दिल्ली आणि मुंबईतील हवेची गुणवत्ता चिंताजनक पातळीवर पोहोचली आहे. विविध पायाभूत सुविधा प्रकल्पांशी संबंधित बांधकाम क्रियाकलाप आणि वाहन प्रदूषण हे मुंबईतील हवेच्या गुणवत्तेला मोठ्या प्रमाणात जबाबदार असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. मागील काही दिवसांचे प्रमाण पाहिजे तर मुंबईचा सरासरी AQI १४० आहे. जो “मध्यम” श्रेणीत येतो. मात्र, वांद्रे कुर्ला कॉम्प्लेक्ससारख्या काही भागात ‘गंभीर’ AQI नोंदवला गेला आहे.

शून्य ते ५० दरम्यानचा AQI ‘चांगला’, ५१ ते १०० ‘समाधानकारक’, १०१ ते २०० ‘मध्यम’, २०१ ते ३०० ‘खराब’, ३०१ ते ४०० ‘अती खराब’ आणि ४०१ ते ५०० ‘गंभीर’ मानला जातो. इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, मुंबईचे हवामान शास्त्रज्ञ अंशुमन मोडक यांनी AQI पातळीत वाढ बांधकाम क्रियाकलाप आणि वाहनांच्या उत्सर्जनामुळे झाली आहे.

हेही वाचा – Maharashtra Liquor Ban : महाराष्ट्रात तीन दिवस मद्यविक्री असणार बंद

मुंबई आणि त्याच्या उपनगरांमध्ये शहरी विकास होत आहे, ज्यामध्ये असंख्य मेट्रो रेल्वे मार्ग, रस्ते बांधकाम, पूल आणि इतर बांधकाम क्रियाकलापांचा समावेश आहे. झोपडपट्ट्या, गिरण्या आणि औद्योगिक युनिट्स गगनचुंबी इमारतींमध्ये रूपांतरित होत आहेत. भारतीय हवामान विभाग, मुंबई येथील शास्त्रज्ञ यांनीही शहरातील पायाभूत सुविधांच्या कामांमुळे AQI निर्देशांकात वाढ झाल्याचं सांगितलं आहे. त्यांच्या मते, हवामानशास्त्रीय घटक देखील यामध्ये भूमिका बजावतात.

हिवाळा सुरू होताना तापमानातील चढउतार आणि ईशान्येकडील वारे वैशिष्ट्यपूर्ण असतात. जेव्हा स्वच्छ आकाश जमीन वेगाने थंड करते आणि वाऱ्याचा वेग कमी होतो तेव्हा तापमानातील चढउतारांसाठी परिस्थिती अनुकूल असते. अशा प्रकारे, उबदार हवेच्या खाली थंड हवेचा थर तयार होतो. थंड हवा, दाट असल्याने, स्थिर होते, ज्यामुळे प्रदूषकांना पसरण्यापासून रोखले जाते.

शास्त्रज्ञांच्या मते, मुंबईसारख्या महानगरात, दाट आणि उंच शहरी संरचना हवेच्या प्रवाहात अडथळा आणू शकतात, ज्यामुळे प्रदूषणाचा प्रसार होण्यास हातभार लागतो. ऑक्टोबरमध्ये, बीएमसीने 28 मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली होती, ज्यात धूळ नियंत्रित करण्यासाठी बांधकाम स्थळांभोवती धातूचे कुंपण आणि हिरव्या कापडाचे आवरण उभारणे, पाणी शिंपडणे, कचऱ्याची योग्य साठवणूक आणि वाहतूक करणे आणि धूर शोषण प्रणाली स्थापित करणे यांचा समावेश होता.