रायगड जिल्ह्यातील कर्जत तालुक्यात प्रस्तावित प्रकल्पासाठी होणाऱ्या वृक्षतोडीविरोधात सयाजी शिंदे यांनी भूमिका मांडली.
सह्याद्रीतील जंगल आणि पर्यावरणाचे संरक्षण करण्यासाठी त्यांनी वृक्षतोडीला विरोध दर्शवला.
कर्जतमधील आंदोलनाला पाठिंबा देण्यासाठी आणि जंगल वाचवण्यासाठी सयाजी शिंदे यांनी राज्यभरातील नागरिक व पर्यावरणप्रेमींना एकत्र येण्याचे आवाहन केले.
Karjat Tree Cutting Protest : रायगड जिल्ह्यातील कर्जत तालुक्यातील सायडोंगर परिसरात प्रस्तावित जलविद्युत प्रकल्पासाठी होणाऱ्या वृक्षतोडीचा मुद्दा आता राज्यभर चर्चेत आला आहे. या वृक्षतोडीविरोधात अभिनेते आणि पर्यावरणप्रेमी सयाजी शिंदे यांनी आक्रमक भूमिका घेत महाराष्ट्रातील नागरिकांना एकत्र येण्याचे आवाहन केले आहे. झाडे तोडण्यासाठी कोणी आले तर थाळ्या वाजवून विरोध करा, असे आवाहनही त्यांनी केले आहे. दरम्यान, आज २ नोव्हेंबर रोजी वृक्षतोडीच्या निषेधार्थ कर्जत तालुका बंदची हाक देण्यात आली आहे. (Sayaji Shinde Karjat)
१. कर्जतमधील वृक्षतोडीचा मुद्दा राज्यभर चर्चेत
रायगड जिल्ह्यातील कर्जत तालुक्यातील सायडोंगर आणि आसपासच्या परिसरात टोरंट पॉवरचा ३,००० मेगावॅट क्षमतेचा पंप्ड स्टोरेज जलविद्युत प्रकल्प प्रस्तावित आहे. या प्रकल्पासाठी वनक्षेत्रातील ३२ हजार ४९० झाडे तोडण्यास परवानगी देण्यात आल्याची माहिती समोर आल्यानंतर पर्यावरणप्रेमी आणि स्थानिक ग्रामस्थांनी विरोध सुरू केला. या मुद्द्यावर राजकीय नेते, पर्यावरण संघटना आणि स्थानिक नागरिकांनीही आक्षेप घेतले आहेत. प्रकल्पासाठी आवश्यक असलेल्या विकासकामांबरोबरच जंगल आणि जैवविविधतेचे संरक्षण कसे होणार, असा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे. (
२. सयाजी शिंदे यांचा वृक्षतोडीविरोधात आक्रमक पवित्रा
अभिनेते आणि पर्यावरणप्रेमी सयाजी शिंदे यांनी कर्जतमधील वृक्षतोडीविरोधात भूमिका मांडली आहे. सह्याद्री पर्वतरांग आणि तेथील जंगलसंपत्ती वाचवण्यासाठी महाराष्ट्रातील नागरिकांनी एकत्र येण्याची गरज असल्याचे त्यांनी सांगितले. विकासाला विरोध नसून विकासाच्या नावाखाली जंगल, झाडे आणि वन्यजीवांचा अधिवास नष्ट होऊ नये, हा त्यांच्या भूमिकेचा मुख्य मुद्दा आहे. सह्याद्रीचे जंगल केवळ झाडांचा समूह नसून अनेक वन्यजीव आणि स्थानिक समुदायांच्या जीवनाचा आधार असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले. (Torrent Power Project)
३. झाडे तोडण्यासाठी कोणी आल्यास थाळ्या वाजवून विरोध करा
वृक्षतोड रोखण्यासाठी नागरिकांनी एकजूट दाखवावी, असे आवाहन सयाजी शिंदे यांनी केले आहे. झाडे तोडण्यासाठी कोणी आले तर थाळ्या आणि भांडी वाजवून निषेध नोंदवा, असा संदेश त्यांनी दिल्याची माहिती आहे. कोरोना काळात थाळीनादाच्या माध्यमातून नागरिकांनी एकत्र येऊन सहभाग नोंदवला होता. त्याचप्रमाणे पर्यावरण संरक्षणासाठीही लोकांनी एकत्र येऊन आवाज उठवावा, अशी भूमिका त्यांनी मांडली आहे. राज्यभरातील नागरिकांनी ३ नोव्हेंबर रोजी होणाऱ्या आंदोलनात सहभागी व्हावे, असे आवाहनही त्यांनी केले आहे.
