Bluebird Block-2 satellite : भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेनं (इस्रो) आंध्र प्रदेशातील श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून अमेरिकन कंपनी एएसटी स्पेस मोबाईलचा एक महत्त्वाचा उपग्रह प्रक्षेपित केला आहे. अमेरिकन कंपनीचा संप्रेषण उपग्रह, ब्लूबर्ड ब्लॉक-2, LVM3-M6 मोहिमेद्वारे कमी पृथ्वीच्या कक्षेत ठेवण्यात आला आहे. आज, इस्रोनं सकाळी 8:55:30 वाजता या अंतराळ केंद्रावरील दुसऱ्या प्रक्षेपण पॅडवरुन त्यांच्या LVM3-M6 प्रक्षेपण वाहनाचा वापर करुन ब्लूबर्ड ब्लॉक-2 यशस्वीरित्या प्रक्षेपित केलं.
संपर्क उपग्रहाचं वजन अंदाजे 6,100 किलो :
नवीन पिढीचा अमेरिकन संप्रेषण उपग्रह वाहून नेणाऱ्या LVM-M6 रॉकेटच्या प्रक्षेपणासाठी 24 तासांची उलटी गिनती मंगळवारी इथं सुरु झाली. या मोहिमेअंतर्गत, इस्रो उपग्रह कमी पृथ्वीच्या कक्षेत ठेवण्यासाठी त्यांच्या हेवी-लिफ्ट रॉकेट, LVM3 चा वापर करत आहे. इस्रोच्या मते, 6100 किलो वजनाचा हा उपग्रह, LVM-3 प्रक्षेपणाच्या इतिहासातील कमी पृथ्वीच्या कक्षेत (LEO) प्रक्षेपित केलेला सर्वात वजनदार पेलोड आहे.
A significant stride in India’s space sector…
The successful LVM3-M6 launch, placing the heaviest satellite ever launched from Indian soil, the spacecraft of USA, BlueBird Block-2, into its intended orbit, marks a proud milestone in India’s space journey.
It strengthens… pic.twitter.com/AH6aJAyOhi
— Narendra Modi (@narendramodi) December 24, 2025
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी केलं कौतुक :
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही इस्रोच्या या अभूतपूर्व कामगिरीचं कौतुक केलं आणि X वरील एका पोस्टमध्ये याबद्दल लिहिलं की, “भारताच्या अंतराळ क्षेत्रातील एक महत्त्वाचा टप्पा… भारतीय भूमीवरुन प्रक्षेपित केलेल्या अमेरिकन अंतराळयान ब्लू बर्ड ब्लॉक-2 या आतापर्यंतच्या सर्वात वजनदार उपग्रहाला त्याच्या इच्छित कक्षेत स्थापित करणारे LVM3-M6 चे यशस्वी प्रक्षेपण हे भारताच्या अंतराळ प्रवासातील एक अभिमानास्पद टप्पा आहे. ते भारताच्या हेवी-लिफ्ट प्रक्षेपण क्षमतेला बळकटी देते आणि जागतिक व्यावसायिक प्रक्षेपण बाजारपेठेत आपली वाढती भूमिका मजबूत करते. ते स्वावलंबी भारताच्या दिशेनं आपल्या प्रयत्नांचं प्रतीक देखील आहे. आमच्या कष्टाळू अवकाश शास्त्रज्ञ आणि अभियंत्यांना हार्दिक अभिनंदन. भारत अवकाश जगात नवीन उंची गाठत आहे!”
