मुंबई : भारतीय रेल्वेनं ऑनलाइन जनरल तिकीट बुकिंग प्रक्रियेत एक क्रांतिकारी बदल जाहीर केला आहे. 1 ऑक्टोबर 2025 पासून आयआरसीटीसी खात्याला आधार क्रमांकाशी लिंक करणं अनिवार्य झालं आहे. या निर्णयाचा उद्देश सर्वसामान्य प्रवाशांना तिकीट उपलब्ध करणं आणि बुकिंग प्रक्रियेत पूर्ण पारदर्शकता सुनिश्चित करणं आहे. आधार प्रमाणित प्रवाशांना विशेष प्राधान्य मिळेल, ज्यामुळं त्यांना बुकिंग सुरु होण्यापूर्वी 15 मिनिटं आधी तिकीट बुक करण्याची सुविधा मिळेल. हे बदल तिकीटाच्या काळ्या बाजारावर लगाम घालण्यासाठी महत्त्वपूर्ण ठरतील.

भारतीय रेल्वे, देशातील सर्वात मोठी वाहतूक व्यवस्था, प्रवाशांच्या सोयी आणि सुरक्षिततेसाठी सतत नवीन पावलं उचलत आहे. या नव्या नियमानुसार, आयआरसीटीसीवर जनरल तिकीट बुकिंगसाठी आधार लिंकिंग अनिवार्य करण्यात आली आहे. या बदलाची अंमलबजावणी 1 ऑक्टोबर 2025 पासून सुरू होईल. रेल्वेच्या या निर्णयामुळं लाखो प्रवाशांना फायदा होईल, कारण तिकीट होर्डिंग आणि ब्लॅकमार्केटिंगची समस्या कमी होईल. सध्या, ऑनलाइन बुकिंगमध्ये अनेकदा तिकीट मिळवणं कठीण असतं, कारण एजंट्स तिकीटांचा गैरवापर करतात. आधार लिंकिंगमुळं फक्त खरे ओळखीचे प्रमाणित प्रवासीच तिकीट बुक करू शकतील, ज्यामुळं सामान्य प्रवाशांना कन्फर्म तिकीट मिळण्याची शक्यता वाढेल.

या नियमाची मुख्य वैशिष्ट्ये अशी आहेत:

आधार लिंक नसलेल्या प्रवाशांना बुकिंग सुरू होण्याच्या पहिल्या 15 मिनिटांत तिकीट बुक करता येणार नाही. दुसरीकडं, आधार प्रमाणित प्रवाशांना बुकिंग सुरू होण्यापूर्वी 15 मिनिटे आधी प्रवेश मिळेल. हे प्राधान्य विशेषतः गर्दीच्या दिवसांत, जसं की सणासुदीच्या काळात, उपयुक्त ठरेल. रेल्वे मंत्रालयानं स्पष्ट केलं आहे की, हा बदल फक्त आयआरसीटीसीच्या ऑनलाइन जनरल बुकिंगसाठी आहे. तात्काळ (तत्काळ) तिकीट बुकिंगसाठी आधार लिंकिंग आधीपासून अनिवार्य आहे. मात्र, रेल्वे काउंटरवरून तिकीट बुकिंग प्रक्रियेत कोणताही बदल होणार नाही. काउंटरवर बुक केलेली तिकीटे पूर्वीप्रमाणेच वैध राहतील आणि त्यासाठी आधारची आवश्यकता नाही.

आधार कसं लिंक करावं?

जर तुम्हाला आयआरसीटीसी खात्याशी आधार लिंक करायचं असेल, तर खालील सोप्या टिप्स फॉलो करा –

– प्रथम, अधिकृत आयआरसीटीसी वेबसाइट किंवा मोबाइल ॲपवर जा.
– तुमचं युजरनेम व पासवर्ड टाकून लॉग इन करा.
– लॉग इन झाल्यानंतर, वरच्या उजव्या कोपऱ्यातील ‘माय अकाउंट’ विभागात जा.
– येथे ‘लिंक युअर आधार’ किंवा ‘आधार केवायसी’ पर्याय दिसेल. तो निवडा.
– आता, दिलेल्या बॉक्समध्ये तुमचा 12-अंकी आधार क्रमांक टाका आणि ‘सेंड ओटीपी’ बटण दाबा.
– तुमच्या आधारशी जोडलेल्या मोबाइल नंबरवर ओटीपी येईल.
– तो वेबसाइटवर एंटर करा आणि ‘व्हेरिफाय’ क्लिक करा.
– यशस्वी व्हेरिफिकेशननंतर, स्क्रीनवर ‘तुमचा आधार यशस्वीरीत्या लिंक झाला आहे’ असा संदेश दिसेल.

ही प्रक्रिया केवळ काही मिनिटांत पूर्ण होते आणि पूर्णपणे सुरक्षित आहे. रेल्वेनं सूचित केलं आहे की, आधार लिंकिंगसाठी कोणतेही शुल्क आकारलं जाणार नाही.

महत्त्व काय?
तिकीट बुकिंग प्रक्रियेत पारदर्शकता का आवश्यक आहे, याचं उत्तर सोपं आहे. दरवर्षी, लाखो तिकीटं ब्लॅकमार्केटमध्ये विकलं जातात, ज्यामुळं सामान्य प्रवाशांना तोटा होतो. एजंट्स तिकीटांचा साठा करुन जास्त किमतीत विकतात, ज्यामुळं रेल्वेची कमाई कमी होते आणि प्रवाशांचं नुकसान होतं. आधार लिंकिंगमुळं प्रत्येक बुकिंगची ओळख पटवली जाईल, ज्यामुळं फसवणूक रोखली जाईल. यामुळं रेल्वे सेवेची गुणवत्ता सुधारेल आणि प्रवाशांचा विश्वास वाढेल. तसंच,हा कार्यक्रम डिजिटल इंडियाच्या ध्येयाशी सुसंगत आहे, ज्यामुळं सर्व सेवा आधार-आधारित होत आहेत.