४. ३२ हजारांहून अधिक झाडांच्या तोडीमुळे पर्यावरणाची चिंता
प्रकल्पासाठी ३२ हजार ४९० झाडे तोडण्यास मंजुरी देण्यात आल्याने सह्याद्रीतील जंगल, जैवविविधता आणि वन्यजीवांच्या अधिवासावर परिणाम होण्याची भीती पर्यावरणप्रेमी व्यक्त करत आहेत. जंगलातील झाडे पावसाचे पाणी जमिनीत मुरवणे, मातीची धूप रोखणे आणि स्थानिक जलस्रोतांचे संतुलन राखणे अशा अनेक नैसर्गिक प्रक्रियांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात. या परिसरात विविध पक्षी, सरपटणारे प्राणी आणि वन्यजीवांचा अधिवास आहे. त्यामुळे वृक्षतोडीचा परिणाम केवळ झाडांपुरता मर्यादित न राहता संपूर्ण परिसंस्थेवर होऊ शकतो, अशी चिंता व्यक्त केली जात आहे.
हेही वाचा : Raj Thackeray Karjat Sabha : राज ठाकरेंच्या सभेच्या ठिकाणी इंटरनेट बंद? सायडोंगर जंगलतोडीवरून सरकारला सवाल
५. आज २ नोव्हेंबरला कर्जत बंदची हाक
सायडोंगर जंगलातील वृक्षतोडीच्या निषेधार्थ शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्ष आणि पर्यावरण संघटनांनी आज, २ नोव्हेंबर रोजी कर्जत तालुका बंदची हाक दिली आहे. स्थानिक ग्रामस्थ, पर्यावरणप्रेमी आणि विविध संघटनांनी या आंदोलनात सहभाग घेतल्याची माहिती आहे. या बंदच्या माध्यमातून वृक्षतोडीचा निर्णय मागे घेण्याची आणि जंगलाचे संरक्षण करण्याची मागणी केली जात आहे. (Sahyadri Forest)
वृक्षतोडीला तात्पुरती स्थगिती; आंदोलन मात्र सुरूच
वृक्षतोडीविरोधात स्थानिक नागरिक आणि राजकीय पक्षांचा विरोध वाढल्यानंतर वनविभागाने ३२ हजार ४९० झाडे तोडण्याची प्रक्रिया तात्पुरती थांबवली आहे. मात्र, ही स्थगिती कायमस्वरूपी आहे की तात्पुरती, याबाबत अद्याप स्पष्टता नाही.
दरम्यान, इंडियन एक्स्प्रेसच्या २ नोव्हेंबरच्या वृत्तानुसार, आंदोलनापूर्वी सायडोंगर परिसरात जवळपास १,१०० झाडे तोडण्यात आली होती. त्यामुळे केवळ वृक्षतोडीला तात्पुरती स्थगिती न देता प्रकल्पासाठीच्या वृक्षतोडीचा निर्णय पूर्णपणे रद्द करावा, अशी मागणी आंदोलनकर्त्यांकडून केली जात आहे.
टोरंट पॉवर प्रकल्पाचे नेमके स्वरूप काय?
टोरंट पॉवरकडून कर्जत तालुक्यात सुमारे ३,००० मेगावॅट क्षमतेचा पंप्ड स्टोरेज जलविद्युत प्रकल्प प्रस्तावित आहे. या तंत्रज्ञानात विजेची मागणी कमी असताना उपलब्ध वीज वापरून पाणी खालच्या जलाशयातून वरच्या जलाशयात पंप केले जाते. विजेची मागणी वाढल्यावर हे पाणी पुन्हा खाली सोडून टर्बाइनच्या मदतीने वीज निर्मिती केली जाते.
अशा प्रकल्पांमुळे वीजपुरवठ्यातील चढ-उतार सांभाळण्यास आणि ऊर्जा साठवणुकीस मदत होऊ शकते. मात्र, या प्रकल्पासाठी किती वनक्षेत्र वापरले जाणार आणि त्याचा स्थानिक पर्यावरणावर काय परिणाम होणार, हा वादाचा मुख्य मुद्दा आहे.
विकास आणि पर्यावरण यांच्यात समतोल साधण्याची मागणी
प्रकल्पातून वीज निर्मिती होणार असली तरी त्यासाठी अस्तित्वात असलेल्या जंगलाचे किती नुकसान होणार, हा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे. पर्यावरणप्रेमींकडून पर्यायी जागांचा विचार, वृक्षतोड कमी करण्याचे उपाय आणि स्थानिक ग्रामस्थांच्या हरकतींचा योग्य विचार करण्याची मागणी केली जात आहे. (Save Sahyadri Forest)
भरपाई म्हणून दुसऱ्या ठिकाणी झाडे लावण्यापेक्षा आधीपासून अस्तित्वात असलेले जंगल आणि त्यातील परिसंस्था वाचवणे महत्त्वाचे असल्याची भूमिका सयाजी शिंदे यांनी मांडली आहे. एकीकडे ऊर्जा निर्मिती आणि विकासाचा मुद्दा, तर दुसरीकडे सह्याद्रीचे जंगल, जैवविविधता आणि स्थानिक नागरिकांच्या हिताचा प्रश्न आहे. त्यामुळे कर्जतमधील वृक्षतोडीविरोधातील आंदोलनाला आता राज्यव्यापी स्वरूप मिळण्याची चिन्हे आहेत.
