adhik maas inflation impact : अधिकमास, सोन्याचे वाढते दर आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या सोनं खरेदी टाळा या आवाहनामुळे यंदाचा अधिकमास अनेक अर्थांनी चर्चेत आला आहे. धार्मिक परंपरा, सामाजिक रूढी आणि आर्थिक वास्तव यांचा संगम यंदा स्पष्टपणे दिसून येत आहे. विशेष म्हणजे महाराष्ट्रात अधिकमासात जावयाला सोन्याची भेट देण्याची परंपरा असल्याने अनेक कुटुंबांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. एकीकडे धार्मिक श्रद्धा आणि परंपरा जपण्याची भावना आहे, तर दुसरीकडे सोन्याच्या गगनाला भिडलेल्या किमतींमुळे सामान्य नागरिकांचे आर्थिक गणित कोलमडताना दिसत आहे. त्यामुळे धोड्याचा महिन्यात मोदींमुळे जावई नाराज अशी चर्चा ग्रामीण भागापासून शहरांपर्यंत रंगताना दिसत आहे.

यंदा अधिकमासाची सुरुवात 17 मे 2026 रोजी होत असून 15 जून 2026 रोजी त्याचा समारोप होणार आहे. यंदा दोन ज्येष्ठ महिने येणार असल्याने धार्मिक पंचांगातील अनेक सण पुढे ढकलले जाणार आहेत. अधिकमास हा हिंदू धर्मात अत्यंत पवित्र आणि पुण्यदायी मानला जाणारा कालखंड आहे. हा महिना भगवान विष्णूंना समर्पित केला जातो. या काळात उपवास, दानधर्म, पूजा-अर्चा, जप-तप, धार्मिक विधी आणि सात्विक जीवनशैली यांना विशेष महत्त्व दिले जाते. अनेक भक्त या महिन्यात मांसाहार, मद्यपान आणि इतर भोगवादी गोष्टींपासून दूर राहून भक्तीमार्ग स्वीकारतात.

हेही वाचा – पेट्रोल डिझेल कडाडलं! सर्वसामान्यांचं कंबरडं मोडलं, दोन दिवसांत महागाईचा भडका

अधिकमासाला पुरुषोत्तम मास असेही संबोधले जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार या महिन्यात केलेले दान आणि पूजाअर्चा अनेक पटींनी फळ देतात. त्यामुळे देशभरातील अनेक मंदिरे, मठ आणि धार्मिक संस्थांमध्ये या महिन्यात विशेष कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. अनेक भाविक तीर्थक्षेत्रांना भेट देतात. महिलांमध्ये व्रत-उपवास आणि धार्मिक कथा-कीर्तनांचे आयोजन मोठ्या प्रमाणात केले जाते. मात्र यंदा धार्मिक वातावरणासोबतच सोन्याचे दर हा चर्चेचा मुख्य विषय ठरत आहे.

आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याने विक्रमी उच्चांक गाठला

गेल्या काही महिन्यांपासून सोन्याच्या दरात सातत्याने वाढ होत आहे. जागतिक आर्थिक परिस्थिती, डॉलरमधील चढउतार, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील अस्थिरता आणि आयात शुल्कवाढ यामुळे सोन्याने विक्रमी उच्चांक गाठला आहे. केंद्र सरकारने आयात शुल्कात वाढ केल्यामुळे देशांतर्गत बाजारात सोन्याचे दर आणखी वाढले. त्यातच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इंधन बचत, आयात नियंत्रण आणि आर्थिक शिस्त यांचा संदर्भ देत नागरिकांना काही काळ सोनं खरेदी टाळण्याचे आवाहन केले. त्यांच्या या वक्तव्यानंतर देशभरातील सराफा बाजारात मोठी खळबळ उडाली.

पंतप्रधानांच्या आवाहनानंतर लोकांमध्ये संभ्रम वाढला

अनेक शहरांमध्ये सराफा बाजारात ग्राहकांची संख्या घटल्याचे चित्र पाहायला मिळत आहे. लग्नसराईचा हंगाम सुरू असतानाही अनेक जण सोनं खरेदी करण्यापासून दूर राहत आहेत. सराफा व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे की, आधीच दरवाढीमुळे ग्राहक कमी झाले होते, त्यात पंतप्रधानांच्या आवाहनानंतर लोकांमध्ये संभ्रम वाढला आहे. परिणामी कोट्यवधींची उलाढाल ठप्प होत आहे.

