Kedarnath Temple: चारधाम यात्रा २०२६ सुरू होताच उत्तराखंडातील केदारनाथ धामात भाविकांची मोठी गर्दी पाहायला मिळते. पण या पवित्र धामात पूजा करणारे पुजारी कोण असतात आणि त्यांची निवड कशी होते, हा प्रश्न अनेकांना पडतो.

२०२६ ची चारधाम यात्रा सुरू होताच, उत्तराखंडमधील केदारनाथ आणि बद्रीनाथ मंदिरामध्ये भाविकांची प्रचंड गर्दी झाली आहे. याच प्रार्थनेदरम्यान अनेकांच्या मनात एक प्रश्न निर्माण होतो. केदारनाथ मंदिरात पूजा करणारे पुजारी कोण आहेत आणि त्यांना कोणत्या कठोर नियमांचे पालन करावे लागते?

फक्त या समाजाला अधिकार

केदारनाथ मंदिरात पूजा करण्याचा अधिकार परंपरानुसार कर्नाटकातील वीरशैव लिंगायत समाजाकडे आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, केदारनाथ धामाचीच्या पुनर्स्थापनेनंतर, आदि शंकराचार्यांनी येथे पूजा करण्याची जबाबदारी दक्षिण भारतातील लिंगायत ब्राह्मणांना दिली. तेव्हापासून ही परंपरा आजही सुरू आहे. हा समाज भगवान शिवाचा कट्टर भक्त मानला जातो.

हेही वाचा: लक्ष द्या विद्यार्थ्यांनो! अकरावी प्रवेशासाठी नोंदणी सुरू; ‘या’ तारखेपर्यंत करता येणार अर्ज

पुजारी बनण्यासाठी कोणते नियम पाळावे लागते

केदारनाथमध्ये पुजारी बनण्यासाठी कठोर नियमांचे पालन करावे लागते. इच्छुक व्यक्तीला पहिल्या मुख्य पुजाऱ्याचा (रावल) शिष्य बनावे लागते. त्यानंतर, बद्री- केदार मंदिर समितीकडून मान्यता मिळाल्यावर, ते नियुक्तीसाठी जात असत. निवड झाल्यावर, पूजायालाला धामते येथे सलग ६ महिने राहून नियमित पूजा करावी लागते.

या काळात पुजाऱ्यांना कोणतीही रजा मिळत नाही. त्यांना अत्यंत सद्गुणी जीवन जगावे लागते, सर्व सांसारिक गोष्टींपासून दूर राहावे लागते आणि धार्मिक शिस्तीचे पालन करावे लागते. कठोर हवामान, जास्त उंची आणि मर्यादित सुविधांमध्ये सेवा करणे हे एक मोठे आव्हान आहे.

नियुक्ती कशी केली जाते?

दरवर्षी महाशिवरात्रीला किंवा त्या दिवशी पुजाऱ्यांची नियुक्ती केली जाते. उखीमठ येथील ओंकारेश्वर मंदिरातही अशीच प्रक्रिया पार पडते. मुख्य रावळ यांच्या शिफारशीनुसार, बद्री-केदार मंदिर समिती नवीन पुजाऱ्यांची निवड करते आणि त्यांना पगडी घालून ६ महिन्यांसाठी नियुक्त करते.