Vidyanand Bapat Attack Pune : पुण्यातील सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वैभव असलेल्या शनिवार पेठ आणि टिळक रस्ता परिसराने आजपर्यंत अनेक वैचारिक लढे पाहिले आहेत, परंतु आज भरदिवसा या भागातील कशाळे चौकात जी घटना घडली, तिने पुण्याच्या सुसंस्कृतपणाला आणि वैचारिक सहिष्णुतेला मोठा कलंक लावला आहे.

गणेशोत्सवातील वाढत्या ध्वनी प्रदूषणाविरोधात आणि डीजेच्या अमर्याद वापराच्या विरोधात सातत्याने कायदेशीर आणि सामाजिक पातळीवर लढा देणारे ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते विद्यानंद बापट यांच्यावर एका अज्ञात माथेफिरूने थेट ऑन-कॅमेरा प्राणघातक हल्ला केला. ही घटना घडली तेव्हा बापट TV9 मराठी वृत्तवाहिनीला पुण्याच्या गणेशोत्सवातील गोंगाट आणि प्रशासकीय भूमिकेविषयी आपली परखड मुलाखत देत होते. मुलाखत सुरू असतानाच अचानक गर्दीतून एक तरुण पुढे आला आणि त्याने काहीही विचार न करता बापट यांच्या कानशिलात लगावून त्यांना मारहाण करण्यास सुरुवात केली. हा सर्व प्रकार कॅमेऱ्यात थेट कैद झाला असून, या घटनेचे थेट प्रक्षेपण सोशल मीडिया आणि वृत्तवाहिन्यांवर होताच संपूर्ण महाराष्ट्र हादरून गेला आहे. लोकशाहीच्या चौकटीत राहून, न्यायालयाच्या नियमांचा हवाला देत नागरिकांच्या आरोग्यासाठी आवाज उठवणाऱ्या एका नागरिकावर अशा पद्धतीने भररस्त्यात हल्ला होणे, हे पुण्याच्या कायदा व सुव्यवस्थेचे धिंडवडे काढणारे आहे.

पुण्यात विद्यानंद बापट यांच्यावर ऑन-कॅमेरा हल्ला ( Vidyanand Bapat Attack Pune )

या संपूर्ण वादाची पार्श्वभूमी समजून घेण्यासाठी आपल्याला गेल्या काही दिवसांतील घडामोडींवर नजर टाकावी लागेल. पुणे महानगरपालिका आणि पोलीस प्रशासनाने आगामी गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर एका विशेष समन्वय बैठकीचे आयोजन केले होते. या बैठकीत पुण्यातील मानाचे गणपती, विविध सार्वजनिक गणेश मंडळे, डीजे व्यावसायिक आणि नागरिक प्रतिनिधी उपस्थित होते. या अधिकृत बैठकीत विद्यानंद बापट ( Vidyanand Bapat ) यांनी सजग नागरिक म्हणून आपली भूमिका अत्यंत ठामपणे मांडली होती. त्यांनी पुणे शहरातील वाढते नागरीकरण, ज्येष्ठ नागरिकांचे आरोग्य, लहान मुलांचे मानसिक आरोग्य, रुग्णालयातील रुग्णांची होणारी दैनावस्था आणि स्पर्धात्मक परीक्षांचा अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांचे होणारे नुकसान या सर्व बाबींचा विस्तृत अहवाल प्रशासनासमोर सादर केला होता.

गेल्या काही वर्षांत पुण्याच्या गणेशोत्सवात विसर्जन मिरवणुकीदरम्यान लावल्या जाणाऱ्या डीजे आणि डॉल्बी सिस्टीमचा आवाज सुरक्षित मर्यादेपेक्षा कित्येक पटीने जास्त असतो, ज्यामुळे अनेकांना हृदयविकाराचे झटके आले आहेत आणि काहींना कायमचे बहिरेपण आले आहे, असे वैज्ञानिक पुरावे त्यांनी दिले होते. याच कारणास्तव त्यांनी या वर्षीच्या गणेशोत्सवात डीजेवर पूर्णपणे कायदेशीर बंदी घालण्यात यावी आणि पारंपरिक ढोल-ताशा पथकांना प्राधान्य देऊन उत्सव शांततेत साजरा करावा, अशी आग्रही मागणी केली होती. बापट यांच्या या भूमिकेमुळे व्यावसायिक हितसंबंध गुंतलेले काही डीजे चालक-मालक आणि उत्सवाच्या नावाखाली हुल्लडबाजी करू इच्छिणारे काही मंडळांचे कार्यकर्ते अत्यंत नाराज झाले होते. त्यांच्या मनात बापट यांच्याविषयी प्रचंड आकस निर्माण झाला होता, ज्याचा परिणती आजच्या या हिंसक हल्ल्यात झाली.

