• अरुणाचलमध्ये चीनची घुसखोरी? अप्पर सुबानसिरी जिल्ह्यात चिनी सैन्य ४० ते ५० किमी आत आल्याचा काँग्रेसचा दावा.
• पेमा खांडूंची वेगळी भूमिका! काँग्रेसच्या आरोपांवर अविश्वास; सीमावर्ती नागरिकांच्या अडचणींचा मुद्दा चर्चेत.
• व्हायरल व्हिडिओंबाबत लष्कराचा खुलासा! घुसखोरीचे दावे फेटाळले; सोशल मीडियावरील दृश्यांची पडताळणी.

 India-China Border : अरुणाचल प्रदेशातील अप्पर सुबानसिरी (Subansiri) जिल्ह्यात चिनी सैन्याच्या हालचालींबाबत काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष बोसिराम सिरम यांचा ४० ते ५० किलोमीटर आत घुसखोरी झाल्याचा दावा; मुख्यमंत्री पेमा खांडू यांनी या दाव्यावर वेगळी भूमिका मांडली, तर व्हायरल व्हिडिओंमधील घुसखोरीच्या दाव्यांबाबत भारतीय लष्कराने खुलासा केला.

अरुणाचल प्रदेशातील भारत-चीन सीमेवर चिनी सैन्याच्या हालचालींवरून राजकीय वाद निर्माण झाला आहे. अरुणाचल प्रदेश काँग्रेसचे अध्यक्ष बोसिराम सिरम यांनी चीनचे सैन्य भारतीय हद्दीत ४० ते ५० किलोमीटरपर्यंत आत आल्याचा दावा केला आहे. अप्पर सुबानसिरी जिल्ह्यातील सीमावर्ती भागांबाबत हा आरोप करण्यात आला आहे. दुसरीकडे, मुख्यमंत्री पेमा खांडू यांनी या दाव्याबाबत अविश्वास व्यक्त केला आहे. दरम्यान, भारतीय लष्कराने सीमेवरील घुसखोरीशी संबंधित असल्याचे सांगून सोशल मीडियावर प्रसारित केलेल्या काही व्हिडिओंचे खंडन केले आहे. त्यामुळे सीमावर्ती भागातील प्रत्यक्ष परिस्थिती आणि राजकीय आरोप यांतील फरक समजून घेणे महत्त्वाचे ठरते.

 चीनच्या घुसखोरीबाबत काँग्रेसचा गंभीर आरोप

अरुणाचल प्रदेश काँग्रेसचे अध्यक्ष बोसिराम सिरम यांनी २६ ऑक्टोबर रोजी पत्रकार परिषदेत चीनच्या सैन्याच्या हालचालींबाबत (Military movements) गंभीर आरोप केले. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, चिनी सैन्याने अप्पर सुबानसिरी जिल्ह्यात भारतीय हद्दीत ४० ते ५० किलोमीटरपर्यंत प्रवेश केला आहे.

• काँग्रेसच्या प्रतिनिधीमंडळाने २६ ते २९ ऑगस्टदरम्यान सीमावर्ती भागांचा दौरा केला होता.
• या दौऱ्यात स्थानिक नागरिकांशी चर्चा करून सीमावर्ती परिस्थितीची माहिती घेतल्याचे सिरम यांनी सांगितले.
• चिनी सैन्याच्या हालचालींमुळे स्थानिक नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनावर परिणाम होत असल्याचा त्यांचा आरोप आहे.
• या दाव्याची स्वतंत्र पडताळणी झालेली नाही. त्यामुळे चीनने प्रत्यक्ष ४० ते ५० किलोमीटर भारतीय भूभाग ताब्यात घेतल्याचे निश्चित विधान करता येत नाही.

 अप्पर सुबानसिरी जिल्ह्यात नेमके काय घडले?

