Shiv Sena Unity: राडा खपवून घेतला जाईल, गद्दारी,आम्हीच खरी शिवसेना, 50 खोके एकदम ओके अशा गगनभेदी घोषणांनी गेल्या चार-साडेचार वर्षांत महाराष्ट्राचं राजकारण चांगलंच तापवलंय. शिवतीर्थ असो की आझाद मैदान, दसरा मेळावा असो की निवडणुकीच्या सभा, उद्धव ठाकरे आणि एकनाथ शिंदे या दोन नेत्यांनी एकमेकांचे वाभाडे काढण्यात, जाहीर सभांमधून एकमेकांवर जहरी टीका करण्यात कोणतीही कसर सोडलेली नाही.

खोके, गद्दार, टोमणे बहाद्दर आणि अहंकारी अशा शेलक्या शद्बांची देवाणघेवाण ज्या दोन नेत्यांमध्ये झाली, त्यांच्यात पुन्हा मनोमिलन होणार आहे का ? असा प्रश्न निर्माण झालाय, कारण शिंदेंच्या एका नेत्याने म्हटलंय कि उद्धव ठाकरे (Uddhav Thackeray) आणि एकनाथ शिंदे जेव्हा एकत्र येतील हीच खरी दिवाळी ठरेल, एकीकडे शिंदेंच्या सेनेचे नेते सध्या भाजपच्या विरोधात उघड उघड बोलत आहेत, काहीजण भाजपच्या नेतृत्वाला विरोध करत आहेत असं असतांना एका नेत्याने ठाकरे शिंदेंना एकत्र (Shiv Sena Unity) बघण्याची इच्छा व्यक्त केलीये….

उद्धव ठाकरे आणि एकनाथ शिंदे पुन्हा एकत्र येणार? (Shiv Sena Unity)

शिंदे गटाचे आमदार चंद्रकांत रघुवंशी यांनी राजकीय वातावरणात एक मोठा बॉम्ब टाकला आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांच्या विलीनीकरणाच्या आणि शरद पवार-अजित पवार एकत्र येण्याच्या जोरदार चर्चा सुरू असतानाच, रघुवंशी यांनी दोन्ही शिवसेनेसंदर्भात एक अत्यंत भावनिक आणि राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाचं विधान केलं. ज्या दिवशी शिवसेना दुभंगली, तो महाराष्ट्राच्या इतिहासातील अत्यंत दुर्दैवी प्रसंग होता. जर उद्धव ठाकरे आणि मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे (Eknath Shinde) पुन्हा एकत्र आले, तर तीच महाराष्ट्राच्या जनतेसाठी आणि शिवसैनिकांसाठी खरी दिवाळी असेल, असं वक्तव्य रघुवंशी यांनी केलं आणि महाराष्ट्राच्या राजकारणात एकच खळबळ उडाली.

२०२२ मध्ये जेव्हा एकनाथ शिंदे यांनी बंड केलं, तेव्हा तो केवळ एक राजकीय सत्तेचा बदल नव्हता, तर तो शिवसेना या ब्रँडच्या अस्तित्वाचा लढा होता. उद्धव ठाकरेंसाठी (Uddhav Thackeray) तो आपल्या वडिलांनी स्थापन केलेल्या पक्षावरचा आणि कुटुंबाच्या प्रतिष्ठेवरचा आघात होता, तर एकनाथ शिंदेंसाठी ती बाळासाहेबांच्या मूळ विचारांना वाचवण्याची लढाई होती, असं चित्र निर्माण केलं गेलं. या लढाईत पुढे जाऊन पक्षनाव गेलं, धनुष्यबाण हे चिन्ह गेलं आणि दोन्ही बाजूंचे कार्यकर्ते एकमेकांच्या विरोधक झाले, अगदी अलीकडच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या आणि मुंबई महानगरपालिकेच्या (BMC) निवडणुकीतही या दोन्ही पक्षांनी एकमेकांना पराभूत करण्यासाठी आपली पूर्ण ताकद पणाला लावली होती. जाहीर सभांमध्ये तर वैयक्तिक पातळीवर जाऊन टीका करण्यात आली. अशा प्रचंड कटुतेच्या पार्श्वभूमीवर जेव्हा शिंदे गटाचाच एक आमदार अचानक एकत्र येण्याची भाषा करतो, तेव्हा भुवया आशर्य वाटणं साहजिकच आहे,

