BIMSTEC countries : भारताने सीमापार दहशतवादाचा मुद्दा आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठांवर सातत्याने उपस्थित केला आहे. BIMSTEC देशांच्या एकजुटीमुळे भारताच्या दहशतवादविरोधी भूमिकेला प्रादेशिक स्तरावर अधिक पाठबळ मिळण्याची शक्यता आहे. दहशतवादासोबतच सायबर गुन्हेगारी, अमली पदार्थांची तस्करी आणि संघटित गुन्हेगारी ही प्रादेशिक सुरक्षेसमोरील गंभीर आव्हानं आहेत. या समस्यांचा सामना करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आवश्यक मानलं जात आहे.
दहशतवादाविरोधातील लढाईत भारतासह BIMSTEC संघटनेतील सात सदस्य देशांनी एकजूट दाखवली आहे. (New Delhi meeting) नवी दिल्लीत झालेल्या महत्त्वपूर्ण बैठकीच्या पार्श्वभूमीवर प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या (Delhi Declaration) दिल्ली घोषणेत सीमापार दहशतवादाचा तीव्र निषेध करण्यात आला आहे. (international cooperation) दहशतवाद हा केवळ एका देशापुरता मर्यादित नसून संपूर्ण दक्षिण आणि आग्नेय आशियातील शांतता, सुरक्षितता आणि स्थैर्यासाठी गंभीर धोका असल्याचं अधोरेखित करण्यात आलं आहे. (India foreign policy) त्यामुळे दहशतवादाविरोधात सर्व सदस्य देशांनी एकत्रितपणे काम करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली आहे.
BIMSTEC म्हणजेच बंगालच्या उपसागर परिसरातील बहुक्षेत्रीय तांत्रिक आणि आर्थिक सहकार्य उपक्रम. (BIMSTEC member countries) या संघटनेमध्ये भारत, बांगलादेश, भूतान, नेपाळ, श्रीलंका, म्यानमार आणि थायलंड या सात देशांचा समावेश आहे. या देशांमध्ये आर्थिक विकास, व्यापार, दळणवळण, तंत्रज्ञान आणि सुरक्षाविषयक सहकार्य वाढवणं हा संघटनेचा प्रमुख उद्देश आहे. मात्र, गेल्या काही वर्षांमध्ये दहशतवाद, सायबर गुन्हेगारी (cyber crime), अमली पदार्थांची तस्करी आणि सीमापार गुन्हेगारी यांसारखी आव्हानं अधिक गंभीर बनली आहेत. त्यामुळे प्रादेशिक सुरक्षेच्या मुद्द्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झालं आहे.
नवी दिल्लीतील बैठकीत (anti terrorism cooperation) दहशतवादाविरोधात प्रभावी उपाययोजना करण्यासाठी सदस्य देशांमधील समन्वय वाढवण्यावर भर देण्यात आला. विशेषतः दहशतवादी संघटनांच्या हालचाली, त्यांच्या आर्थिक व्यवहारांवर नियंत्रण, गुप्तचर माहितीची देवाणघेवाण आणि सुरक्षा यंत्रणांमधील सहकार्य या बाबी महत्त्वाच्या मानल्या जात आहेत. दहशतवादी कारवायांना प्रतिबंध घालण्यासाठी केवळ राष्ट्रीय पातळीवरील प्रयत्न पुरेसे नसून आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही ठोस सहकार्य आवश्यक असल्याची भूमिका या घोषणेतून पुढे आली आहे.
भारतासाठी ही बैठक विशेष महत्त्वाची मानली जात आहे. (cross border terrorism) सीमापार दहशतवादाचा मुद्दा भारताने विविध आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठांवर सातत्याने उपस्थित केला आहे. दहशतवादाला कोणत्याही स्वरूपात समर्थन किंवा आश्रय मिळू नये, यासाठी आंतरराष्ट्रीय सहकार्य वाढवण्यावर भारताचा भर राहिला आहे. BIMSTEC सदस्य देशांच्या एकजुटीमुळे या भूमिकेला प्रादेशिक स्तरावर अधिक बळ मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
दरम्यान, बंगालच्या उपसागर परिसरातील देशांमध्ये शांतता आणि स्थैर्य राखण्यासाठी सुरक्षाविषयक सहकार्याबरोबरच आर्थिक आणि सामाजिक विकासालाही महत्त्व देण्यात येत आहे. दहशतवाद आणि संघटित गुन्हेगारीमुळे व्यापार, पर्यटन, गुंतवणूक आणि सामान्य नागरिकांच्या सुरक्षिततेवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे अशा धोक्यांना वेळीच रोखण्यासाठी संयुक्त प्रयत्नांची आवश्यकता अधोरेखित झाली आहे.
एकूणच, दिल्ली घोषणेमुळे BIMSTEC देशांनी दहशतवादाविरोधात एकत्रित भूमिका मांडली आहे. मात्र, या घोषणेतील उद्दिष्टांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी किती प्रभावीपणे होते आणि सदस्य देशांमधील सुरक्षाविषयक सहकार्य किती वाढतं, हे आगामी काळात पाहणं महत्त्वाचं ठरणार आहे.
