कात्यायनी देवी ही दुर्गा देवीची सहावी शक्ती असून, तिचा जन्म कात्यायन ऋषींच्या घरी झाला होता. ती ‘महिषासुरमर्दिनी’ म्हणून देखील ओळखली जाते, कारण तिने महिषासुर राक्षसाचा वध केला होता. देवी कात्यायनी सिंहावर बसलेली असून तिला चार हात आहेत. तिच्या हातांमध्ये खड्ग (तलवार) आणि कमळ धारण केलेले आणि वरद मुद्रेत आहेत. तिच्या पूजनातून धन, धर्म, काम आणि मोक्ष प्राप्त होतो व भक्तांच्या मनोकामना पूर्ण होतात, असे मानले जाते.

कात्यायनी देवीची थोडक्यात माहिती:

कात्यायनी देवीचे नाव कात्यायनी हे, कात्यायन ऋषींच्या घरी जन्म घेतल्यामुळे तिला मिळाले. कात्यायनी देवी हि नवदुर्गातील सहावी देवी असून ती दुर्गा देवीचे एक उग्र आणि तेजस्वी रूप आहे, आणि ती सिंहावर आरूढ असते. तर तिच्या हातात तलवार (खड्ग) आणि कमळ असते.

कात्यायनी देवीच्या पूजेचे महत्त्व आणि लाभ:

कात्यायनी देवी वाईट शक्तींचा नाश करणारी असून ती ब्रह्मांडीय संतुलन राखते. ही देवी भक्तांच्या सर्व इच्छा पूर्ण करणारी आणि त्यांना सुख-समृद्धी देणारी देवी म्हणून तिला पूजले जाते. अविवाहित स्त्रिया चांगल्या आणि योग्य पतीसाठी कात्यायनी देवीची पूजा करतात. देवीच्या पूजनात अर्पण देवीला मध आणि मालपुआ (मधुर पदार्थ) अत्यंत प्रिय असून तिला लाल फुले आणि लाल वस्त्र अर्पण केले जाते.

पूजा विधी आणि मंत्र :

नवरात्रीच्या सहाव्या दिवशी कात्यायनी देवीची पूजा केली जाते. पूजा करताना देवीला गंगाजल, कलावा, नारळ, धूप, दीप यांचा वापर केला जातो. या पूजनात मधाचा आणि अंबाडीचा (एक औषधी वनस्पती) वापर केला जातो, कारण देवीला आरोग्यदायिनी म्हणूनही मानले जाते.

“कंचनाभा वराभयं पद्मधरां मुकटोज्जवलां।
स्मेरमुखीं शिवपत्नी कात्यायनी नमोस्तुते॥”
कात्यायणी देवीचे पूजन केल्यानंतर यथाशक्ती आणि यथासंभव जप करावा, असे सांगितले जाते.