Migratory Birds : पावसाअभावी परभणी जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील नद्या, नाले आणि तलाव ऑक्टोबरमध्येच कोरडे पडले आहेत. पाणी आणि खाद्याची कमतरता निर्माण झाल्याने दरवर्षी हिवाळ्यात दाखल होणाऱ्या परदेशी पक्ष्यांच्या आगमनावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

हिवाळा सुरू झाला की चीन, मंगोलिया, सायबेरिया आणि रशियासारख्या थंड प्रदेशांतून (Cold regions) अनेक प्रजातींचे स्थलांतरित पक्षी भारतात येतात. मात्र, यंदा पावसाने पाठ फिरवल्याने सेलू तालुक्यातील नैसर्गिक जलस्रोतांमध्ये पुरेसे पाणी उपलब्ध नाही. दूधना नदीपात्र, तलाव, पाझर तलाव आणि इतर पाणवठे कोरडे पडल्याने पक्ष्यांना आवश्यक पाणी आणि खाद्य मिळण्यात अडचणी निर्माण होत आहेत. त्यामुळे यंदाच्या हिवाळ्यात या परिसरात पक्ष्यांची संख्या कमी राहण्याची शक्यता पक्षीप्रेमींनी व्यक्त केली आहे. (Water Shortage)

पाणवठे कोरडे; पक्ष्यांच्या अधिवासावर परिणाम

सेलू तालुक्यातील दूधना मध्यम प्रकल्प, हदगाव-पावडे परिसरातील तलाव आणि दूधना नदीपात्र (Dudhana River) हे पक्ष्यांसाठी महत्त्वाचे अधिवास मानले जातात. दरवर्षी या भागात विविध प्रकारचे पाणपक्षी आणि स्थलांतरित पक्षी दिसतात. मात्र, यंदा पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने ऑक्टोबरमध्येच अनेक जलस्रोतांमधील पाणीसाठा (Water Level) कमी झाला आहे. पाणथळ जागांमध्ये पाणी उपलब्ध असल्यास पक्ष्यांना मासे, जलचर, कीटक आणि इतर खाद्य सहज मिळते. पाणी आटल्याने या खाद्यसाखळीवरही परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे पक्ष्यांना दुसऱ्या ठिकाणी स्थलांतर करावे लागू शकते किंवा या परिसरात त्यांचा मुक्काम कमी होऊ शकतो.

पट्टेरी राजहंस, चक्रवाक आणि बदकांच्या आगमनावर प्रश्नचिन्ह

सेलू तालुक्यात (Selu District) दरवर्षी पट्टेरी राजहंस, चक्रवाक, तलवार बदक, थापट्या बदक, गुलाबी मैना आणि पिवळा धोबी यांसारखे पक्षी दिसतात. याशिवाय रंगीत करकोचा, चमचा, शेकाट्या, सामान्य टिटवी आणि उघड्या चोचीचा करकोचा यांसारख्या पक्ष्यांचीही परिसरात नोंद होते. मात्र, यंदा पाणवठे कोरडे असल्याने या पक्ष्यांना पोषक अधिवास मिळण्याबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. पक्षीप्रेमींच्या निरीक्षणानुसार, सध्या काही ठिकाणी पक्षी दिसत असले तरी त्यांची संख्या तुलनेने कमी आहे. हिवाळ्यातील पुढील काळात पाणीसाठा आणि खाद्याची उपलब्धता कशी राहते, यावर त्यांच्या उपस्थितीचे प्रमाण अवलंबून असेल. (Migratory birds)

एल निनोचा संभाव्य प्रभाव; वन्यजीवांनाही पाण्याची चिंता

यंदा पावसाची (Rainfall)  कमतरता आणि एल निनोशी संबंधित हवामानातील बदल यांचा उल्लेख स्थानिक परिस्थितीच्या चर्चेत केला जात आहे. मात्र, सेलू तालुक्यातील प्रत्येक जलस्रोत कोरडा पडण्यामागे एकच कारण असल्याचे निश्चितपणे सांगण्यासाठी स्वतंत्र हवामानविषयक विश्लेषण आवश्यक आहे. पाण्याची उपलब्धता कमी झाल्याने पक्ष्यांसह इतर वन्यजीवांनाही अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो. पिण्याच्या पाण्याच्या शोधात वन्यप्राणी मानवी वस्तीजवळ येण्याची शक्यता वाढू शकते. त्यामुळे नैसर्गिक जलस्रोतांचे संरक्षण आणि उपलब्ध पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन महत्त्वाचे ठरते. (El-Nino)

पक्षीप्रेमींचे आवाहन; अंगणात पाण्याची व्यवस्था करा

स्थानिक पक्षीप्रेमींनी नागरिकांना आपल्या घराच्या अंगणात, गच्चीवर किंवा सुरक्षित मोकळ्या जागेत पक्ष्यांसाठी स्वच्छ पाणी ठेवण्याचे आवाहन केले आहे. पाण्याचे भांडे सावलीत ठेवावे आणि त्यातील पाणी नियमित बदलावे. भांड्याची स्वच्छता राखल्यास पक्ष्यांना पाणी उपलब्ध होण्यास मदत होईल. सेलू तालुक्यातील जलस्रोतांमध्ये पाणीसाठा वाढतो का आणि हिवाळ्यात स्थलांतरित पक्ष्यांचे आगमन किती होते, याकडे आता पक्षीप्रेमींचे लक्ष लागले आहे. पाणी आणि खाद्याची उपलब्धता टिकवणे हे पक्ष्यांच्या अधिवासाच्या संरक्षणासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे. (Bird Watcher) 

हेही वाचा : मुंबईत आणखी एका कबुतरखान्याचे उद्घाटन