काँग्रेसच्या प्रतिनिधीमंडळाने (Congress) इटानगरहून नाचो, लिमेकिंग आणि तक्षिंग या सीमावर्ती भागांत प्रवास केला. या दौऱ्यात स्थानिक रहिवाशांशी संवाद साधल्याचे पक्षाने सांगितले. बोसिराम सिरम यांच्या म्हणण्यानुसार, चिनी सैन्याच्या हालचालींमुळे (Millry)काही स्थानिकांना पारंपरिक चराईची ठिकाणे, याक पालनासाठी वापरले जाणारे भाग, शिकार आणि वनसंपत्ती गोळा करण्याच्या जागांपर्यंत पोहोचण्यात अडचणी येत आहेत. काही उंच भागांवर चिनी सैन्याची उपस्थिती असल्याचा आणि भारतीय जवानांना तुलनेने खालच्या भागांत तैनात राहावे लागत असल्याचा दावाही त्यांनी केला. मात्र, या ठिकाणांबाबतची स्वतंत्र माहिती आणि प्रत्यक्ष भूभागावरील नियंत्रणाची स्थिती स्पष्ट होणे आवश्यक आहे.

मुख्यमंत्री पेमा खांडू यांची भूमिका काय?

अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री पेमा खांडू (CM Pema Khandu) यांनी चीनने भारतीय हद्दीत घुसखोरी केल्याच्या काँग्रेसच्या दाव्यावर अविश्वास व्यक्त केला आहे. त्यामुळे या मुद्द्यावर राज्य सरकार आणि काँग्रेस यांच्यात मतभेद दिसून येत आहेत. सीमावर्ती भागातील परिस्थिती समजून घेण्यासाठी स्थानिक नागरिकांचे म्हणणे, सुरक्षा यंत्रणांची माहिती आणि संबंधित ठिकाणांवरील प्रत्यक्ष परिस्थिती या सर्व बाबींचा विचार करणे आवश्यक आहे.

 ITBP प्रमुखांनी सीमावर्ती तणावाबाबत काय सांगितले?

भारत-तिबेट सीमा पोलीस (ITBP) चे महासंचालक शत्रुजीत कपूर यांनी २२ ऑक्टोबर रोजी अरुणाचल प्रदेशातील काही ठिकाणी भारतीय आणि चिनी सैनिकांमध्ये आमनेसामने येण्याच्या घटना सुरू असल्याचे सांगितले होते. या वक्तव्यामुळे सीमावर्ती भागातील परिस्थिती पुन्हा चर्चेत आली. 

मात्र, सैनिक आमनेसामने येण्याच्या घटना आणि ४० ते ५० किलोमीटर घुसखोरीचा दावा या दोन वेगळ्या बाबी आहेत. परराष्ट्र मंत्रालयानेही सीमावर्ती भागात गस्तीच्या पद्धतींबाबत मतभेद निर्माण झाल्यास परिस्थिती तणावपूर्ण होऊ शकते, असे स्पष्ट केले आहे. भारत आणि चीन यांच्यातील प्रश्न सोडवण्यासाठी राजनैतिक तसेच लष्करी पातळीवरील संवाद यंत्रणा कार्यरत आहेत.

हेही वाचा : चीन-पाकिस्तानच्या सीमेवर भारताची मोठी तयारी! मोदी सरकारच्या 450 अब्ज रुपयांच्या प्लॅनमागे काय आहे रणनीती?

 सीमावर्ती गावांतील नागरिकांच्या अडचणींचा मुद्दा

काँग्रेसने सीमावर्ती भागातील परिस्थितीची उच्चस्तरीय चौकशी करण्याची मागणी केली आहे. स्थानिक नागरिकांच्या तक्रारींची दखल घेऊन प्रत्यक्ष परिस्थिती तपासावी, अशी पक्षाची भूमिका आहे. पक्षाने सीमावर्ती भागांतील रस्ते, मोबाइल नेटवर्क, इंटरनेट सुविधा आणि आवश्यक वस्तूंचा पुरवठा सुधारण्याची मागणीही केली आहे. सीमावर्ती गावांतील नागरिकांच्या सुरक्षिततेबरोबरच त्यांच्या पारंपरिक उपजीविकेच्या साधनांचे संरक्षण हा या चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा आहे.

