AI Jobs : Artificial Intelligence म्हणजेच AI आता केवळ टेक कंपन्यांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. लेखन, डेटा विश्लेषण, ग्राहक सेवा, कोडिंग, डिझाईन आणि इतर अनेक कामांमध्ये AI tools चा वापर वाढत आहे. त्यामुळे AI मुळे माणसांच्या नोकऱ्या कमी होतील का? हा प्रश्न तरुण आणि नोकरी शोधणाऱ्यांमध्ये चर्चेचा विषय बनला आहे.
मात्र उपलब्ध अभ्यासांकडे पाहिल्यास चित्र केवळ “नोकऱ्या जाणार” इतके सरळ नाही. काही कामांमध्ये automation वाढत असताना नवीन प्रकारच्या नोकऱ्यांची मागणीही निर्माण होत आहे.
AI मुळे किती नोकऱ्यांवर परिणाम होऊ शकतो?
World Economic Forum च्या Future of Jobs Report 2025 नुसार, 2030 पर्यंत विविध तंत्रज्ञान आणि इतर आर्थिक बदलांमुळे सुमारे 92 दशलक्ष विद्यमान नोकऱ्या विस्थापित होऊ शकतात, तर सुमारे 170 दशलक्ष नवीन नोकऱ्या निर्माण होण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे. म्हणजेच या अंदाजानुसार एकूण रोजगारात निव्वळ वाढ होऊ शकते.
याचा अर्थ प्रत्येक व्यक्तीची नोकरी AI घेईल असा निष्कर्ष या अहवालातून निघत नाही. उलट, अनेक नोकऱ्यांचे स्वरूप बदलण्याची शक्यता आहे.
भारतात AI चा Jobs वर काय परिणाम दिसतोय?
भारताबाबत ICRIERच्या 2025-26 मधील 651 IT कंपन्यांच्या अभ्यासात AI मुळे मोठ्या प्रमाणावर नोकऱ्या संपत असल्याचे पुरावे आढळले नाहीत. मात्र Entry-level hiring मध्ये काही प्रमाणात घट दिसून आली. त्याचवेळी AI शी संबंधित तांत्रिक आणि विश्लेषणात्मक कौशल्यांची मागणी वाढल्याचे अभ्यासात नमूद करण्यात आले आहे.
ऑगस्ट 2026 मधील Nomuraच्या विश्लेषणानुसार भारतात AI-संबंधित hiring 83,100 इतकी होती, तर नोंदवलेल्या layoffs आणि attritionची संख्या 31,921 होती. मात्र AI मुळे पारंपरिक भूमिका बदलत असून junior-level कर्मचाऱ्यांवरील मागणी तुलनेने कमी होत असल्याचेही त्यात नमूद आहे.
हेही वाचा : पंचनामा म्हणजे काय? शेतकऱ्यांच्या नुकसानभरपाईसाठी पंचनामा कसा होतो? जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया
कोणत्या प्रकारच्या Jobs वर परिणाम होऊ शकतो?
ज्या कामांमध्ये एकसारखी, वारंवार होणारी आणि मोठ्या प्रमाणात डिजिटल प्रक्रिया असते, तिथे AI आणि automationचा वापर वाढण्याची शक्यता आहे.
उदाहरणार्थ:
- Data Entry
- Basic Customer Support
- काही प्रकारचे Content Writing
- Translationची काही कामे
- Routine Data Analysis
- Basic Coding Tasks
- काही Administrative कामे
मात्र याचा अर्थ या क्षेत्रातील सर्व नोकऱ्या संपतील, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.
मग कोणत्या Jobs ची मागणी वाढू शकते?
AIच्या वाढत्या वापरामुळे AIशी संबंधित नवीन भूमिका देखील तयार होत आहेत. LinkedInच्या डेटाचा WEFने केलेल्या आढाव्यानुसार, गेल्या दोन वर्षांत जगभरात 1.3 दशलक्ष नवीन AI-संबंधित भूमिका निर्माण झाल्या आहेत. AI Engineer आणि Data-related roles यामध्ये मागणी वाढत असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
यामध्ये पुढील कौशल्यांना महत्त्व वाढू शकते:
- AI & Machine Learning
- Data Analytics
- Cybersecurity
- Software Development
- AI Tools वापरण्याचे कौशल्य
- Problem Solving
- Communication Skills
- Creative Thinking
तरुणांनी काय करावे?
AIकडे फक्त नोकरी घेणारे तंत्रज्ञान म्हणून पाहण्याऐवजी AI वापरता येणे हे स्वतःचे एक अतिरिक्त कौशल्य बनवण्यावर भर देता येईल.
उदाहरणार्थ, Content Writer ला AI tools वापरून research आणि drafting वेगाने करता येऊ शकते. Digital Marketer AIच्या मदतीने data analysis आणि campaign planning करू शकतो. Programmer AI coding assistants वापरून productivity वाढवू शकतो.
म्हणजेच भविष्यात काही क्षेत्रांमध्ये “AI विरुद्ध माणूस” पेक्षा “AI वापरणारा माणूस” आणि पारंपरिक पद्धतीने काम करणारा माणूस यांच्यात फरक पडू शकतो.
AI मुळे नोकरी जाणार की नोकरीचे स्वरूप बदलणार?
सध्या उपलब्ध पुराव्यांवरून दोन्ही प्रक्रिया एकाच वेळी सुरू असल्याचे दिसते—काही routine tasks automate होत आहेत, काही entry-level roles वर दबाव आहे, तर AI-संबंधित नवीन roles आणि कौशल्यांची मागणी वाढत आहे. भारताच्या IT क्षेत्रावरील ICRIERच्या अभ्यासानेही मोठ्या प्रमाणावरील job-lossपेक्षा hiring pattern आणि कामाच्या स्वरूपातील बदलाकडे निर्देश केला आहे.
