Manoj Jarange Patil: महाराष्ट्रातील मराठा आरक्षणाच्या लढ्याचे केंद्रबिंदु आणि मराठा नेतृत्व मनोज जरांगे पाटील यांनी आता देशाची राजधानी दिल्ली गाठली आणि देशभर चर्चा सुरू झाली, दिल्लीतील जंतर-मंतर मैदानावर नीट पेपर फुटी प्रकरणी आणि शिक्षण व्यवस्थेतील भ्रष्टाचाराविरोधात सुरू असलेल्या देशव्यापी विद्यार्थी आंदोलनाला जाहीर पाठिंबा दिला आहे.
आधी मुंबईमध्ये मराठा आरक्षणासाठी ऐतिहासिक विराट मोर्चा काढून संपूर्ण राज्य सरकारला झुकवणाऱ्या जरांगे पाटलांनी आता दिल्लीतल्या जंतर-मंतरवर आंदोलक विद्यार्थ्यांची भेट घेतली आहे. विद्यार्थ्यांवर झालेल्या अमानुष लाठीहल्ल्याचा तीव्र निषेध करत, गरज पडल्यास लाखो मराठा बांधव दिल्लीत धडकतील आणि विद्यार्थ्यांचे आंदोलन दडपणाऱ्या हुकूमशाही सरकारचा माज उतरवतील, असा थेट आणि आक्रमक इशारा त्यांनी केंद्र सरकारला दिला आहे. यामुळे महाराष्ट्रात सुरू झालेली आंदोलनाची ठिणगी आता थेट दिल्लीच्या राजकीय वर्तुळात वणवा बनून पसरण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
महाराष्ट्राच्या मातीतून उमटलेला मनोज जरांगे पाटील हा आवाज गेल्या काही महिन्यांत संपूर्ण देशाने ऐकला आहे. जालना जिल्ह्यातील अंतरवाली सराटी या छोट्याशा गावातून सुरू झालेला मराठा आरक्षणाचा संघर्ष जेव्हा मुंबईच्या वेशीवर धडकला, तेव्हा अवघी मुंबई आणि महाराष्ट्राचे प्रशासन हादरून गेले होते. मुंबईत लाखोंच्या संख्येने मराठा बांधवांना एकत्र आणून शांततापूर्ण मार्गाने आंदोलनाची ताकद काय असते, हे जरांगे पाटलांनी दाखवून दिले होते.
मुंबई गाजवल्यानंतर आता जरांगे पाटील दिल्लीकडे
मुंबई गाजवल्यानंतर आता जरांगे पाटील यांचा मोर्चा थेट देशाची राजधानी दिल्लीकडे वळला आहे. दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे कॉक्रोच जनता पार्टीच्या माध्यमातून हजारो तरुण आणि विद्यार्थी वैद्यकीय प्रवेश परीक्षा म्हणजेच नीटमधील कथित घोटाळ्याविरोधात आणि पेपर फुटीच्या विरोधात ऐतिहासिक आंदोलन करत आहेत. या आंदोलनाला आणि तिथं उपोषणाला बसलेले प्रसिद्ध सामाजिक कार्यकर्ते आणि शिक्षण सुधारक सोनम वांगचुक यांच्या लढ्याला बळ देण्यासाठी मनोज जरांगे पाटील स्वतः जंतर-मंतरवर पोहोचले आहेत.
शिक्षण मंत्रालयाच्या ढिसाळ कारभार
दिल्लीत सुरू असलेल्या या आंदोलनाची पार्श्वभूमी अत्यंत गंभीर आणि संवेदनशील आहे. देशभरातील लाखो विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी जोडलेल्या नीट परीक्षेतील गैरव्यवहार आणि पेपर लीक प्रकरणाने संपूर्ण देश ढवळून निघाला आहे. शिक्षण मंत्रालयाच्या ढिसाळ कारभारामुळे लाखो प्रामाणिक विद्यार्थ्यांचे आयुष्य अंधारात सापडले असून, या भ्रष्टाचाराच्या विरोधात तरुण वर्ग रस्त्यावर उतरला आहे. जंतर-मंतर येथे गेल्या काही दिवसांपासून शांततेच्या मार्गाने हे आंदोलन सुरू होते.
