Obesity and Spine Health: वाढतं वजन दिसायला त्रासदायक असण्यासोबतच शरीराच्या आतही मोठा ताण निर्माण करू शकतं. विशेषतः माणक्यावर अतिरिक्त भार पडल्याने कंबरदुखी, डिस्कची झीज आणि हालचालींशी संबंधित त्रास वाढू शकतो. त्यामुळे वजन वाढत असेल तर ‘या’ लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करता वेळीच काळजी घेणं महत्वाचं आहे.

वजन वाढलं की त्याचा परिणाम केवळ शरीराच्या दिसण्यावर होत नाही, तर हालचाली, स्नायू आणि माणक्याच्या आरोग्यावरही होऊ शकतो. सतत वाढलेल्या वजनामुळे कंबर आणि पाठीच्या भागावर अतिरिक्त भार पडू शकतो. त्यामुळे काही व्यक्तींमध्ये पाठदुखी, हालचालीमुळे अडथळा आणि मणक्याशी संबंधित इतर समस्या जाणवू शकतात.

आजच्या बदलत्या जीवनशैलीमुळे बरेचं जणांचं काम हे ९-१० तास एकाच ठिकाणी बसून असते. त्यामुळे शारीरिक हालचाल ही कमी झाली आहे. त्यात वाढते वजन आणि चुकीच्या पद्धतीने बसणे- उठणे यांची भर पडल्यास कंबरेवर ताण वाढू शकतो. त्यामुळे तरुण वयातही पाठदुखीची तक्रारी करणाऱ्या व्यक्ती आपल्याला पाहायला मिळतात.

हेही वाचा: सप्टेंबरच्या पहिल्याच दिवशी मोठे बदल! जाणून घ्या आजपासून काय होणार महाग आणि स्वस्त?

वाढत्या वजनामुळे मणक्यावर नेमका कसा परिणाम होतो?

आपल्या शरीराला आधार देण्यासोबतच मणका उभे राहणे, चालणे आणि वाकणे यांसारख्या हालचालींकडे महत्वाची भूमिका बाजवतो. शरीराचे वजन वाढल्यावर माणक्याच्या डिस्क, सांधे आणि आसपासच्या स्नायूंना अधिक भार सहन करावा लागू शकतो.

हा अतिरिक्त ताण दीर्घकाळ कायम राहिल्यास काही लोकांमध्ये मणक्याशी संबंधित त्रास वाढण्याची शक्यता असते. मात्र, प्रत्येक व्यक्तीमध्ये त्याचे परिणाम सारखेच असतील असे नाही.

कंबरदुखीची सुरुवातीची लक्षण कोणती?

वजन जास्त असलेल्या व्यक्तींमध्ये कंबरेचा त्रास असल्यास काही सामान्य तक्रारी दिसू शकतात.

वारंवार किंवा सतत कंबरेत दुखणे
उठताना किंवा बराच वेळ बसल्यानंतर कंबर ताठ झाल्यासारखी वाटणे
जास्त वेळ उभे राहिल्यावर वेदना वाढणे
चालताना कंबर किंवा पायात त्रास जाणवणे
वाकताना किंवा शरीराची हालचाल करताना वेदना होणे

ही लक्षणे केवळ वजनामुळेच निर्माण होतात असे नाही. त्यामुळे त्रास वारंवार होत असल्यास त्यामागचे नेमके कारण डॉक्टरांकडून तपासून घेणे आवश्यक आहे.

मणक्यातील डिस्कवर वाढतो दबाव

मणक्याच्या हाडांमध्ये असलेल्या डिस्क शरीराला हालचाली करताना धक्के शोषण्यास मदत करतात. अतिरिक्त वजनामुळे या संरचनांवर अधिक भार पडू शकतो.

कालांतराने डिस्कमध्ये झीज होऊ शकते. त्यामुळे कंबरदुखी, हालचालींमध्ये अडचण किंवा पाठीमध्ये ताण जाणवण्यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात.

स्लिप डिस्कचा त्रासही होऊ शकतो

मणक्यातील डिस्कचा काही भाग बाहेर येऊन जवळच्या नसांवर दबाव निर्माण झाल्यास त्याला सामान्यतः स्लिप डिस्क असे म्हटले जाते. अशा परिस्थितीत केवळ कंबरदुखी न होता वेदना पायापर्यंत जाणे, मुंग्या येणे किंवा बधिरपणा जाणवणे अशी लक्षणे दिसू शकतात. पायात अशक्तपणा जाणवत असल्यास किंवा वेदना सतत वाढत असल्यास वैद्यकीय तपासणी करणे महत्त्वाचे आहे.

चालताना पाय दुखत असतील तर लक्ष द्या

काही मणक्याच्या समस्यांमध्ये नसांसाठी असलेली जागा अरुंद होऊ शकते. अशावेळी उभे राहिल्यावर किंवा चालताना पायात वेदना, जडपणा किंवा सुन्नपणा जाणवू शकतो. अशा तक्रारींकडे केवळ ‘वजनामुळे होत आहे’ असे समजून दुर्लक्ष करू नये. योग्य निदानासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे.

मणक्याच्या सांध्यांवरही परिणाम

मणक्याला स्थिरता देणारे छोटे सांधेही शरीराच्या हालचालींमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात. अतिरिक्त वजनामुळे त्यांच्यावर अधिक भार पडू शकतो. त्यामुळे काही व्यक्तींमध्ये सांध्यांची झीज आणि त्यासोबत दीर्घकाळ कंबरदुखी जाणवू शकते.

मात्र, मणक्याच्या समस्या होण्यामागे केवळ लठ्ठपणाच जबाबदार नसतो. वाढते वय, आनुवंशिकता, पूर्वी झालेली दुखापत, शारीरिक हालचालींचा अभाव, धूम्रपान आणि कामाची पद्धत यांसारखे अनेक घटकही कारणीभूत ठरू शकतात.

हेही वाचा: सप्टेंबरच्या पहिल्याच दिवशी मोठे बदल! जाणून घ्या आजपासून काय होणार महाग आणि स्वस्त?

वजन कमी केल्याने कंबरदुखी कमी होईल का?

निरोगी वजन राखल्याने मणक्यावर येणारा अतिरिक्त भार कमी करण्यास मदत होऊ शकते. नियमित शारीरिक हालचाल केल्याने स्नायूंची ताकद आणि शरीराची हालचाल सुधारण्यासही मदत मिळू शकते. (lifestyle and spine health)

मात्र, आधीपासूनच मणक्याची गंभीर समस्या असल्यास केवळ वजन कमी करणे हा पूर्ण उपचार नसतो. अशा वेळी समस्येचे कारण शोधून त्यानुसार उपचार घेणे आवश्यक आहे.

काही परिस्थितीत तातडीने डॉक्टरांची गरज

कंबरदुखीसोबत पायात वाढता अशक्तपणा, तीव्र बधिरपणा किंवा इतर गंभीर लक्षणे दिसत असल्यास वैद्यकीय मदत घेण्यास विलंब करू नये. योग्य वेळी तपासणी झाल्यास समस्येचे कारण समजून योग्य उपचार सुरू करता येतात.

मणक्याचे आरोग्य जपण्यासाठी आजपासून काय कराल?

वजन नियंत्रणात ठेवण्यासोबतच रोजच्या जीवनात हालचाली वाढवणे महत्त्वाचे आहे. संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, योग्य झोप आणि दीर्घकाळ बसण्याच्या सवयीवर नियंत्रण यामुळे शरीराची एकूण तंदुरुस्ती सुधारण्यास मदत होऊ शकते.