- दिवाळीनंतर फटाक्यांच्या धुरामुळे मुंबई आणि दिल्लीतील हवेच्या गुणवत्तेवर परिणाम.
- प्रदूषणामुळे अनेक भागांत धुरकट वातावरण आणि धुक्याची चादर.
- वाढत्या वायुप्रदूषणामुळे नागरिकांच्या आरोग्याबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे.
Diwali Air Pollution :दिवाळीनंतर मुंबई आणि दिल्लीतील हवेच्या गुणवत्तेवर फटाक्यांच्या धुराचा परिणाम झाला आहे. प्रदूषण आणि धुक्याच्या पार्श्वभूमीवर शहरांतील AQI आणि हवेची स्थिती जाणून घ्या.
दिवाळीचा उत्साह संपल्यानंतर आता फटाक्यांच्या धुरामुळे निर्माण झालेल्या प्रदूषणाचा परिणाम जाणवू लागला आहे. मुंबईसह देशाची राजधानी दिल्लीतील हवेच्या गुणवत्तेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. फटाक्यांच्या धुरामुळे वातावरणात धूलिकणांचे प्रमाण वाढले असून काही भागांमध्ये धुरकट आणि धुक्यासारखे वातावरण निर्माण झाले आहे. दिल्लीतील हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) ३७६ वरून २९९ वर आला असला, तरी हवा अजूनही समाधानकारक स्थितीत पोहोचलेली नाही. (Air Quality Index)
दिल्लीतील प्रदूषणात काहीशी घट; मात्र हवा अजूनही खराब
दिवाळीच्या काळात दिल्लीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर फटाके फोडण्यात आल्याने हवेच्या गुणवत्तेवर परिणाम झाला. दिवाळीच्या दिवशी दिल्लीचा AQI ३७६ पर्यंत पोहोचला होता. त्यानंतर त्यात घट होऊन तो २९९ वर आल्याचे उपलब्ध आकडेवारीतून दिसते. मात्र, हा बदल म्हणजे प्रदूषणाचा धोका पूर्णपणे कमी झाला असे नाही.
AQI च्या वर्गीकरणानुसार ३०१ ते ४०० हा स्तर अतिशय खराब, तर २०१ ते ३०० हा खराब श्रेणीत येतो. त्यामुळे ३७६ वरून २९९ पर्यंत झालेली घट दिलासादायक असली, तरी दिल्लीतील हवेची गुणवत्ता अजूनही चिंतेचा विषय आहे. वातावरणातील धुराचे प्रमाण, धूलिकण आणि इतर प्रदूषकांमुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. (Delhi Air Pollution)
मुंबईतही फटाक्यांच्या धुरामुळे प्रदूषण; काही भागांत AQI वाढला
मुंबईत फटाके फोडण्यावर निर्बंध असतानाही दिवाळीच्या रात्री अनेक भागांत फटाक्यांची आतषबाजी पाहायला मिळाली. त्यामुळे काही परिसरांमध्ये हवेतील प्रदूषणात अचानक वाढ नोंदवण्यात आली. विशेषतः रात्री उशिरा फटाक्यांचा धूर हवेत साचल्याने काही ठिकाणी धुरकट वातावरण निर्माण झाले.
मुंबईची शहरव्यापी सरासरी हवा गुणवत्ता मध्यम श्रेणीत राहिली असली, तरी काही स्थानिक निरीक्षण केंद्रांवर प्रदूषणाची पातळी अधिक होती. यावरून शहराची सरासरी आणि विशिष्ट भागांतील प्रत्यक्ष प्रदूषण यामध्ये फरक असू शकतो, हे स्पष्ट होते. (Mumbai Air Pollution)
फटाक्यांचा धूर आरोग्यासाठी किती घातक?
फटाके फोडल्यानंतर हवेत सूक्ष्म धूलिकण, धूर आणि विविध प्रदूषक मिसळतात. विशेषतः PM2.5 सारखे अतिसूक्ष्म कण श्वासावाटे फुफ्फुसांपर्यंत पोहोचू शकतात. त्यामुळे डोळ्यांची जळजळ, घशात खवखव, खोकला आणि श्वास घेण्यास त्रास यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात.
लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक, गर्भवती महिला तसेच श्वसनविकार असलेल्या व्यक्तींनी प्रदूषण वाढलेल्या काळात विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे. शक्यतो बाहेरचा वावर कमी ठेवणे आणि हवेची गुणवत्ता तपासूनच बाहेर पडणे हिताचे ठरू शकते. (Firecrackers Smoke)
फटाक्यांवरील निर्बंध असूनही प्रदूषणाचा प्रश्न कायम
दिवाळीच्या काळात फटाक्यांच्या वापरावर निर्बंध घालण्यामागे हवेचे प्रदूषण आणि नागरिकांचे आरोग्य सुरक्षित ठेवणे हा उद्देश असतो. मात्र, प्रत्यक्षात नियमांचे पालन कितपत होते, यावरही प्रदूषण नियंत्रण अवलंबून असते. फटाक्यांच्या धुरासोबत वाहनांचा धूर, बांधकामांमधील धूळ आणि हवामानातील कमी वाऱ्याचा वेग यांचाही हवेच्या गुणवत्तेवर परिणाम होतो. दिवाळीनंतर दिल्ली आणि मुंबईतील प्रदूषणाचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला आहे. त्यामुळे केवळ सणासुदीच्या काळातच नव्हे, तर वर्षभर प्रदूषण नियंत्रणासाठी सातत्याने उपाययोजना करण्याची गरज अधोरेखित होत आहे. (Diwali Pollution)
