मुंबई शहराच्या सांस्कृतिक ओळखीचा भाग असलेल्या गणेशोत्सव २०२५ साठी बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) तयारी सुरू केली आहे. यंदा पालिकेने गणेश मंडळांसाठी ऑनलाईन परवानगी प्रक्रिया सुरु केली असून, या प्रक्रियेसोबतच अनेक नव्या मार्गदर्शक सूचना लागू करण्यात आल्या आहेत. पर्यावरणपूरकतेवर भर देत ‘सुशिस्त आणि हरित उत्सव’ ही संकल्पना पुढे नेण्याचा BMC चा प्रयत्न आहे.

ऑनलाईन परवानगी प्रक्रिया – सुविधा आणि पारदर्शकता

BMC ने यावर्षी प्रथमच पूर्णपणे ऑनलाईन परवानगी अर्जाची सुविधा सुरू केली आहे. गणेश मंडळांना कोणतेही कागदपत्र घेऊन कार्यालयात जावे लागणार नाही, तर BMC च्या अधिकृत वेबसाईटवर अर्ज करून, आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करून परवानगी मिळवता येणार आहे. यामुळे वेळेची आणि श्रमांची बचत होणार असून, पारदर्शक कार्यपद्धतीला चालना मिळेल.

नवे नियम – सजावटीवर नियंत्रण आणि इको-फ्रेंडली मूर्तीला प्राधान्य

या वर्षी BMC ने काही महत्त्वाचे नियम लागू केले आहेत:

• थर्माकोल, प्लास्टिक आणि रासायनिक रंगांवर बंदी

• सजावटीसाठी फ्लेक्स, प्लास्टिकचे बॅनर व पोस्टर न वापरण्याचा आदेश

• मूर्तींची उंची मर्यादित ठेवण्याची सूचना

• पर्यावरणपूरक मूर्ती आणि सजावट वापरण्यावर भर

या सर्व नियमांची अंमलबजावणी करण्यासाठी BMC विशेष निरीक्षण समित्या तयार करणार आहे. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या मंडळांवर कारवाईचा इशाराही देण्यात आला आहे.

हरित उत्सवाची संकल्पना

BMC यंदा ‘गणेशोत्सव हरित बनवा’ ही थीम घेऊन पुढे सरसावली आहे. याअंतर्गत:

• शाडू मातीच्या मूर्तींचा प्रचार

• घरी विसर्जनासाठी मिनी कृत्रिम तलाव उपलब्ध

• नैसर्गिक सजावटीचे प्रशिक्षण आणि मार्गदर्शन शिबिरे

• नागरिकांमध्ये जनजागृतीसाठी इको फ्रेंडली अभियान

हे सर्व उपक्रम गणेश मंडळांना आणि घरगुती गणेशभक्तांना अधिक पर्यावरणपूरक मार्गाने उत्सव साजरा करण्यास प्रेरित करणार आहेत.

पोलिस आणि प्रशासनाची सज्जता

गणेशोत्सवात सुरक्षा आणि वाहतूक व्यवस्था सुरळीत ठेवण्यासाठी मुंबई पोलीसही सज्ज झाले आहेत. मंडळांची यादी, विसर्जन मार्ग, गर्दी नियंत्रण यावर लक्ष ठेवण्यासाठी CCTV नेटवर्क, ड्रोन कॅमेरे आणि व्हॉट्सअॅप हेल्पलाईन सुरू केली जाणार आहे.

नागरिकांचा प्रतिसाद

गणेश भक्तांमध्ये BMC च्या या निर्णयाला मिश्र प्रतिसाद मिळत आहे. काही मंडळांनी ऑनलाईन प्रक्रियेचं स्वागत केलं आहे, तर काहींनी मूर्तीच्या उंचीवरील निर्बंधांविषयी नाराजी व्यक्त केली आहे. मात्र बहुतांश मंडळांनी हरित आणि सुशिस्त उत्सवाच्या विचाराला पाठिंबा दिला आहे.

निष्कर्ष – शिस्तबद्ध आणि पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव

गेल्या काही वर्षांत गणेशोत्सवाची रूपं झगमगाटाकडे झुकताना दिसत होती. मात्र यंदा BMC च्या नव्या नियमांमुळे उत्सवाचा खरा भाव, शिस्त आणि निसर्गाशी सुसंवाद साधला जाईल, अशी अपेक्षा आहे.

मुंबईकरांना ‘बाप्पा’चं स्वागत उत्साहाने करायचं आहे, पण पर्यावरणाची जबाबदारीही ओळखायची आहे. त्यामुळे यंदाचा गणेशोत्सव अधिक जबाबदारीचा, शिस्तबद्ध आणि हरित होणार यात शंका नाही.