Mumbai Cryonics Case : एक बंद पडलेलं पाळणाघर, समोर पाटी लटकलेली, हे पाळणाघर लवकरच सुरु होणार आहे, आत काय चाललंय कुणालाच खबर नाही, त्या अंधाऱ्या खोलीत एक ठेवलेला कमर्शिअल डीप फ्रीझर, आणि त्या फ्रीजरमध्ये ठेवलेला तो चार वर्षांपासूनचा मुडदा…. होय, तुम्ही बरोबर ऐकलंत. कोणतीही हत्या नाही, कोणताही गुन्हा नाही, तरीही एका व्यक्तीचं शरीर जास्त काळ फ्रीझरमध्ये जतन करून ठेवलं होतं. पण का? जेव्हा पोलिसांनी या बंद खोलीचं कुलूप तोडलं आणि फ्रीझरचं जड झाकण उघडलं, तेव्हा समोर आलेलं सत्य ऐकून पोलिसांच्याही अंगावर काटा आला.

हे कृत्य कुठल्या गुन्हेगाराने नाही, तर पोटच्या मुलीने केलं होतं. एका अजब आणि धक्कादायक वैज्ञानिक आशेपोटी… ज्याचं नाव आहे क्रायोनिक्स तंत्रज्ञान…. आपल्या मृत बापाला विज्ञानाच्या मदतीने पुन्हा जिवंत करण्याच्या वेडापायी खेळला गेलेला हा एक भयंकर खेळ आहे. काय आहे हे संपूर्ण रहस्य? विज्ञानाची ही कोणती क्रेझ आहे ज्याने मुंबई पोलिसांनाही चक्रावून सोडलंय? आणि एका मुलीने का चार वर्षांपासून लपवून ठेवला आपल्या बापाचा मृतदेह ?

मालाडमध्ये फ्रीझरमध्ये चार वर्षे जतन केलेला मृतदेह ( Malad Cryonics Case )

मुंबईच्या गजबजलेल्या मालाड पूर्व परिसरातील कोकणी पाडा, कुरार व्हिलेज येथील ते बंद पडलेले पाळणाघर आणि क्लिनिक. बाहेर एक पाटी लटकत होती, ज्यावर लिहिले होते की हे पाळणाघर लवकरच पुन्हा सुरू होत आहे. आजूबाजूला रोज शेकडो लोकांची ये-जा सुरू असायची, पण कोणालाही कल्पना नव्हती की त्या बंद दारांच्या मागे, एका अंधाऱ्या खोलीत ठेवलेल्या कमर्शिअल डीप फ्रीझरमध्ये गेल्या चार वर्षांपासून एक भयंकर रहस्य गोठलेल्या अवस्थेत दडून बसले आहे. अचानक एका संध्याकाळी त्या बंद वास्तूमधून एक असह्य दुर्गंधी सुटते. ही दुर्गंधी इतकी तीव्र असते की आजूबाजूचे रहिवासी हैराण होतात आणि शेवटी पोलिसांना पाचारण केले जाते. कुरार पोलिसांचे पथक घटनास्थळी दाखल होते, दरवाजाचे कुलूप तोडले जाते आणि पोलीस आत प्रवेश करतात. खोलीतील एका मोठ्या डीप फ्रीझरपाशी पोलीस पोहोचतात. जेव्हा त्या फ्रीझरचे जड झाकण उघडले जाते, तेव्हा समोरचे दृश्य पाहून पोलीस अधिकाऱ्यांच्या पायाखालची जमीनच सरकते. आत एका ७८ वर्षीय वृद्धाचा मृतदेह अत्यंत थंड आणि रासायनिक प्रक्रियेत जतन केलेल्या अवस्थेत पडलेला असतो. हा केवळ एक मृतदेह नव्हता, तर ते एका अशा अजब वैज्ञानिक आशेचे गोठलेले रूप होते, ज्याने विज्ञानाच्या सीमांना आणि मानवी भावनांच्या पराकोटीला एकत्र आणले होते.