सर्वाधिक परिणाम अधिकमासातील पारंपरिक प्रथांवर

याचा सर्वाधिक परिणाम अधिकमासातील पारंपरिक प्रथांवर होताना दिसत आहे. महाराष्ट्रातील अनेक भागांमध्ये अधिकमासात जावयाला सोन्याची भेट देण्याची परंपरा आहे. कुठे सोन्याची अंगठी, कुठे चेन, तर कुठे सोन्याचे नाणे देऊन जावयाचा मान राखला जातो. काही ठिकाणी धोडा जेवण किंवा जावई जेवण आयोजित केले जाते. मुलीच्या घरी जावयाला निमंत्रण देऊन त्याचा सत्कार केला जातो. ही परंपरा विशेषतः ग्रामीण भागात आणि पारंपरिक कुटुंबांमध्ये आजही जपली जाते.

सोन्याऐवजी चांदी किंवा इतर वस्तू देण्याचा निर्णय

मात्र यंदा सोन्याचे दर इतके वाढले आहेत की अनेक कुटुंबांनी या प्रथेबाबत पुनर्विचार सुरू केला आहे. काही जण प्रतीकात्मक भेटवस्तूंवर भर देत आहेत, तर काहींनी सोन्याऐवजी चांदी किंवा इतर वस्तू देण्याचा निर्णय घेतला आहे. अनेक ठिकाणी यंदा जावयाला सोनं नाही अशी चर्चा रंगली आहे. सोशल मीडियावर यासंदर्भातील विनोद, मीम्स आणि पोस्ट मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहेत. मोदींमुळे जावई नाराज किंवा अधिकमासात सोनं महाग, जावयाचा मूड खराब अशा भन्नाट प्रतिक्रिया नेटिझन्स देताना दिसत आहेत.

कर्ज काढूनही सोनं खरेदी करण्याचा विचार

ग्रामीण भागात या प्रथांना मोठे सांस्कृतिक महत्त्व आहे. जावयाचा मान राखणे हे कुटुंबाच्या प्रतिष्ठेशी जोडलेले मानले जाते. त्यामुळे अनेक कुटुंबे आर्थिक अडचणी असूनही परंपरा मोडू इच्छित नाहीत. काही जण कर्ज काढूनही सोनं खरेदी करण्याचा विचार करत आहेत. मात्र अर्थतज्ज्ञ आणि सामाजिक कार्यकर्ते याबाबत सावधगिरी बाळगण्याचा सल्ला देत आहेत. परंपरा जपत असताना आर्थिक स्थैर्य महत्त्वाचे असल्याचे ते सांगतात.

अधिकमास, लग्नसराई आणि धार्मिक सण हे सोन्याच्या विक्रीसाठी महत्त्वाचे

सराफा व्यावसायिकांच्या मते, अधिकमास, लग्नसराई आणि धार्मिक सण हे सोन्याच्या विक्रीसाठी महत्त्वाचे कालखंड असतात. मात्र यंदा ग्राहकांनी खरेदी पुढे ढकलल्याने बाजारपेठेवर मोठा परिणाम झाला आहे. काही व्यापाऱ्यांनी ऑफर्स आणि हलक्या वजनातील दागिन्यांची विक्री सुरू केली आहे. तरीही ग्राहकांकडून अपेक्षित प्रतिसाद मिळत नसल्याचे ते सांगतात. धार्मिक तज्ज्ञांच्या मते, अधिकमासाचा खरा उद्देश अध्यात्म, संयम आणि दानधर्म आहे. त्यामुळे या काळात दिखावा किंवा आर्थिक ताण घेण्याची गरज नाही. भगवान विष्णूंची भक्ती आणि सात्विक आचरण यालाच अधिक महत्त्व असल्याचे ते सांगतात. अनेक धार्मिक गुरूंनीही लोकांना परंपरा जपताना आर्थिक विवेक राखण्याचे आवाहन केले आहे.

“अधिकमास” यंदा केवळ धार्मिक न राहता सामाजिक आणि आर्थिक चर्चेचाही केंद्रबिंदू

दरम्यान, सोशल मीडियावर या विषयावरून राजकीय चर्चांनाही उधाण आले आहे. काही जण पंतप्रधानांच्या आवाहनाचे समर्थन करत आहेत, तर काही जण सामान्यांच्या अडचणींकडे लक्ष वेधत आहेत. सोन्याचे दर नियंत्रणात आणण्यासाठी सरकारने ठोस उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी देखील होत आहे. एकूणच, यंदाचा अधिकमास धार्मिक श्रद्धा, आर्थिक संकट आणि सामाजिक परंपरांचा संगम ठरत आहे. भगवान विष्णूंच्या भक्तीचा हा महिना एका वेगळ्याच कारणामुळे चर्चेत आला आहे. सोन्याचे वाढते दर, पंतप्रधानांचे आवाहन आणि जावयांच्या अपेक्षा यामुळे “अधिकमास” यंदा केवळ धार्मिक न राहता सामाजिक आणि आर्थिक चर्चेचाही केंद्रबिंदू बनला आहे.