Mumbai jewellery Park : मुंबईत २०२८ पर्यंत ज्वेलरी पार्क उभारण्याची योजना असून, यामुळे महाराष्ट्रातील दागिने उद्योगाला चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे. या प्रकल्पामुळे दागिने निर्मिती, व्यापार आणि संबंधित व्यवसायांसाठी नव्या संधी निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
मुंबईत २०२८ पर्यंत ज्वेलरी पार्क उभारण्याचे आश्वासन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिले आहे. महाराष्ट्रातील दागिने उद्योगाला जागतिक स्तरावर अधिक संधी उपलब्ध करून देणे, या क्षेत्रातील पारंपरिक व्यवसायाला आधुनिक सुविधांची जोड देणे आणि रोजगारनिर्मितीला चालना देणे, या उद्देशाने हा प्रकल्प महत्त्वाचा मानला जात आहे. या प्रकल्पाच्या उभारणीची जबाबदारी सिडकोने स्वीकारली असून, केंद्र सरकारच्या पाठिंब्याने तो पूर्ण करण्याच्या दिशेने प्रयत्न सुरू असल्याचे सांगण्यात आले.
महाराष्ट्रातील दागिने उद्योगाला मिळणार आधुनिक व्यासपीठ
महाराष्ट्र हे देशातील दागिने उद्योगाचे महत्त्वाचे केंद्र आहे.(Jewellery Industry) राज्यात अनेक वर्षांपासून सोने, चांदी आणि विविध प्रकारच्या दागिन्यांच्या निर्मितीशी संबंधित व्यवसायांची मोठी परंपरा आहे. या क्षेत्रात कारागीर, व्यापारी, उत्पादक आणि लघुउद्योजक यांचे महत्त्वपूर्ण योगदान आहे. त्यामुळे मुंबईत ज्वेलरी पार्क उभारल्यास या उद्योगाला आधुनिक पायाभूत सुविधा उपलब्ध करून देण्याची संधी निर्माण होऊ शकते.
ज्वेलरी पार्कच्या माध्यमातून दागिन्यांची निर्मिती, डिझाइन, प्रक्रिया आणि व्यापार यांसाठी आवश्यक सुविधा एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न होऊ शकतो. यामुळे उद्योगातील विविध घटकांमध्ये समन्वय वाढण्यास आणि व्यवसायाचा विस्तार करण्यास मदत मिळण्याची अपेक्षा आहे. (Production Growth)
२०१७ मधील घोषणेच्या पूर्ततेच्या दिशेने पाऊल
२०१७ मध्ये ज्वेलरी उद्योगाशी संबंधित कार्यक्रमात महाराष्ट्रात ज्वेलरी पार्क उभारण्याची घोषणा करण्यात आली होती. त्या वेळी मांडण्यात आलेल्या संकल्पनेच्या पूर्ततेच्या दिशेने आता पावले उचलली जात असल्याबद्दल मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी समाधान व्यक्त केल्याचे सांगण्यात आले.
महाराष्ट्रातील दागिने उद्योगासाठी स्वतंत्र आणि आधुनिक सुविधा (Independent and modern amenities) विकसित करण्याची गरज अनेक वर्षांपासून व्यक्त केली जात आहे. या पार्श्वभूमीवर ज्वेलरी पार्कचा प्रकल्प प्रत्यक्षात आल्यास राज्यातील दागिने उद्योगाला संघटित स्वरूप देण्यास मदत होऊ शकते.
सिडकोकडे प्रकल्पाची जबाबदारी
मुंबई आणि नवी मुंबई परिसरातील नियोजनबद्ध विकासामध्ये (Mumbai Development) महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या सिडकोने ज्वेलरी पार्क प्रकल्पाचे काम हाती घेतले आहे. प्रकल्पाच्या उभारणीसाठी आवश्यक नियोजन, पायाभूत सुविधा आणि अंमलबजावणी यांना महत्त्व राहणार आहे.
या प्रकल्पाला केंद्र सरकारचे (Central Government) सहकार्य मिळाल्यास त्याच्या उभारणीला गती मिळण्याची अपेक्षा आहे. मात्र, प्रकल्पाचे नेमके ठिकाण, एकूण खर्च, बांधकामाचे टप्पे आणि उद्योगांसाठी उपलब्ध होणाऱ्या सुविधांचा तपशील अधिकृतरीत्या स्पष्ट झाल्यानंतरच त्याच्या व्याप्तीचे संपूर्ण चित्र समोर येईल. (LS Marathi)
रोजगारनिर्मिती आणि व्यवसायवाढीच्या संधी (Jobs Opportunity)
ज्वेलरी पार्कमुळे दागिने तयार करणारे कारागीर, डिझाइनर, लघुउद्योजक, व्यापारी आणि संबंधित सेवा क्षेत्रातील व्यावसायिकांना संधी उपलब्ध होऊ शकतात. दागिन्यांच्या निर्मितीपासून ते विक्री आणि निर्यातीपर्यंतच्या विविध टप्प्यांना एकाच ठिकाणी सुविधा मिळाल्यास उद्योगाची कार्यक्षमता वाढण्यास मदत होऊ शकते.
तसेच, दागिने उद्योगाशी संबंधित पॅकेजिंग, वाहतूक, तंत्रज्ञान आणि व्यावसायिक सेवांमध्येही रोजगाराच्या संधी निर्माण होण्याची शक्यता आहे. मात्र, प्रत्यक्षात किती रोजगार उपलब्ध होतील, हे प्रकल्पाचा आकार आणि त्यातील उद्योगांचा सहभाग यावर अवलंबून असेल.
२०२८ च्या उद्दिष्टाकडे लक्ष (Aim 2028)
मुंबईतील ज्वेलरी पार्क २०२८ पर्यंत उभारण्याचे उद्दिष्ट समोर ठेवण्यात आले आहे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक दागिने उद्योगाला आधुनिक पायाभूत सुविधांची जोड देण्याच्या दृष्टीने हा प्रकल्प महत्त्वाचा ठरू शकतो. आता सिडकोकडून होणारे नियोजन, केंद्र सरकारचे सहकार्य आणि प्रकल्पाच्या प्रत्यक्ष कामाची गती यावर त्याची पुढील वाटचाल अवलंबून असेल. महाराष्ट्रातील दागिने उद्योगाला आधुनिक व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे आणि या क्षेत्रातील व्यवसायवाढीला चालना देणे, हे या प्रस्तावित ज्वेलरी पार्कचे प्रमुख उद्दिष्ट ठरणार आहे.