पोलिसांनी तत्काळ तपासचक्र फिरवले आणि समोर आलेली माहिती कोणत्याही सायन्स-फिक्शन आणि थ्रिलर चित्रपटालाही मागे टाकणारी ठरली. हा मृतदेह तब्बल चार वर्षे, तीन महिने आणि वीस दिवसांपासून तिथे लपवून ठेवण्यात आला होता. या वृद्धाचे नाव अधिकृतपणे उघड झाले नसले तरी त्यांचा मृत्यू जून २०२२ मध्ये नैसर्गिक कारणांमुळे, म्हणजेच हृदयविकार आणि कर्करोगासारख्या गंभीर आजारामुळे झाला होता. त्यांच्या निधनानंतर मानवी समाज जी रीतीरिवाज पाळतो, ते इथे पाळले गेले नव्हते. त्यांचा अंत्यसंस्कार झालाच नव्हता. मृत्यूच्या त्या काळ्या रात्री त्यांच्या मुलाने आणि मुलीने एक असा धक्कादायक निर्णय घेतला ज्याची कल्पनाही सामान्य माणूस करू शकत नाही. आपल्या वडिलांवर असलेल्या अतीव प्रेमापोटी आणि त्यांच्या जाण्याने बसलेल्या प्रचंड मानसिक धक्क्यातून या मुला-मुलीने गुगलवर अशा एका तंत्रज्ञानाचा शोध घेतला होता, जे मानवाला अमरत्वाच्या उंबरठ्यावर नेऊन उभे करण्याचा दावा करते. ते तंत्रज्ञान म्हणजे क्रायोनिक्स ( Cryonics ) .

हेही वाचा : LS Marathi म्हणजे काय? महाराष्ट्रातील मराठी न्यूज चॅनेलची वाटचाल आणि डिजिटल विस्तार

क्रायोनिक्स म्हणजे नेमकं काय? ( Cryonics )

क्रायोनिक्स ही एक अशी संकल्पना आहे जिथे मृत व्यक्तीच्या शरीराला अत्यंत कमी तापमानात, लिक्विड नायट्रोजनचा वापर करून गोठवले जाते. , भविष्यात जेव्हा वैद्यकीय विज्ञान अत्यंत प्रगत होईल, जेव्हा कर्करोगासारख्या असाध्य आजारांवर पूर्ण मात करता येईल आणि मृत पेशींना पुन्हा जिवंत करण्याचे तंत्रज्ञान विकसित होईल, तेव्हा या गोठवलेल्या मानवी शरीराला पुन्हा जिवंत केले जाईल. याच वैज्ञानिक कल्पनेवर आणि पुनर्जन्मासारख्या संकल्पनेवर विश्वास ठेवून त्या मुलीने आणि तिच्या भावाने आपल्या वडिलांचे पार्थिव नष्ट न करण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनी ऑनलाइन पद्धतीने अमेरिकेतील एका आंतरराष्ट्रीय क्रायोनिक्स ( Cryonics ) एजन्सीशी संपर्क साधला. ही केवळ एक अंधश्रद्धा किंवा घरगुती प्रयोग नव्हता, तर यासाठी दरमहा तब्बल १.६ लाख रुपये इतकी मोठी रक्कम या कुटुंबीयांकडून त्या एजन्सीला शुल्क म्हणून दिली जात होती. वडिलांच्या शरीरातील रक्त आणि पेशी खराब होऊ नयेत म्हणून एका परदेशी कंपनीच्या तांत्रिक मार्गदर्शनाखाली, वैद्यकीय क्लिनिकच्या मदतीने रासायनिक प्रक्रिया करून हा मृतदेह त्या कमर्शिअल फ्रीझरमध्ये सुरक्षित ठेवण्यात आला होता.

गुन्ह्याचा कोणताही हेतू नसलेल्या या घटनेने मुंबई पोलिसांसमोर एक अभूतपूर्व तांत्रिक आणि कायदेशीर पेच निर्माण केला आहे. कुरार पोलिसांनी दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार, प्राथमिक तपासात या मृतदेहावर कोणत्याही जखमा किंवा संशयास्पद खुणा आढळलेल्या नाहीत, त्यामुळे घातपाताची शक्यता पूर्णपणे नाकारली गेली आहे. परंतु, खरा सस्पेन्स आणि गुंतागुंत कायदेशीर चौकटीत निर्माण झाली आहे. भारतात पेशी, मानवी उती किंवा भ्रूण गोठवून जतन करणे म्हणजेच क्रायोप्रिझर्व्हेशन ही एक मान्यताप्राप्त आणि कायदेशीर वैद्यकीय पद्धत आहे, जी प्रामुख्याने आयव्हीएफ उपचारांमध्ये वापरली जाते. मात्र, एखाद्या संपूर्ण मानवी मृतदेहाला अशा प्रकारे भविष्यात जिवंत करण्याच्या आशेने खाजगी जागेत फ्रीझरमध्ये अनिश्चित काळासाठी गोठवून ठेवण्याबाबत भारतीय कायद्यात कोणतीही स्पष्ट तरतूद नाही. हा प्रकार कायदेशीररीत्या वैध मानला जावा की बेकायदेशीर, यावर देशात कोणताही कायदा अस्तित्वात नसल्यामुळे पोलिसांचे हातही सुरुवातीला सुन्न झाले आहेत.