आंदोलकांचे नेतृत्व करणारे मराठी तरुण अभिजित दिपके आणि त्यांच्यासोबत असलेले हजारो विद्यार्थी केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याची आणि शिक्षण व्यवस्थेत संपूर्ण पारदर्शकता आणण्याची मागणी करत आहेत. मात्र, संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनाच्या पहिल्याच दिवशी जेव्हा या विद्यार्थ्यांनी संसदेकडे शांततापूर्ण मार्च काढण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा दिल्ली पोलिसांनी त्यांच्यावर अमानुष लाठीमार केला आणि अश्रुधुराच्या नळकांड्या फोडल्या. या घटनेत अनेक निष्पाप विद्यार्थी आणि तरुणी रक्तबंबाळ झाल्या, ज्यामुळे देशभरात संतापाची लाट उसळली.
विद्यार्थ्यांवर झालेल्या या अमानुष लाठीहल्ल्याची बातमी महाराष्ट्रात पोहोचताच मनोज जरांगे पाटील अत्यंत संतप्त झाले. त्यांनी तातडीने आपले पुढील दोन ते तीन दिवसांचे सर्व नियोजित दौरे आणि बैठका रद्द केल्या.
माध्यमांशी संवाद साधताना त्यांनी स्पष्ट केले की, देशाचे भविष्य असणारी गरीब आणि प्रामाणिक मुले जेव्हा आपल्या हक्कासाठी लोकशाही मार्गाने लढत असतात, तेव्हा त्यांच्यावर गुंडांसारखा लाठीहल्ला करणे हा सत्तेचा माज आहे. इतके क्रूर आणि मग्रूर सरकार देशाने कधीही पाहिले नव्हते, अशी घणाघाती टीका त्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील केंद्र सरकारवर केली.
विद्यार्थ्यांनी आणि तरुणांनी अन्यायाविरोधात ठामपणे उभे राहिले पाहिजे, असे सांगत त्यांनी तातडीने दिल्ली गाठण्याचा निर्णय घेतला. त्यानुसार जरांगे पाटील सकाळी दिल्लीत दाखल झाले आणि त्यांनी थेट जंतर-मंतर आंदोलन स्थळावर जाऊन अभिजित दिपके, सोनम वांगचुक आणि जखमी विद्यार्थ्यांची भेट घेऊन त्यांच्या पाठीशी उभे राहण्याचा शब्द दिला.
केंद्र सरकारला अत्यंत कडक शब्दांत सुनावले
जंतर-मंतरवरील व्यासपीठावरून बोलताना मनोज जरांगे पाटील यांनी केंद्र सरकारला अत्यंत कडक शब्दांत सुनावले. ते म्हणाले की, महाराष्ट्रातही आमचे आंदोलन दडपण्यासाठी अंतरवाली सराटीमध्ये असाच लाठीचार्ज करण्यात आला होता, गाड्या फोडण्यात आल्या होत्या आणि आमच्या आया-बहिणींना रक्तबंबाळ करण्यात आले होते.
सत्तेत बसलेल्यांना वाटते की पोलिसांच्या बळाचा वापर करून लोकांचे आवाज दाबता येतात, पण हा त्यांचा गैरसमज आहे. एकदा का जनता आणि देशातील तरुण मनातून उतरले, तर त्यांना सत्तेवरून खाली खेचायला वेळ लागत नाही. केंद्रीय शिक्षणमंत्र्यांनी देशातील लाखो विद्यार्थ्यांचे नुकसान केले आहे, त्यामुळे पंतप्रधानांनी तातडीने धर्मेंद्र प्रधान यांचा राजीनामा घेतला पाहिजे.
