Forensic Expert Career: तुम्हालाही फॉरेन्सिक एक्सपर्ट बनायचे आहे का? मग यासाठी काय करावे, कुठे नोकरी मिळते आणि किती पगार मिळतो, या सर्व प्रश्नांची उत्तरे जाणून घेऊया आजच्या खास लेखात.

आजच्या काळात फॉरेन्सिक सायन्स (Forensic Science) हे एक वेगाने वाढणारे आणि आकर्षक करिअर (career) क्षेत्र बनले आहे. गुन्हांच्या वैज्ञानिक पद्धतीने तपास करण्यापासून ते न्यायालयात पुरावे सादर करण्यापर्यंत फॉरेन्सिक एक्सपर्टची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते. जर तुम्हालाही या क्षेत्रात करिअर करायचे असेल, तर कोणता कोर्स करावा, कुठे नोकरी मिळते आणि किती पगार मिळतो. या सर्व प्रश्नांची उत्तरे जाणून घेऊया आजच्या खास लेखात.

हेही वाचा: मुंबई विमानतळ टर्मिनल-१ मध्ये किरकोळ आग; प्रवाशांमध्ये घबराट, मोठी दुर्घटना टळली

गृह मंत्रालयाच्या महत्त्वाच्या सूचना

गृह मंत्रालयाने सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या मुख्य सचिवांना न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळा (Forensic Science Lab) मजबूत करण्याचे निर्देश दिले आहेत. तसेच, रिक्त पदे लवकरात लवकर भरून तीन महिन्यांच्या आत प्रलंबित काम पूर्ण करण्यास सांगितले आहे.

याव्यतिरिक्त, भरती नियमांमधील सुधारणांनुसार, राष्ट्रीय न्यायवैद्यक विज्ञान विद्यापीठ (NFSU) सारख्या संस्थांमधील विशेष पदव्यांना मान्यता देणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. रिक्त पदे केवळ कंत्राटी पद्धतीने भरण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

Forensic तज्ञ काय करतात?

न्यायवैद्यक (Forensic) तज्ञ गुन्हेगारी घटनास्थळांवरून मिळालेल्या पुराव्यांची शास्त्रीय पद्धतीने तपासणी करतात. यामध्ये रक्ताचे नमुने, बोटांचे ठसे, डीएनए, शस्त्रे आणि कागदपत्रांचे विश्लेषण केले जाते. त्यांचा अहवाल न्यायालयात एक महत्त्वाचा पुरावा मानला जातो, ज्यामुळे गुन्हेगारांना शिक्षा मिळण्यास मदत होते.

फॉरेन्सिक सायन्ससाठी कोणता कोर्स करावा?

न्यायवैद्यक विज्ञान (Forensic Science) क्षेत्रात प्रवेश मिळवण्यासाठी, १२वी मध्ये विज्ञान (भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र/गणित) शाखेत असणे आवश्यक आहे.

कोर्स

बी.एस्सी. फॉरेन्सिक सायन्सेस

एम.एस्सी. फॉरेन्सिक सायन्सेस

बी.एस्सी. क्रिमिनोलॉजी

डिप्लोमा आणि सर्टिफिकेट कोर्सेस

प्रमुख संस्था

नॅशनल फॉरेन्सिक सायन्सेस युनिव्हर्सिटी (NFSU)

ख्राइस्ट युनिव्हर्सिटी, बंगळूरु

सेंट झेवियर्स कॉलेज, मुंबई

श्री गुरु तेग बहादूर खालसा कॉलेज, दिल्ली

चंदीगड युनिव्हर्सिटी

सरकारी नोकरी कुठे मिळते?

अभ्यासक्रम पूर्ण केल्यानंतर, फॉरेन्सिक सायन्स लॅब (FSL) मध्ये सरकारी नोकरी मिळते. किंवा या लॅब्स राज्य आणि केंद्र सरकारच्या स्तरावर काम करतात.

याव्यतिरिक्त खालील ठिकाणीही संधी उपलब्ध आहेत:

पोलीस विभाग
सीबीआय (CBI)
एनआयए (NIA)
बाह्य तपास यंत्रणा

भरतीसाठी लेखी परीक्षा आणि मुलाखतीचा खर्च.

किती पगार मिळतो?

फॉरेन्सिक सायन्स लॅबमधील ज्युनियर सायंटिफिक ऑफिसर पदासाठी, सुमारे ६८,००० मासिक पगार मिळू शकतो. अनुभव आणि पदानुसार पगारात वाढ होते.