प्रतिनिधी | जिवन सोनवणे 

Nira River Butterfly Species : दि. २७ : भेलकेवाडीची हद्द संपल्यावर सुरू होणाऱ्या निरा नदीकाठच्या मळा परिसरात सप्टेंबर महिन्यात फुलपाखरांच्या ७१ प्रजातींची नोंद झाली आहे. शिक्षक व फुलपाखरू अभ्यासक संतोष दळवी यांनी या महिन्यात निरीक्षणासाठी या भागाची निवड केली होती. सर्व निरीक्षणे iNaturalist संकेतस्थळावर नोंदवण्यात आली आहेत.

निरा नदीकाठच्या मळा परिसरात ७१ प्रजातींची नोंद ( Nira River Butterfly Species )

या यादीत प्लेन टायगर, ब्लू टायगर, कॉमन मॉर्मन, इंडियन ब्लू मॉर्मन, अँगल्ड कॅस्टर, कॉमन कॅस्टर, कॉमन ग्रास येलो आणि ग्रास डेमन अशा विविध फुलपाखरांचा समावेश आहे. त्यांच्या अळ्यांना वेगवेगळ्या खाद्यवनस्पती लागतात. प्लेन टायगरसाठी रुई, कॅस्टर फुलपाखरांसाठी एरंड, मॉर्मन फुलपाखरांसाठी कडीपत्ता व लिंबूवर्गीय वनस्पती, तर ग्रास डेमनसाठी हळदीसारख्या वनस्पती महत्त्वाच्या आहेत. एवढ्या प्रजातींची उपस्थिती या परिसरातील वनस्पतींच्या विविधतेकडे लक्ष वेधते.

प्रौढ फुलपाखरे खैरासारख्या झाडांच्या फुलांवर मधुरस घेताना दिसतात. टंटनीची फुलेही अनेक फुलपाखरांना आकर्षित करतात. मात्र टंटनी ही आक्रमक वनस्पती असल्याने तिचा प्रसार स्थानिक वनस्पतींसाठी चिंतेचा विषय आहे. परिसरातील परदेशी शोभेचे फुलझाड डेलिया याकडेही अनेक फुलपाखरे आकर्षित होत असल्याचे निरीक्षणात आले आहे. मधुरसासाठी उपयुक्त असलेल्या या वनस्पतींचा प्रसार आणि स्थानिक वनस्पतींचे संरक्षण यांत समतोल साधणे आवश्यक आहे. टंटनीच्या वाढीवर टप्प्याटप्प्याने नियंत्रण ठेवून स्थानिक फुलझाडांना वाढण्यासाठी जागा मिळवून द्यावी लागेल.

हेही वाचा : LS Marathi म्हणजे काय? महाराष्ट्रातील मराठी न्यूज चॅनेलची वाटचाल आणि डिजिटल विस्तार

रुईची पाने तोडल्याने प्लेन टायगरवर परिणाम?

गावाजवळ मोठ्या प्रमाणात वाढलेल्या रुईची पाने तोडली जात असल्याचेही निरीक्षणात आले. या भागातील प्लेन टायगरच्या संख्येवर त्याचा परिणाम झाल्याचे दिसून आले आहे. रुईची पाने अळ्यांसाठी खाद्य असल्याने ही वनस्पती जपणे फुलपाखरांच्या पुढील पिढ्यांसाठी महत्त्वाचे आहे.

निरा नदीकाठच्या या मळा परिसरात फुलपाखरे, त्यांच्या अळ्यांच्या खाद्यवनस्पती आणि मधुरस देणारी फुले यांचे परस्पर नाते दिसून येते. ७१ प्रजातींच्या नोंदीबरोबरच हा संपूर्ण अधिवास जपण्याची गरजही या निरीक्षणातून पुढे आली आहे.