Sant Dnyaneshwar Palkhi: वाखरीहून पंढरपूरकडे माऊलींचा रथ मार्गस्थ होत असताना तो ओढण्याची जबाबदारी वडार समाजातील बांधव पार पाडतात. मात्र, यामागचं नेमके कारण काय आहे? जाणून घेऊयात आजच्या खास लेखातून.
आषाढी वारी (Ashadhi wari 2026) म्हटली की डोळ्यांसमोर उभे राहते ते म्हणजे लाखो वारकऱ्यांचे विठ्ठलनाम, टाळ-मृदुंगाचा गजर आणि सर्व संतांच्या पालख्यांचा भक्तिमय सोहळा. या सोहळ्यात अनेक शतकांपासून जपल्या गेलेल्या परंपरा आजही तितक्याच श्रद्धेने पाळल्या जातात. त्यापैकी एक म्हणजे संत ज्ञानेश्वर माऊलींच्या पालखीतील लाकडी रथ (Sant Dnyaneshwar Palkhi) ओढण्याचा मान.
हेही वाचा: फडणवीस, पवार आणि शिंदे… राऊतांच्या पत्रकार परिषदेत तिन्ही मुद्द्यांवर जोरदार टीका
वाखरीपासून सुरू होणारी सेवा (Service starting from Wakhari)
संत ज्ञानेश्वर माऊलींची पालखी (Sant Dnyaneshwar Palkhi) वाखरी येथे पोहोचल्यानंतर पंढरपूरकडे मार्गस्थ होते. याच वेळी माऊलींचा लाकडी रथ ओढण्याचा मान हा वडार समाजातील बांधवांना दिला जातो. हजारो भाविकांच्या उपस्थितीत ही सेवा अत्यंत भक्तिभावाने आणि शिस्तबद्ध पद्धतीने पार पडते. ( Wadar Community Pull Sant Dnyaneshwar’s Chariot)
वडार समाजाला रथ ओढण्याचा मान कसा मिळाला? (How did the Vadar community earn the honor of pulling the chariot?)
वडार समाजाचा (Wadar Cummunity) पारंपरिक व्यवसाय दगड, माती, लाकूड आणि बांधकामाशी संबंधित राहिला आहे. मोठे वजन उचलणे, मजबूत रचना तयार करणे आणि मेहनतीची कामे करण्याचे कौशल्य या समाजाकडे पूर्वीपासून आहे. त्यामुळे पालखी सोहळ्यातील रथाची देखभाल आणि तो सुरक्षितपणे पुढे नेण्यासाठी वडार समाजाची भूमिका महत्त्वाची ठरली, असे सांगितले जाते.
कालांतराने ही सेवा एका परंपरेत बदलली आणि माऊलींचा रथ (Mauli Rath) ओढण्याचा मान वडार समाजाकडे (Wadar Samaj) कायम राहिला. आजही समाजातील अनेक कुटूंबे पिढ्यान्पिढ्या ही सेवा करत आहेत. जवळपास ८०० वर्षांपासून सुरू असलेली आषाढी वारीची परंपरा आजही तितक्याच उत्साहाने आणि भक्तिभावाने पार पडते.
वाखरी ते पंढरपूरचा अंतिम टप्पा (The final leg from Wakhari to Pandharpur)
संत ज्ञानेश्वर महाराजांची पालखी (Sant Dnyaneshwar Palkhi) आळंदीहून निघून विविध मुक्काम करत पंढरपूरच्या दिशेने मार्गक्रमण करते. वारीतील शेवटचा आणि अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे वाखरी ते पंढरपूरचा प्रवास. याच वेळी माऊलींच्या रथाला विशेष महत्त्व प्राप्त होते.
हजारो वारकऱ्यांच्या उपस्थितीत, टाळ-मृदुंगाच्या गजरात आणि “ज्ञानोबा-तुकाराम”च्या जयघोषात वडार समाजातील बांधव माऊलींचा रथ ओढतात. हा क्षण संपूर्ण पालखी सोहळ्यातील एक भावनिक आणि भक्तिमय प्रसंग मानला जातो.
सेवाभावाची शेकडो वर्षांची परंपरा (A centuries-old tradition of selfless service)
माऊलींचा रथ ओढण्याचा मान हा केवळ सामाजिक सन्मान नाही, तर संत परंपरेतील सेवाभावाचे प्रतीक आहे. वारीमध्ये प्रत्येक व्यक्तीला समान स्थान दिले जाते आणि भक्तीच्या माध्यमातून समाजातील एकता अधोरेखित केली जाते.
वडार समाजातील बांधव ही सेवा कोणत्याही अपेक्षेशिवाय आणि निस्वार्थ भावनेने करत आले आहेत. त्यामुळे या परंपरेला केवळ इतिहास नाही, तर श्रद्धा आणि भावनेची जोड आहे.
परंपरा आजही कायम (The tradition continues to this day)
आधुनिक काळात अनेक बदल झाले असले तरी आषाढी वारीतील ही जुनी परंपरा आजही तितक्याच श्रद्धेने जपली जात आहे. माऊलींच्या रथासोबत चालण्याचा आणि तो ओढण्याचा मान मिळणे हे वडार समाजासाठी अभिमानाची बाब मानली जाते.
