Diwali Padwa 2026: दिवाळी म्हटलं की दिव्यांची रोषणाई, फराळाचा सुगंध, घराघरांत रांगोळ्या आणि आनंदाचं वातावरण डोळ्यांसमोर येतं. दिवाळीच्या या आनंदोत्सवातील एक खास दिवस म्हणजे दिवाळी पाडवा! महाराष्ट्रात या दिवसाला विशेष महत्त्व आहे. कारण हा सण केवळ धार्मिक परंपरेपुरता मर्यादित नसून पती-पत्नीमधील प्रेम, विश्वास आणि एकमेकांप्रती असलेला आदर व्यक्त करण्याची संधीही मानला जातो.

यंदा २०२६ मध्ये दिवाळी पाडव्याच्या तारखेबाबत काही पंचांगांमध्ये फरक दिसत आहे. महाराष्ट्राच्या सार्वजनिक सुट्टीच्या यादीत १० नोव्हेंबर ही तारीख नमूद आहे. तर पुण्यासाठी काही पंचांगांनुसार बलिप्रतिपदेची पूजा ९ नोव्हेंबरच्या सायंकाळी करण्याचा मुहूर्त दिला आहे. त्यामुळे पूजा करण्यापूर्वी आपल्या स्थानिक पंचांगाचा आधार घेणे योग्य ठरेल.

दिवाळी पाडवा २०२६ कधी आहे? (Diwali Padwa 2026)

दिवाळी पाडवा हा कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेला साजरा केला जातो. यालाच बलिप्रतिपदा असेही म्हटले जाते. महाराष्ट्रात या दिवसाला दिवाळी पाडवा म्हणून ओळखले जाते.

२०२६ मध्ये कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेची तिथी ९ नोव्हेंबर रोजी दुपारी १२ वाजून ३१ मिनिटांनी सुरू होऊन १० नोव्हेंबर रोजी दुपारी २ वाजेपर्यंत असल्याचे पंचांगात नमूद आहे. महाराष्ट्राच्या सार्वजनिक सुट्टीच्या यादीत १० नोव्हेंबरला दिवाळी (बलिप्रतिपदा) अशी नोंद आहे.

पती-पत्नीच्या नात्यासाठी पाडवा का असतो खास?

महाराष्ट्रात दिवाळी पाडव्याला पती-पत्नीच्या नात्याला विशेष महत्त्व दिले जाते. या दिवशी पत्नी आपल्या पतीचे औक्षण करते. आरतीच्या ताटात दिवा, हळद-कुंकू, अक्षता आणि फुले ठेवून पतीला ओवाळले जाते. पतीच्या उत्तम आरोग्यासाठी, दीर्घायुष्यासाठी आणि सुखी संसारासाठी प्रार्थना केली जाते.

या परंपरेला केवळ धार्मिक विधी म्हणून न पाहता एकमेकांबद्दल प्रेम आणि कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा दिवस म्हणूनही पाहिले जाते. पतीदेखील पत्नीला भेटवस्तू देऊन तिच्याप्रती असलेला आदर आणि प्रेम व्यक्त करतो. काही कुटुंबांमध्ये दोघेही एकमेकांना भेटवस्तू देतात.

हेही वाचा : Diwali 2026: दिवाळीत घराचा मुख्य दरवाजा का सजवतात? जाणून घ्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व!

दिवाळी पाडव्याला औक्षण कसे करतात? (Diwali Padwa Puja Vidhi)

पाडव्याच्या दिवशी घराची स्वच्छता करून देवघरात दिवा लावला जातो. त्यानंतर औक्षणाची तयारी केली जाते.

औक्षणासाठी साधारणपणे पुढील साहित्य वापरले जाते:

• पूजेचे ताट
• तुपाचा किंवा तेलाचा दिवा
• हळद आणि कुंकू
• अक्षता
• फुले
• मिठाई किंवा साखर
• नारळ आणि सुपारी (कुटुंबाच्या परंपरेनुसार)

पत्नी पतीला हळद-कुंकू लावून अक्षता टाकते आणि दिव्याने औक्षण करते. त्यानंतर दोघेही एकमेकांना शुभेच्छा देतात. प्रत्येक घरातील परंपरेनुसार या विधीत थोडाफार फरक असू शकतो.

