Shardiya Navratri 2026: शारदीय नवरात्रीचा उत्सव भक्तिभावात साजरा केला जात असून, आज शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर रोजी नवरात्रीची सहावी माळ (Sixth Day of Navratri) आहे. या दिवशी नवदुर्गेच्या सहाव्या स्वरूपाची, अर्थात देवी कात्यायनीची पूजा (Katyayani Puja Vidhi) केली जाते. धार्मिक श्रद्धेनुसार, देवी कात्यायनी ही पराक्रम, सामर्थ्य आणि अन्यायाविरुद्ध लढण्याच्या शक्तीचे प्रतीक आहे. या विशेष दिवशी देवीला कोणता नैवेद्य अर्पण करावा, कोणता रंग शुभ मानला जातो आणि पूजेसाठी कोणत्या वेळा ( Maa Katyayani Puja ) महत्त्वाच्या आहेत, जाणून घेऊया.
नवरात्रीच्या सहाव्या माळेला देवी कात्यायनीची पूजा का केली जाते?
नवरात्रोत्सवातील प्रत्येक दिवस देवीच्या एका विशिष्ट रूपाला समर्पित असतो. सहाव्या दिवशी देवी कात्यायनीची आराधना करण्याची परंपरा आहे. पौराणिक कथांनुसार, महर्षी कात्यायन यांनी केलेल्या कठोर तपश्चर्येमुळे देवीने त्यांच्या घरी कन्येच्या रूपात जन्म घेतला. याच कारणामुळे देवीला कात्यायनी असे नाव पडल्याचे सांगितले जाते.
देवी कात्यायनीचे रूप तेजस्वी आणि सामर्थ्यशाली मानले जाते. आज सहाव्या दिवशी महिषासुराचा वध करून देवीने दुष्ट शक्तींचा पराभव केला होता, अशी धार्मिक आख्यायिका आहे. त्यामुळे तिची पूजा संकटांवर मात करण्याची ताकद, आत्मविश्वास आणि धैर्य मिळावे, या भावनेने केली जाते.
देवी कात्यायनी पूजेसाठी आजचा शुभ रंग
नवरात्रीच्या सहाव्या दिवशी हिरवा रंग शुभ मानण्याची परंपरा आहे. हिरवा रंग निसर्ग, आशा, भरभराट आणि नव्या सुरुवातीचे प्रतीक मानला जातो. या दिवशी हिरव्या रंगाचे कपडे परिधान करून देवीची पूजा करणे काही भाविक पसंत करतात.
मात्र, नवरात्रीच्या प्रत्येक दिवसासाठी ठरवले जाणारे रंग प्रादेशिक परंपरा आणि धार्मिक दिनदर्शिकेनुसार बदलू शकतात.
देवीला कोणता नैवेद्य अर्पण करावा?
देवी कात्यायनीच्या पूजेमध्ये मध अर्पण करण्याला विशेष महत्त्व असल्याचे धार्मिक मान्यतेत सांगितले जाते. याशिवाय भक्त आपल्या घरातील परंपरेनुसार फळे, मिठाई आणि सात्त्विक पदार्थ देवीला अर्पण करू शकतात.
पूजेच्या वेळी देवीसमोर दिवा लावावा, फुले अर्पण करावीत, हळद-कुंकू वाहावे आणि श्रद्धेने आरती करावी. नैवेद्य अर्पण करताना स्वच्छता आणि सात्त्विकतेची काळजी घेण्याची प्रथा आहे.
देवी कात्यायनीचा प्रभावी मंत्र
देवीची उपासना करताना पुढील मंत्राचा जप केला जातो.
॥ ॐ देवी कात्यायन्यै नमः ॥
धार्मिक श्रद्धेनुसार, या मंत्राचे भक्तिभावाने स्मरण केल्याने मन एकाग्र होण्यास आणि सकारात्मक विचारांना प्रोत्साहन मिळण्यास मदत होते, अशी भाविकांची धारणा आहे.
पूजेचे शुभ मुहूर्त
आजच्या पूजेसाठी सांगितल्या जाणाऱ्या प्रमुख वेळा पुढीलप्रमाणे आहेत.
ब्रह्म मुहूर्त: पहाटे 4:50 ते 5:39
अभिजित मुहूर्त: सकाळी 11:57 ते दुपारी 12:43
विजय मुहूर्त: दुपारी 2:17 ते 3:04
गोधूली मुहूर्त: सायंकाळी 6:11 ते 6:36
देवीची पूजा कशी करावी?
सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत. त्यानंतर पूजेची जागा स्वच्छ करून देवीची प्रतिमा किंवा मूर्ती स्थापित करावी. देवीला फुले, हळद-कुंकू आणि मधाचा नैवेद्य अर्पण करावा. त्यानंतर कात्यायनी मंत्राचा जप करून आरती करावी.
पूजेदरम्यान मन शांत ठेवून कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी आणि जीवनातील अडचणी दूर होण्यासाठी प्रार्थना केली जाते. उपवास करणाऱ्या भाविकांनी आपल्या प्रकृतीनुसार आणि घरातील धार्मिक परंपरेनुसार आहाराचे नियम पाळावेत.
विवाहातील अडचणी दूर करण्यासाठीही केली जाते आराधना
हिंदू धार्मिक परंपरेमध्ये देवी कात्यायनीची उपासना विवाहाशी संबंधित मनोकामनांसाठीही केली जाते. योग्य जीवनसाथी मिळावा, विवाहातील अडथळे दूर व्हावेत आणि वैवाहिक जीवन आनंदी राहावे, या इच्छेने अनेक भाविक देवीची पूजा करतात.
याशिवाय घरात शांतता, आनंद आणि समृद्धी नांदावी, जीवनातील संकटांना सामोरे जाण्याचे बळ मिळावे, यासाठीही देवीसमोर प्रार्थना केली जाते.
नवरात्रीची सहावी माळ ही शक्ती, श्रद्धा आणि आत्मविश्वासाची आठवण करून देणारा दिवस मानला जातो. देवी कात्यायनीची मनोभावे आराधना करून अनेक भाविक हा दिवस भक्तिभावाने साजरा करतात.
