Union Budget 2026 : देशाचा अर्थसंकल्प सादर होणार आहे आणि यावेळी तो अनेक प्रकारे वेगळा असेल. दरवर्षी त्याच्या सादरीकरणाची तारीख 1 फेब्रुवारी असते, परंतु यावेळी ती रविवारी आहे. जर या दिवशी अर्थसंकल्प सादर झाला तर शेअर बाजारही उघडू शकतो. अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांच्या अर्थसंकल्पीय टीममध्ये यावेळी अनेक नवीन चेहरे दिसू शकतात. सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे, या वर्षी अर्थ मंत्रालयात एकही अर्थसचिव नाही, ज्यांच्याकडे सहसा देशाच्या अर्थसंकल्पाची प्रमुख जबाबदारी असते.

अर्थसंकल्पीय टीममध्ये एकही अर्थसचिव नाही :

2026-27 चा अर्थसंकल्प मागील सर्व अर्थसंकल्पांपेक्षा वेगळा असल्याचं दिसून येतं. बिझनेस टुडेच्या अहवालानुसार, या वर्षीच्या अर्थसंकल्पीय टीममध्ये अनेक नवीन चेहरे असतील. अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांच्या टीममध्ये तीन नवीन सचिव सामील झाले आहेत आणि सीबीआयसी अध्यक्षांची नियुक्ती देखील गेल्या वर्षीच्या शेवटच्या महिन्यात 1 डिसेंबर 2025 रोजी करण्यात आली होती. याव्यतिरिक्त, अर्थसंकल्प प्रक्रियेत अर्थसचिव हे सर्वात महत्त्वाचे व्यक्ती मानले जातात, कारण ते मंत्रालयाच्या दैनंदिन कामकाजात आणि अर्थसंकल्प तयार करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. बिझनेस टुडेच्या वृत्तानुसार, या वर्षी कोणताही अर्थसचिव नाही.

अजय सेठ गेल्या वर्षी निवृत्त :

हे लक्षात घ्यावं की माजी आर्थिक व्यवहार सचिव अजय सेठ यांना यापूर्वी अर्थसचिव म्हणून नियुक्त करण्यात आलं होतं आणि 30 जून 2025 रोजी निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी या पदावर काम केलं. त्यानंतर त्यांना विमा नियामक आयआरडीएआयचे अध्यक्ष म्हणून नियुक्त करण्यात आले. त्यांच्यापूर्वी, महसूल सचिव तुहिन कांता पांडे यांनी अर्थ मंत्रालयात अर्थसचिव म्हणून भूमिका स्वीकारली. मात्र अहवालात अर्थ मंत्रालयाच्या सूत्रांचा हवाला देऊन म्हटलं आहे की बजेटचं काम सामान्यपणे सुरु आहे आणि विविध विभाग संबंधित कामात गुंतलेले आहेत. त्यांनी असंही म्हटलं आहे की वित्त सचिव नसल्यामुळं कोणतंही आव्हान निर्माण झालेलं नाही. (union budget 2026)

अर्थमंत्र्यांच्या टीममध्ये नवीन चेहरे :

या वर्षी, अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांच्या टीममध्ये त्यांच्या 9व्या केंद्रीय अर्थसंकल्पाची तयारी करण्यात मदत करणाऱ्या अधिकाऱ्यांची एक मोठी नवीन टीम आहे. वित्तीय सेवा सचिव एम. नागराजू, डीआयपीएएम सचिव अरुणिश चावला आणि मुख्य आर्थिक सल्लागार व्ही. अनंत नागेश्वरन यांनी वर्षानुवर्षे त्यांची पदे भूषवली आहेत, त्यांनी यापूर्वी 2025-26 च्या अर्थसंकल्पात काम केलं आहे. नवीन चेहऱ्यांबद्दल बोलायचं झालं तर, मंत्रालयात तीन सचिव नवीन आहेत, महसूल सचिव अरविंद श्रीवास्तव, खर्च सचिव व्ही. वुआलनम आणि आर्थिक व्यवहार सचिव अनुराधा प्रसाद. तथापि, यापैकी कोणीही अधिकारी मंत्रालयात नवीन नाहीत आणि सचिव म्हणून नियुक्ती होण्यापूर्वी त्यांनी विविध पदांवर काम केलं आहे. मात्र, केंद्रीय अप्रत्यक्ष कर आणि सीमाशुल्क मंडळ (सीबीआयसी) चे विवेक चतुर्वेदी यांच्या रुपात एक नवीन अध्यक्ष आहेत, जे 1990 च्या बॅचचे भारतीय महसूल सेवा (सीमाशुल्क आणि अप्रत्यक्ष कर) अधिकारी आहेत, ज्यांनी 1 डिसेंबर 2025 रोजी पदभार स्वीकारला.

निर्मला सीतारामन करणार ऐतिहासिक विक्रम :

हा अर्थसंकल्प सादर करताना अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन एक नवा विक्रम आपल्या नावावर नोंदवतील. त्यांचा हा सलग नववा अर्थसंकल्प असेल. सलग सर्वाधिक अर्थसंकल्प सादर करणाऱ्या त्या देशातील पहिल्या महिला अर्थमंत्री ठरणार असून, त्या माजी पंतप्रधान मोरारजी देसाई यांच्या 10 अर्थसंकल्पांच्या विक्रमाच्या अगदी जवळ पोहोचल्या आहेत.

1 फेब्रुवारीची परंपरा कशी सुरु झाली? :

पूर्वी अर्थसंकल्प फेब्रुवारीच्या शेवटी सादर केला जात असे. मात्र 2017 पासून 1 फेब्रुवारी ही निश्चित तारीख ठरवण्यात आली. तत्कालीन अर्थमंत्री अरुण जेटली यांच्या कार्यकाळात हा बदल करण्यात आला, जेणेकरुन नवीन आर्थिक वर्ष सुरु होण्यापूर्वीच अर्थसंकल्पातील तरतुदी अमलात आणता येतील. यंदा मात्र 1 फेब्रुवारी 2026 रोजी रविवार आणि संत गुरु रविदास जयंती असल्यानं काही राज्यांमध्ये सुट्टी असली, तरी अर्थसंकल्पाच्या सादरीकरणावर त्याचा परिणाम होणार नाही. राजनाथ सिंह यांच्या अध्यक्षतेखालील कॅबिनेट कमिटी ऑन पार्लमेंटरी अफेअर्सनं ही तारीख निश्चित केली आहे.