राजा बळी आणि वामन अवताराची कथा काय आहे? (Balipratipada 2026)

दिवाळी पाडव्याला बलिप्रतिपदा असेही म्हटले जाते. या दिवसामागे राजा महाबळी आणि भगवान विष्णू यांच्या वामन अवताराची पौराणिक कथा सांगितली जाते.

कथेनुसार, राजा महाबळी हा दानशूर आणि प्रजाहितदक्ष राजा होता. त्याच्या वाढत्या सामर्थ्यामुळे देवांना चिंता वाटू लागली. तेव्हा भगवान विष्णूंनी वामन अवतार धारण करून महाबळीकडे तीन पावलांची भूमी दान म्हणून मागितली.

महाबळीने ही मागणी मान्य केली. त्यानंतर वामनाने विराट रूप धारण करून दोन पावलांत पृथ्वी आणि स्वर्ग व्यापला. तिसरे पाऊल कुठे ठेवायचे, असे विचारल्यावर महाबळीने आपले मस्तक पुढे केले. त्याच्या दानशूरपणामुळे त्याला विशेष स्थान मिळाल्याची कथा सांगितली जाते. याच स्मरणार्थ बलिप्रतिपदा साजरी केली जाते.

व्यापाऱ्यांसाठीही पाडव्याचे विशेष महत्त्व

दिवाळी पाडवा हा व्यापारी वर्गासाठीही महत्त्वाचा दिवस मानला जातो. अनेक व्यापारी आणि व्यावसायिक या दिवशी नवीन आर्थिक वर्षाची सुरुवात करतात. दुकानांमध्ये आणि कार्यालयांमध्ये लक्ष्मीपूजन, वहीपूजन किंवा नवीन हिशेबाच्या नोंदी करण्याची परंपरा काही ठिकाणी पाळली जाते.

नवीन व्यवसाय सुरू करणे, नवीन वस्तू खरेदी करणे किंवा एखाद्या महत्त्वाच्या कामाची सुरुवात करणे यासाठीही काहीजण हा दिवस शुभ मानतात.

हेही वाचा : Dhanteras 2026 : धनत्रयोदशीला कोणत्या वस्तू खरेदी करणे शुभ मानले जाते? पूजा,

पाडव्याला पत्नीला कोणती भेट द्यावी? (Husband Wife Diwali Padwa Tradition)

पाडव्याच्या दिवशी पत्नीला भेटवस्तू देण्याचीही अनेक घरांमध्ये परंपरा आहे. भेट महागडीच असावी असे नाही. आपल्या जोडीदाराच्या आवडीचा विचार करून दिलेली छोटीशी भेटही आनंद देऊ शकते.

• आवडत्या दागिन्यांची भेट
• साडी किंवा ड्रेस
• पुस्तक किंवा आवडीची वस्तू
• एकत्र वेळ घालवण्यासाठी खास नियोजन
• स्वतःच्या हाताने लिहिलेलं शुभेच्छापत्र

खरं तर भेटवस्तूपेक्षा एकमेकांना दिलेला वेळ, प्रेम आणि आदर अधिक महत्त्वाचा असतो.

दिवाळी पाडव्याचा खरा संदेश काय?

दिवाळी पाडवा हा नात्यांमधील गोडवा जपण्याचा आणि एकमेकांच्या सहकार्याची जाणीव ठेवण्याचा सण आहे. संसारात आनंदासोबतच अडचणीही येतात. अशा वेळी एकमेकांच्या पाठीशी उभे राहणे, संवाद साधणे आणि परस्परांचा आदर करणे हीच नात्याची खरी ताकद असते.

म्हणूनच दिवाळी पाडवा हा केवळ औक्षण, भेटवस्तू किंवा पूजेचा दिवस नाही, तर पती-पत्नीने आपल्या नात्यातील प्रेम आणि विश्वास नव्याने जपण्याचा सुंदर प्रसंग आहे. या पाडव्याच्या निमित्ताने प्रत्येकाच्या घरात सुख, समृद्धी आणि आनंद नांदो, हीच सदिच्छा!