हेही वाचा : Vidyānand Bapat Attack: विद्यानंद बापटांवरील हल्ल्यामागचं नेमकं कारण काय?

मुलाखत सुरू असताना तरुणाने केली मारहाण ( Vidyanand Bapat Attack Pune )

हल्ल्याचा हा संपूर्ण थरार इतका अनपेक्षित होता की, तिथे उपस्थित असलेल्या पत्रकारांना आणि कॅमेरामनलाही सुरुवातीला काही समजले नाही. विद्यानंद बापट हे अत्यंत शांतपणे आणि संविधानाचा आदर करत आपले मत मांडत होते की, गणेशोत्सव हा महाराष्ट्राचा अभिमान आहे आणि तो लोकांच्या आरोग्याला हानी न पोहोचवता साजरा केला पाहिजे. तितक्यात “तुला कोणी ऑब्जेक्शन घ्यायला सांगितलंय” आणि “तू गणेशोत्सवाला विरोध करणारा कोण” अशा घोषणा देत एक तरुण त्यांच्या अंगावर धावून आला. त्याने बापट यांच्यावर थेट हात टाकला. बापट हे वयोवृद्ध असल्याने या अनपेक्षित हल्ल्यामुळे ते काही काळ गोंधळून गेले आणि त्यांचा तोल गेला. सुदैवाने, तिथे उपस्थित असलेल्या माध्यम प्रतिनिधींनी आणि काही सुजाण नागरिकांनी तात्काळ मध्यस्थी करत त्या हल्लेखोराला मागे ढकलले, अन्यथा बापट यांना गंभीर दुखापत होऊ शकली असती. हा हल्ला एवढ्या गजबजलेल्या भागात आणि पोलिसांची जुजबी उपस्थिती असताना घडल्यामुळे पुणे पोलिसांच्या कार्यक्षमतेवर आता मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

घटनेची माहिती मिळताच पुणे पोलिसांचे वरिष्ठ अधिकारी तातडीने घटनास्थळी दाखल झाले. त्यांनी परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून विद्यानंद बापट यांना तात्काळ आपल्या सुरक्षित वाहनात घेतले आणि विश्रामबाग पोलीस ठाण्यात नेले. पोलिसांनी दिलेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, या हल्ल्याचा मुख्य सूत्रधार संतोष चव्हाण नावाचा तरुण असल्याचे निष्पन्न झाले असून, व्हिडिओ फुटेजच्या आधारे त्याची ओळख पटवण्यात आली आहे. पोलिसांनी या प्रकरणी भारतीय न्याय संहितेच्या विविध कलमांनुसार गुन्हा दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू केली असून, हल्लेखोराला अटक करण्यासाठी पथके रवाना केली आहेत. पुण्यासारख्या विद्येच्या माहेरात वैचारिक मतभेदाचे पर्यवसान अशा हिंसक कृत्यात होणे ही अत्यंत चिंताजनक बाब असल्याचे मत पोलिसांनी व्यक्त केले आहे आणि कोणत्याही परिस्थितीत शहरातील शांतता भंग करू दिली जाणार नाही, असा इशारा दिला आहे.