जरांगे पाटील यांनी आंदोलकांना आवाहन केले की, काहीही झाले तरी जंतर-मंतर सोडू नका, हा लढा दिल्लीतून संपूर्ण देशात पोहोचला पाहिजे. जर केंद्र सरकारने यापुढे विद्यार्थ्यांवर हात उचलण्याचा प्रयत्न केला, तर महाराष्ट्रातून लाखो मराठा बांधव दिल्लीच्या दिशेने कुच करतील आणि दिल्लीची चक्काजाम करतील, असा इशारा त्यांनी दिला.
मनोज जरांगे पाटील यांच्या दिल्लीत एन्ट्री
मनोज जरांगे पाटील यांच्या दिल्लीतील या एन्ट्रीमुळे जंतर-मंतरवरील आंदोलनाला केवळ मोठी सामाजिक ताकद मिळाली नाही, तर या आंदोलनाला आता एक नवे राजकीय वळणही मिळाले आहे. याआधी महाराष्ट्रातून शरद पवार, उद्धव ठाकरे, अमित ठाकरे यांसारख्या दिग्गज नेत्यांनी जंतर-मंतरवर जाऊन विद्यार्थ्यांच्या या आंदोलनाला पाठिंबा दिला आहे.
संसद भवनाजवळ काँग्रेस नेत्या प्रियांका गांधी वाडरा यांनीही आंदोलनाचे नेतृत्व केले असून त्यांना पोलिसांनी ताब्यात घेतले होते. विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी थेट पंतप्रधानांच्या निवासस्थानाबाहेर धरणे आंदोलन करत या मुद्द्यावर सरकारला पूर्णपणे कोंडीत पकडले आहे. अशा स्थितीत, देशातील एका सर्वात मोठ्या जनआंदोलनाचे नेतृत्व करणाऱ्या मनोज जरांगे पाटलांचे दिल्लीत येणे आणि विद्यार्थ्यांच्या बाजूने उभे राहणे हे केंद्र सरकारसाठी अत्यंत चिंताजनक ठरू शकते.
२०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत मनोज जरांगे यांच्या आंदोलनामुळे महाराष्ट्रातील विशेषतः मराठवाड्यातील राजकीय समीकरणे पूर्णपणे बदलली होती, जिथे सत्ताधारी महायुतीला मोठा फटका बसला होता. आता हाच संघर्ष दिल्लीच्या वेशीवर पोहोचल्याने भाजप आणि केंद्र सरकारच्या अडचणीत मोठी वाढ झाली आहे.
सध्या जंतर-मंतरवर अत्यंत तणावाचे आणि तितकेच भावनिक वातावरण पाहायला मिळत आहे. देशाच्या कानाकोपऱ्यातून आलेले विद्यार्थी आणि त्यांचे कुटुंबीय तिथे ठाण मांडून बसले आहेत. अनेक स्वयंसेवी संस्था आणि सामाजिक संघटना या आंदोलक विद्यार्थ्यांसाठी जेवणाचे पार्सल आणि इतर वैद्यकीय मदत पुरवत आहेत. पोलिसांनी आंदोलन दडपण्यासाठी सर्व बाजूने बॅरिकेड्स लावले असून मोठा बंदोबस्त तैनात केला आहे. परंतु, विद्यार्थ्यांचा निर्धार आणि आता त्याला मिळालेली मनोज जरांगे पाटलांची आक्रमक साथ यामुळे हे आंदोलन मागे घेण्यास कोणीही तयार नाही.
आधी मुंबई गाजवून आपल्या मागण्या मान्य करून घेणारे जरांगे पाटील आता दिल्लीच्या या ऐतिहासिक जंतर-मंतर मैदानातून केंद्र सरकारला झुकवण्यात यशस्वी होणार का, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे. देशातील तरुण, विद्यार्थी आणि शेतकरी-श्रमिकांचा हा संयुक्त आवाज आता दिल्लीच्या तख्ताला नक्कीच विचार करायला लावणारा ठरेल, यात शंका नाही.
