RERA: फ्लॅट बुक केल्यानंतर बिल्डरने आराखड्यात बदल केला तर काय कराल? अशा परिस्थितीत RERA अंतर्गत तुमचे कोणते अधिकार आहेत, जाणून घ्या
घर खरेदी करणे हा प्रत्येकच्या आयुष्यातील मोठा आर्थिक निर्णय असतो. अनेक ग्राहक फ्लॅट बुक करण्यापूर्वी त्याचा लेआऊट, फ्लोअर प्लॅन, खोल्यांची रचना पार्किंग व्यवस्था आणि इतर सुविधांची माहिती पाहून निर्णय घेतात. (RERA) मात्र बुकिंग झाल्यानंतर विकासकाने प्रकल्पाच्या आराखड्यात किंवा डिझाइनमध्ये बदल केल्यास ग्राहकांचे अधिकार काय असतात? अशा परिस्थितीत खरेदीदार पैसे पार्ट मागू शकतो का? जाणून घेऊया.
बुकिंगनंतर प्रकल्पात मोठे बदल करता येतात का? (RERA Act 2016)
घर खरेदीदारांच्या हिताचे संरक्षण करण्यासाठी रिअर इस्टेट (रेग्युलेशन अँड डेव्हलपमेंट) कायदा म्हणजेच RERA Act 2016 लागू करण्यात आला आहे. या कायद्यानुसार विकासकाला बुकिंगनंतर प्रकल्पाच्या मंजूर आराखड्यात किंवा संरचनेत मनमानी बदल करण्याची मुभा नसते.
प्रकल्पात लेआऊट, डिझाइन किंवा बांधकामाशी संबंधित मोठे बदल करायचे असल्यास खरेदीदरांची संमती घेणे आवश्यक असू शकते. कारण ग्राहकाने ज्या माहितीच्या आधारावर घर खरेदी करण्याचा निर्णय घेतला आहे, त्यामध्ये मोठा बदल झाल्यास त्याचा थेट परिणाम त्याच्या निर्णयावर होऊ शकतो.
कोणत्या प्रकरणात परतावा मागता येतो? (Home Buyers Rights)
महारेराच्या (MahaRERA) एका निर्णयानुसार, बुकिंगनंतर विकासकाने मालमत्तेच्या आराखड्यात किंवा डिझाइनमध्ये असे मोठे बदल केले, ज्यामुळे खरेदीदार आणि विकासक यांच्यातील कराराच्या अटींवर परिणाम होत असेल, तर काही परिस्थितींमध्ये घर खरेदीदाराला व्यवहारातून बाहेर पडण्याचा आणि परताव्याची मागणी करण्याचा अधिकार मिळू शकतो.
नेमके प्रकरण काय होते?
एका प्रकरणात काही ग्राहकांनी मुंबईजवळ २ कोटी रुपयांपेक्षा अधिक किमतीचा बंगला बुक केला होता. त्यांना जून २०२३ मध्ये ताबा मिळणे अपेक्षित होते. मात्र त्यानंतर बंगल्याच्या आराखड्यात, बांधकाम क्षेत्रात, डिझाइनमध्ये आणि पार्किंगच्या जागेत बदल करण्यात आल्याने ग्राहक आणि विकासक यांच्यात वाद निर्माण झाला.
ग्राहकांच्या म्हणण्यानुसार, या बदलांबाबत त्यांना समाधानकारक माहिती देण्यात आली नव्हती. वाद वाढल्यानंतर त्यांनी ऑगस्ट २०२२ मध्ये बुकिंग रद्द करण्याचा निर्णय घेतला. विकासकाने सुरुवातीला पैसे परत करण्याचे मान्य केले, मात्र नंतर परताव्यास विलंब करत हप्त्यांमध्ये रक्कम देण्याचा प्रस्ताव दिला.
महारेराने काय निर्णय दिला?
या प्रकरणात महारेराने स्पष्ट केले की, जर विकासकाने बुकिंगनंतर मालमत्तेच्या स्वरूपात मोठे बदल केले आणि त्यामुळे खरेदीदाराच्या हितावर परिणाम होत असेल, तर ग्राहकाला योग्य परिस्थितीत परताव्याचा दावा करता येतो.
खरेदीदाराला विकासकाकडे जमा केलेली रक्कम (लागू कर, मुद्रांक शुल्क, नोंदणी शुल्क आणि सरकारी शुल्क वगळून) नियमानुसार व्याजासह परत मिळण्याचा अधिकार असू शकतो.
घर खरेदीपूर्वी कोणती काळजी घ्यावी?
तज्ज्ञांच्या मते, फ्लॅट खरेदी करण्यापूर्वी ग्राहकांनी पुढील बाबी तपासणे महत्त्वाचे आहे:
प्रकल्पाची RERA नोंदणी आणि कागदपत्रे तपासणे.
मंजूर लेआउट आणि बांधकाम आराखडा पाहणे.
करारातील सर्व अटी काळजीपूर्वक वाचणे.
विकासकाकडून दिलेल्या आश्वासनांची लेखी नोंद ठेवणे.
प्रकल्पातील बदलांसंदर्भातील माहिती वेळोवेळी घेणे.
RERA कायद्याचा मुख्य उद्देश घर खरेदीदारांना संरक्षण देणे आणि रिअल इस्टेट क्षेत्रात पारदर्शकता वाढवणे हा आहे. त्यामुळे घर खरेदी करताना ग्राहकांनी आपल्या अधिकारांची माहिती ठेवणे आवश्यक आहे.
FAQs
1. बिल्डर फ्लॅट बुकिंगनंतर आराखड्यात मोठे बदल करू शकतो का?
उत्तर: RERA कायद्यानुसार बिल्डरला मंजूर आराखड्यात किंवा प्रकल्पाच्या स्वरूपात मनमानी मोठे बदल करण्याची मुभा नसते. काही महत्त्वाच्या बदलांसाठी लागू नियमांनुसार खरेदीदारांची संमती आवश्यक असू शकते.
2. बिल्डरने प्रकल्पात मोठे बदल केल्यास खरेदीदाराला परतावा मिळू शकतो का?
उत्तर: जर बदलांमुळे करारातील अटींवर किंवा खरेदीदाराच्या हितावर लक्षणीय परिणाम होत असेल, तर संबंधित परिस्थितीनुसार खरेदीदाराला व्यवहारातून बाहेर पडून परताव्याचा दावा करण्याचा अधिकार मिळू शकतो.
3. RERA अंतर्गत खरेदीदारांना कोणते संरक्षण मिळते?
उत्तर: RERA कायदा घर खरेदीदारांना पारदर्शक माहिती, वेळेत ताबा, प्रकल्पातील बदलांबाबत संरक्षण आणि नियमभंग झाल्यास तक्रार करण्याचा कायदेशीर अधिकार प्रदान करतो.
4. फ्लॅट खरेदी करण्यापूर्वी कोणत्या गोष्टी तपासणे आवश्यक आहे?
उत्तर: प्रकल्पाची RERA नोंदणी, मंजूर आराखडा, करारातील अटी, बिल्डरची लेखी आश्वासने, तसेच प्रकल्पासंबंधी सर्व अधिकृत कागदपत्रे तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