व्हायरल व्हिडिओंबाबत भारतीय लष्कराने काय स्पष्ट केले?

ऑक्टोबरच्या शेवटच्या आठवड्यात चीनच्या वाहनांचे आणि सैनिकांचे असल्याचा दावा करणारे काही व्हिडिओ सोशल मीडियावर प्रसारित झाले. (Viral Social Media) त्यातील काही दृश्यांचा अरुणाचल प्रदेशातील घुसखोरीशी संबंध जोडण्यात आला होता. भारतीय लष्कराच्या फॅक्ट-चेक विभागाने २६ ऑक्टोबर रोजी एका व्हिडिओबाबत स्पष्ट केले की, त्यात दिसणारी चिनी व्यावसायिक वाहने सिक्कीममधील नाथू ला या अधिकृत सीमाव्यापार मार्गावरील होती. 

त्या दृश्यांना अनधिकृत घुसखोरीचा पुरावा म्हणून दाखवणे दिशाभूल करणारे असल्याचे लष्कराने सांगितले. लष्कराने अरुणाचल प्रदेशातील काही भाग चीनच्या ताब्यात गेल्याचा दावा करणारा एका वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्याच्या नावाने प्रसारित झालेला कृत्रिमरीत्या तयार केलेला व्हिडिओही फेटाळला. या व्हिडिओमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या साहाय्याने आवाज आणि ओठांच्या हालचाली बदलण्यात आल्याचे स्पष्ट करण्यात आले. त्यामुळे सोशल मीडियावरील व्हिडिओ आणि काँग्रेसने केलेला ४० ते ५० किलोमीटर घुसखोरीचा आरोप यांची स्वतंत्रपणे तपासणी करणे आवश्यक आहे.

 भारत-चीन सीमेवरील तणावाचा व्यापक संदर्भ

भारत आणि चीन यांच्यातील प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषा (LAC) काही भागांत दोन्ही देशांना वेगवेगळ्या प्रकारे समजली जाते. त्यामुळे गस्तीच्या मार्गांवर मतभेद, सैनिक आमनेसामने येणे आणि सीमावर्ती तणाव अशा घटना घडू शकतात. मात्र, गस्तीच्या मार्गांवरील मतभेद, सैनिकांमधील आमनेसामने येण्याच्या घटना आणि एखाद्या देशाने दुसऱ्या देशाचा भूभाग ताब्यात घेणे या वेगवेगळ्या बाबी आहेत. त्यामुळे या प्रकरणात कोणत्या ठिकाणी काय घडले, भारतीय जवानांच्या गस्तीवर काही मर्यादा आल्या आहेत का आणि भूभागावरील नियंत्रणात बदल झाला आहे का, हे स्वतंत्रपणे तपासणे महत्त्वाचे आहे.

नेमकी स्थिती काय?

बोसिराम सिरम यांनी केलेला ४० ते ५० किलोमीटर घुसखोरीचा दावा स्वतंत्रपणे सिद्ध झालेला नाही. मुख्यमंत्री पेमा खांडू यांनी या दाव्याबाबत अविश्वास व्यक्त केला आहे. त्याचवेळी ITBP प्रमुखांनी अरुणाचल प्रदेशातील काही ठिकाणी भारतीय आणि चिनी सैनिकांमध्ये आमनेसामने येण्याच्या घटना सुरू असल्याचे सांगितले होते.

भारतीय लष्कराने सोशल मीडियावर प्रसारित झालेल्या काही व्हिडिओंचे खंडन केले असले, तरी त्या खुलाशांवरून सीमावर्ती भागातील प्रत्येक घटनेबाबत निष्कर्ष काढता येत नाही. या प्रकरणातील प्रत्यक्ष परिस्थिती समजून घेण्यासाठी संबंधित ठिकाणांची माहिती आणि सुरक्षा यंत्रणांकडून उपलब्ध होणारे तपशील महत्त्वाचे ठरतील.

हेही वाचा : अमेरिकेचे नवीन व्हिसा धोरण काय आहे? का बसतोय भारतीयांना फटका