या भ्याड हल्ल्यानंतरही सामाजिक कार्यकर्ते विद्यानंद बापट यांचे मनोधैर्य खचलेले नाही, हे त्यांच्या प्रतिक्रियेतून स्पष्ट दिसून आले. पोलीस ठाण्यात पत्रकारांशी बोलताना त्यांनी अत्यंत संयमित पण तितकीच जळजळीत प्रतिक्रिया दिली. ते म्हणाले की, ते स्वतः निशस्त्र होते आणि त्या ठिकाणी पोलिसांची पुरेशी सुरक्षा व्यवस्था नव्हती, याचाच फायदा घेऊन एका माथेफिरूने केवळ सवंग प्रसिद्धी मिळवण्यासाठी आणि स्वतःला हिंदू धर्माचा कैवारी दाखवण्यासाठी हा हल्ला केला आहे. बापट यांनी ठामपणे सांगितले की, त्यांचा वैयक्तिकरित्या गणेशोत्सवाला, सार्वजनिक मंडळांना किंवा कोणत्याही धार्मिक परंपरेला अजिबात विरोध नाही. त्यांचा लढा हा केवळ आणि केवळ लोकवस्तीत होणाऱ्या अमर्याद आवाजाच्या विरोधात आणि कायद्याचे उल्लंघन करणाऱ्या डीजे संस्कृतीच्या विरोधात आहे. लोकशाहीत मुद्द्याचे उत्तर मुद्द्याने द्यायचे असते, गुद्याने किंवा हिंसेने नाही, हा सुसंस्कृत पुण्याचा नियम आहे, पण हल्लेखोरांकडे माझ्या मुद्द्यांना उत्तर देण्यासाठी कोणतेही कायदेशीर तर्क नव्हते, म्हणूनच त्यांनी हिंसेचा मार्ग निवडला, असे बापट यांनी स्पष्ट केले. या हल्ल्यामुळे आपला आवाज दाबला जाणार नाही, उलट ध्वनी प्रदूषणाविरोधातील आपला लढा अधिक तीव्र केला जाईल, असा निर्धार त्यांनी व्यक्त केला.

ज्येष्ठ नागरिक, विद्यार्थी आणि रुग्णांच्या आरोग्याचा मुद्दा ( Pune DJ Controversy )

या घटनेचे राजकीय आणि सामाजिक पडसाद संपूर्ण महाराष्ट्रात उमटण्यास सुरुवात झाली आहे. पुण्यातील अनेक ज्येष्ठ विचारवंत, सामाजिक संस्था आणि कायदेतज्ज्ञांनी या हल्ल्याचा तीव्र शब्दांत निषेध केला आहे. प्रख्यात कायदेतज्ज्ञ असीम सरोदे यांनी म्हटले आहे की, जर न्यायालयात आणि प्रशासकीय बैठकीत मांडलेल्या कायदेशीर मतांमुळे नागरिकांवर रस्त्यावर हल्ले होणार असतील, तर आपण हुकूमशाहीकडे वाटचाल करत आहोत. खासदार सुप्रिया सुळे यांनी देखील या घटनेबाबत तीव्र संताप व्यक्त करत राज्य सरकारच्या गृहविभागावर आणि पुण्याच्या कायदा व सुव्यवस्थेवर टीका केली आहे. पुण्यात गुन्हेगारांना आणि अशा प्रवृत्तींना कोणाचे पाठबळ मिळत आहे, असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला असून, गृहमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या प्रकरणात तात्काळ लक्ष घालून बापट यांना चोख पोलीस संरक्षण द्यावे आणि हल्लेखोराला कठोर शिक्षा करावी, अशी मागणी केली आहे. विरोधी पक्षांनी या मुद्द्यावरून सरकारला धारेवर धरले असून, पुण्याची संस्कृती मोडीत काढणाऱ्या अशा गुंड प्रवृत्तींचा वेळीच बंदोबस्त केला नाही, तर तीव्र आंदोलन छेडण्याचा इशारा दिला आहे.

Ganeshotsav Noise Pollution : या घटनेने पुण्याच्या पुरोगामी आणि वैचारिक प्रतिमेला मोठा धक्का पोहोचवला आहे. गणेशोत्सव हा समाज प्रबोधनाचा आणि एकोप्याचा उत्सव मानला जातो, ज्याची सुरुवात लोकमान्य टिळकांनी समाज जोडण्यासाठी केली होती. परंतु आज त्याच उत्सवाच्या नावाखाली जर ज्येष्ठ नागरिकांवर आणि कायद्याची भाषा करणाऱ्यांवर हल्ले होत असतील, तर समाजाला आत्मपरीक्षण करण्याची गरज आहे. डीजे आणि अवाढव्य आवाजाचा थरथराट हा उत्सवाचा आत्मा असू शकत नाही, हे समजून घेण्याची वेळ आता आली आहे. पुणे पोलीस आता या प्रकरणात किती तत्परतेने कारवाई करतात, हल्लेखोराच्या पाठीशी असलेल्या राजकीय किंवा सामाजिक शक्तींचा शोध घेतात की नाही, आणि आगामी गणेशोत्सवात ध्वनी प्रदूषणाचे नियम कडकपणे लागू करून विद्यानंद बापट यांच्यासारख्या सजग नागरिकांना सुरक्षिततेचा विश्वास देतात का, याकडे संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे.