Blood Relatives Marriage: मामाच्या मुलीशी किंवा जवळच्या रक्ताच्या नात्यात लग्न करणाऱ्यांसंदर्भात देशभरात चर्चेला सुरुवात झाली आहे. अशा विवाहांमुळे जन्माला येणाऱ्या मुलांच्या आरोग्यावर आनुवंशिक आजारांचा धोका वाढू शकतो, असा मुद्दा सर्वोच्च न्यायालयात उपस्थित करण्यात आला(Supreme Court Marriage News). यानंतर सुप्रीम कोर्टाने केंद्र सरकारला नोटीस देत जवळच्या नातेवाईकांमधील विवाहांबाबत कायदा (Marriage With Relatives) आणण्याची शक्यता आणि जनजागृती करण्याबाबत विचार करण्यास सांगितले आहे. त्यामुळे अशा विवाहांवर बंदी येणार का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.
मामाच्या मुलीशी लग्नाबाबत सुप्रीम कोर्टात याचिका
सर्वोच्च न्यायालयात चार्वी एस. या बंगळुरूमधील कायद्याच्या विद्यार्थिनीने याचिका दाखल केली होती. जवळच्या रक्ताच्या नात्यात विवाह झाल्यास पुढील पिढीला काही आनुवंशिक आजारांचा धोका निर्माण होऊ शकतो (Cousin Marriage Health Risks), असा मुद्दा याचिकेत मांडण्यात आला.
याचिकाकर्त्याने स्वतःच्या कुटुंबातील अनुभवाचा संदर्भ देत अशा विवाहांमुळे मुलांच्या आरोग्यावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत चिंता व्यक्त केली. जवळच्या नात्यात विवाह झाल्यास काही आनुवंशिक विकार पुढील पिढीत जाण्याची शक्यता असते. त्यामुळे अशा विवाहांपूर्वी लोकांना वैद्यकीय आणि जनुकीय जोखमींची माहिती मिळणे आवश्यक असल्याची मागणी करण्यात आली.
हेही वाचा : Hindu Wedding Muhurat : चातुर्मास संपला, आता लग्नसराईचे वेध! विवाहासाठी शुभ मुहूर्त कसे ठरवले जातात?
जवळच्या नात्यात लग्न केल्यास मुलांना कोणते धोके? (Blood Relatives Marriage)
मामा-मावशी, काका-काकू किंवा इतर जवळच्या रक्ताच्या नात्यातील व्यक्तींमध्ये काही समान जनुकीय गुण असू शकतात. दोन्ही पालकांमध्ये एखाद्या आनुवंशिक आजाराशी संबंधित जनुक असल्यास मुलांमध्ये तो आजार दिसण्याची शक्यता वाढू शकते.
वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, अशा विवाहांमधून जन्मलेल्या मुलांमध्ये काही परिस्थितींमध्ये पुढील समस्यांचा धोका वाढू शकतो.
- काही आनुवंशिक आजार
- जन्मजात शारीरिक विकृती
- दृष्टी किंवा श्रवणासंबंधी समस्या
- काही विकासात्मक समस्या
- दुर्मिळ आनुवंशिक विकार
मात्र, प्रत्येक जवळच्या नात्यातील विवाहातून जन्मलेल्या मुलाला आजार होतोच असे नाही. हा धोका पालकांच्या जनुकीय स्थितीवर, कुटुंबातील वैद्यकीय इतिहासावर आणि इतर घटकांवर अवलंबून असतो.
अशा विवाहांवर बंदी येणार का?
सर्वोच्च न्यायालयाने या सुनावणीदरम्यान स्पष्ट केले की, अशा विवाहांचे नियमन करण्यासाठी कायदा करणे हा संसदेच्या अधिकारातील विषय आहे. न्यायालय स्वतः अशा विवाहांवर थेट बंदी घालण्याचे निर्देश देत नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले.
केंद्र सरकारने या विषयावर योग्य कायदा आणण्याची गरज आहे का, तसेच जनजागृती मोहिमा राबवता येतील का, याचा विचार करावा यासाठी नोटीस देण्यात आली आहे.
त्यामुळे सध्या भारतात मामाच्या मुलीशी किंवा जवळच्या नातेवाईकाशी लग्न करण्यावर नव्याने देशव्यापी बंदी लागू झालेली नाही.
लग्नापूर्वी जनुकीय तपासणी आणि समुपदेशनाची मागणी
याचिकेत लग्नापूर्वी जनुकीय समुपदेशन, वैद्यकीय सल्ला आणि आवश्यकतेनुसार जनुकीय तपासणी यांसारख्या उपायांचा विचार करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
अशा तपासणीमुळे संभाव्य आनुवंशिक जोखमींची माहिती मिळू शकते. मात्र कोणती तपासणी आवश्यक आहे, याचा निर्णय व्यक्तीच्या कौटुंबिक वैद्यकीय इतिहासानुसार डॉक्टर किंवा जनुकीय तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने घेणे योग्य ठरते.
हेही वाचा : Mobile Addiction : रील्स पाहण्याच्या नादात जेवण-झोपेवरही दुर्लक्ष; मोबाईल न मिळाल्याने आजीबाई अस्वस्थ!
सुप्रीम कोर्टाच्या सुनावणीनंतर पुढे काय होणार?
या प्रकरणात केंद्र सरकारकडून उत्तर आल्यानंतर पुढील सुनावणीत या विषयावर काय भूमिका मांडली जाते, याकडे लक्ष असणार आहे. कायदा आणण्याबाबत निर्णय घेणे, जनजागृती करणे किंवा वैद्यकीय समुपदेशनासंबंधी उपाय सुचवणे यावर पुढील चर्चा होऊ शकते.
सध्या मात्र लग्नावर बंदीचा कोणताही अंतिम निर्णय झालेला नाही. सुप्रीम कोर्टाच्या नोटीसमुळे जवळच्या रक्ताच्या नात्यातील विवाह आणि त्यासंबंधी आरोग्यविषयक जोखमींचा (Cousin Marriage Health Risks) मुद्दा चर्चेत आला आहे.
FAQ
1. मामाच्या मुलीशी लग्न करण्यावर सुप्रीम कोर्टाने बंदी घातली आहे का?
नाही. सर्वोच्च न्यायालयाने अशा विवाहांवर थेट बंदी घातलेली नाही. केंद्र सरकारला कायद्याची शक्यता आणि जनजागृतीबाबत विचार करण्यासाठी नोटीस दिली आहे.
2. जवळच्या नातेवाईकाशी लग्न केल्यास मुलांना आजार होतो का?
प्रत्येक मुलाला आजार होतोच असे नाही. मात्र काही आनुवंशिक आजारांचा धोका वाढू शकतो, विशेषतः दोन्ही पालकांमध्ये समान आजाराशी संबंधित जनुकीय बदल असल्यास.
3. सुप्रीम कोर्टाने केंद्र सरकारला नोटीस का दिली?
जवळच्या रक्ताच्या नात्यातील विवाहांमुळे मुलांच्या आरोग्यावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत कायदा किंवा जनजागृतीची गरज आहे का, याचा विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारला नोटीस दिली.
4. जवळच्या नात्यात लग्न करण्यापूर्वी काय करावे?
कुटुंबातील आनुवंशिक आजारांचा इतिहास जाणून घ्यावा आणि गरज असल्यास डॉक्टर किंवा जनुकीय समुपदेशकांचा सल्ला घ्यावा.









