अपात्र ठरवण्यात आलं आहे.

महिलांमध्ये संभ्रम आणि नाराजी

काही महिलांनी दावा केला आहे की, त्या नियमांचे पालन करूनही त्यांना हफ्ता मिळालेला नाही. यामुळे अनेक महिलांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला असून, जिल्हा महिला व बाल कल्याण अधिकाऱ्यांकडे तक्रारी दाखल होत आहेत. काही ठिकाणी महिलांनी निदर्शनंही केली आहेत.

सरकारचा बचाव

सरकारने यावर उत्तर देताना म्हटलं आहे की, “हा कोणालाही वंचित ठेवण्याचा नाही, तर खरी गरजवंत महिलांनाच लाभ मिळावा यासाठीचा प्रयत्न आहे.” जर एखाद्या पात्र लाभार्थिनीचा हफ्ता थांबवला गेला असेल, तर ती महिला आयोग किंवा जिल्हाधिकारी कार्यालयाशी संपर्क करू शकते, असंही स्पष्ट करण्यात आलं आहे.

पुढील टप्प्यात काय?

राज्य सरकार लवकरच पुन्हा नव्याने अर्ज मागवण्याची प्रक्रिया सुरू करणार असल्याचे संकेत आहेत. त्यात पात्रता निकष स्पष्ट करून, अधिक पारदर्शक पद्धतीने लाभार्थ्यांची निवड होईल, असं सांगितलं जात आहे.

निष्कर्ष

लाडकी बहीण योजना ही महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी सुरू करण्यात आलेली मोठी योजना आहे. मात्र, तिचा लाभ अपात्र किंवा फसवणूक करणाऱ्या लोकांपर्यंत पोहोचू नये, यासाठी सरकारने घेतलेली छाननी प्रक्रिया गरजेची होती. यामध्ये योग्य पात्र महिलांनाच हफ्ता मिळावा, हीच नागरिकांचीही अपेक्षा आहे. त्यामुळे महिलांनी जर खरोखर पात्र असतील, तर योग्य त्या मार्गाने आपली माहिती तपासून घेणं महत्त्वाचं ठरेल.