पोलिसांसमोर कायदेशीर आणि वैद्यकीय प्रश्न ( Mumbai Cryonics Case )

या संपूर्ण प्रकरणाचा थरार आता एका वेगळ्या वळणावर येऊन पोहोचला आहे. त्या कुटुंबीयांचा मूळ प्लॅन हा मृतदेह भारतातून थेट अमेरिकेतील एका क्रायोनिक्स सेंटरमध्ये हलवण्याचा होता, जिथे मानवी अवशेष उणे १४० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी तापमानात साठवले जातात. यासाठी त्यांनी भारतातील काही कायदेशीर तज्ज्ञांशी आणि वकिलांशी सल्लामसलतही सुरू केली होती, परंतु स्थानिक पोलीस किंवा महापालिका प्रशासनाला याची कोणतीही पूर्वकल्पना दिली गेली नव्हती. ज्या इमारतीच्या मालकाने ती जागा क्लिनिक आणि पाळणाघरासाठी भाड्याने दिली होती, तो मालक आणि त्याचे कुटुंबही त्याच क्लिनिकमध्ये उपचारासाठी जात असत, पण त्यांच्या नाकपुड्यांखाली इतकी वर्षे हा मृतदेह सुरक्षित ठेवला गेला होता याची त्यांना पुसटशीही कल्पना नव्हती. अखेर, त्या क्लिनिकच्या नूतनीकरणाचे काम सुरू असताना तांत्रिक कारणांमुळे तापमान बदलले आणि उघड न होणारे हे रहस्य दुर्गंधीच्या रूपाने बाहेर आले.

मुंबई पोलिसांनी सध्या या प्रकरणी कोणत्याही प्रकारचा एफआयआर किंवा गुन्हा नोंदवलेला नाही. पोलिसांनी मुलीचा, क्लिनिकच्या व्यवस्थापनाचा आणि मालमत्ता मालकाचा सखोल जबाब नोंदवून घेतला आहे. हा संपूर्ण विषय आता न्यायवैद्यक आणि कायदेशीर तज्ज्ञांच्या कोर्टात गेला आहे. मृतदेहाचे संवर्धन करण्यासाठी वापरलेली रसायने कोणती होती, त्यामुळे सार्वजनिक आरोग्याला काही धोका निर्माण झाला होता का, आणि एका मृत व्यक्तीला अंत्यसंस्काराच्या हक्कापासून इतकी वर्षे दूर ठेवणे कायद्याच्या चौकटीत कुठे बसते, याचा अभ्यास पोलीस करत आहेत. मानवी भावनांचा टोकाचा प्रवास, विज्ञानाची अजब क्रेझ आणि कायद्याची शांतता या तिन्हीच्या संगमावर उभी असलेली मालाडची ही घटना मुंबईच्या इतिहासातील सर्वात गूढ आणि विस्मयकारक प्रकरणांपैकी एक ठरली आहे. विज्ञानाच्या आशेने फ्रीझरमध्ये गोठवलेला तो ७८ वर्षांचा वृद्ध आता पुन्हा कधी जिवंत होणार नाही हे सत्य असले, तरी त्यांच्या मुलांनी विज्ञानाच्या नावावर खेळलेला हा थरारक खेळ संपूर्ण देशाला चकित करून गेला आहे आणि आता या पार्थिवावर अंतिम संस्कार करायचे की ते पुढील तपासासाठी जतन करायचे, याचा अंतिम निर्णय पोलीस आणि वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानंतरच घेतला जाणार आहे.