या मोहिमेचं उद्दिष्ट काय :
– हे पूर्णपणे व्यावसायिक प्रक्षेपण आहे, जे भारतासाठी आणि संपूर्ण जगासाठी संप्रेषण उपग्रह प्रक्षेपणाच्या क्षेत्रात एक महत्त्वपूर्ण संधी दर्शवते. व्यावसायिक अवकाश क्षेत्रात भारताची उपस्थिती आणखी मजबूत करण्याचं उद्दिष्ट आहे. या उपग्रहाच्या यशस्वी प्रक्षेपणानंतर, मोबाइल वापरकर्ते 4G आणि 5G सेवांमध्ये प्रवेश करु शकतील आणि दुर्गम भागात आणि मर्यादित नेटवर्क कव्हरेज असलेल्या भागात देखील इंटरनेट ब्राउझ करु शकतील. याचा अर्थ असा की 4G-5G व्हॉइस कॉल, व्हिडिओ कॉल, मेसेजिंग आणि डेटा सेवा जगात कुठंही उपलब्ध असतील.
– याद्वारे, मर्यादित नेटवर्क कव्हरेज असलेल्या भागातील लोक देखील व्हिडिओ कॉल करू शकतील. हे शक्य होईल कारण ते उपग्रहाद्वारे थेट मोबाइल कनेक्टिव्हिटी प्रदान करेल. यामुळे ग्राहकांना टॉवरवर अवलंबून राहण्याची गरज कमी होईल, कारण 4G आणि 5G सेल्युलर ब्रॉडबँड कनेक्टिव्हिटी उपग्रहापासून त्यांच्या स्मार्टफोनवर थेट उपलब्ध होईल.
– या संप्रेषण उपग्रहाची मालकी असलेली अमेरिकन कंपनी AST SpaceMobile नं आधीच ब्लूबर्ड -1 मधून पाच उपग्रह प्रक्षेपित केले आहेत. हे सप्टेंबर 2024 मध्ये घडलं. कंपनीनं जगभरातील 50 हून अधिक मोबाइल ऑपरेटर्ससोबत भागीदारी केल्याचा दावा केला आहे आणि भविष्यात असेच उपग्रह प्रक्षेपित करणार आहे. याद्वारे, कंपनीचे उद्दिष्ट पारंपारिक नेटवर्क्समध्ये प्रवेश नसलेल्या भागात मोबाइल कनेक्टिव्हिटी प्रदान करणं आहे.
– वापरकर्त्यांना ही सेवा मिळविण्यासाठी सेवा प्रदाते बदलण्याची आवश्यकता नाही आणि कंपनी जगभरातील मोबाइल ऑपरेटर्ससोबत काम करत असल्यानं, त्याचे फायदे सार्वत्रिक प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवता येतील.
करारानुसार केलं जाईल प्रक्षेपण :
ISRO च्या मते, हे एक समर्पित व्यावसायिक प्रक्षेपण आहे, जे न्यू स्पेस इंडिया लिमिटेड (NSIL) आणि बेंगळुरु येथील ISRO ची व्यावसायिक शाखा AST SpaceMobile यांच्यातील करारानुसार केले जाईल.
प्रक्षेपणाचं तांत्रिक तपशील :
5 मीटर उंच MVM3 हे क्रायोजेनिक इंजिननं सुसज्ज असलेले तीन-स्टेज रॉकेट आहे. ते ISRO च्या लिक्विड प्रोपल्शन सिस्टम्स सेंटरनं विकसित केले आहे. प्रक्षेपणासाठी आवश्यक असलेले सुपरचार्ज्ड थ्रस्ट प्रदान करण्यासाठी, प्रक्षेपण वाहन तिरुवनंतपुरम येथील विक्रम साराभाई स्पेस सेंटरनं विकसित केलेल्या दोन S200 सॉलिड रॉकेट बूस्टरनं सुसज्ज आहे. ब्लूबर्ड ब्लॉक-2 उपग्रह प्रक्षेपणानंतर सुमारे 15 मिनिटांनी रॉकेटपासून वेगळा होण्याची अपेक्षा आहे.
इस्रो अवकाश तंत्रज्ञान आघाडीवर :
हे प्रक्षेपण इस्रोच्या व्यावसायिक क्षमता जागतिक स्तरावर कशा विस्तारत आहेत आणि विकसित होत आहेत याचं एक उदाहरण आहे आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अंतराळ तंत्रज्ञानात भारताची जलद प्रगती उत्तम प्रकारे दर्शवते.