आमदार चंद्रकांत रघुवंशी यांनी नेमकं आत्ताच असं विधान का केलं? यामागचं पहिलं आणि सर्वात महत्त्वाचं कारण म्हणजे राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या गोटात सुरू असलेल्या घडामोडी. गेल्या काही दिवसांपासून शरद पवार आणि राष्ट्रवादीच्या पडद्यामागील चर्चा आणि राष्ट्रवादीच्या दोन्ही गटांच्या संभाव्य विलीनीकरणाच्या बातम्यांनी जोर धरला आहे. जर दोन्ही राष्ट्रवादी एकत्र येऊन आपली ताकद वाढवू शकतात, तर मग एकाच मुशीतून तयार झालेले शिवसैनिक का एकत्र येऊ शकत नाहीत, असा विचार सामान्य कार्यकर्त्यांच्या मनात डोकावू लागला आहे. रघुवंशी यांनी याच जनभावनेला हात घातला. त्यांना हे चांगलंच ठाऊक आहे की, महाराष्ट्रात मराठा आरक्षणाचा मुद्दा असो, की ओबीसी-मराठा वाद असो, किंवा शेतकऱ्यांचे प्रश्न असो, प्रादेशिक पक्षांची ताकद विभागली गेल्यामुळे थेट फायदा राष्ट्रीय पक्षांना, विशेषतः भाजपला होत आहे. शिवसेनेचे दोन तुकडे झाल्यामुळे मराठी मतांचे जे विभाजन झाले, त्याचा फटका दोन्ही शिवससेनांना बसत आहे, ही जाणीव आता हळूहळू नेत्यांना होऊ लागली आहे.

हेही वाचा : महाराष्ट्र बोर्ड दहावी-बारावी परीक्षा २०२७; अंतिम वेळापत्रक जाहीर, तारखा पाहा

दोन्ही शिवसेना एकत्र येण्याची चर्चा का सुरू झाली?

दुसरं कारण म्हणजे सामान्य शिवसैनिकाची आणि मराठी माणसाची मानसिकता. शिवसेना हा केवळ एक राजकीय पक्ष नाही, तर ती एक भावनिक चळवळ आहे. बाळासाहेब ठाकरेंच्या नावाशी आणि विचारांशी प्रामाणिक राहणारा कार्यकर्ता आज संभ्रमात आहे. एका बाजूला उद्धव ठाकरेंबद्दलची सहानुभूती आहे, तर दुसऱ्या बाजूला एकनाथ शिंदेंची कामाची पद्धत आणि सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचण्याची हातोटी आहे. शाखा स्तरावर काम करणाऱ्या कार्यकर्त्याला आजही असं वाटतं की, जर हे दोन्ही नेते एकत्र आले, तर मुंबई, ठाणे आणि संपूर्ण महाराष्ट्रावर पुन्हा एकदा भगवा फडकवणं अत्यंत सोपं होईल. ज्या मुंबई महानगरपालिकेवर शिवसेनेची अनेक दशकं एकहाती सत्ता होती, तिथे सत्ता मिळवण्यासाठी आता दोन्ही गटांना प्रचंड कसरत करावी लागत आहे. ही राजकीय अगतिकता आणि कार्यकर्त्यांची अंतर्गत इच्छा आमदार रघुवंशी यांनी जाहीरपणे बोलून दाखवली आहे.

पण, हे वरून जितकं सोपं आणि भावनिक दिसतं, तितकंच ते प्रत्यक्षात आणणं अत्यंत गुंतागुंतीचं आहे. कारण दोन्ही पक्षांमधील वैर आता वैचारिक उरलेलं नाही, तर ते कायदेशीर आणि वैयक्तिक बनलं आहे. नोव्हेंबर २०२६ च्या याच काळात सर्वोच्च न्यायालयात शिवसेना आमदार अपात्रता आणि पक्ष चिन्हा संदर्भातील सुनावणी अंतिम टप्प्यात आहे. कोर्टाच्या या लढाईत दोन्ही बाजूने एकमेकांना कायदेशीररित्या संपवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. अशा वेळी राजकीय तडजोड कशी होऊ शकते, हा मोठा प्रश्न आहे. याशिवाय, सर्वात मोठी अडचण आहे ती नेतृत्वाची आणि अहंकाराची. उद्धव ठाकरे यांच्या दृष्टीने एकनाथ शिंदे (Eknath Shinde) यांनी पक्षाशी आणि ठाकरे कुटुंबाशी गद्दारी केली आहे, त्यामुळे त्यांच्याशी पुन्हा हातमिळवणी करणे म्हणजे आपल्या आजवरच्या भूमिकेला तिलांजली देण्यासारखं होईल. दुसरीकडे, एकनाथ शिंदे आता राज्याचे मुख्य नेते आणि मुख्यमंत्री म्हणून प्रस्थापित झाले आहेत, त्यामुळे ते पुन्हा मातोश्रीच्या छायेत दुय्यम भूमिका स्वीकारतील का, हा सर्वात मोठाप्रश्न आहे.

भाजपची भूमिका या समीकरणात किती महत्त्वाची?

या संपूर्ण प्रकरणाचा आणखी एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे भाजपची भूमिका. भाजपला महाराष्ट्रात शिवसेनेचे दोन्ही गट एकत्र आलेले कधीच परवडणारे नाही. कारण जर दोन्ही शिवसेना एकत्र आल्या, तर महाराष्ट्रात पुन्हा एकदा एक प्रबळ प्रादेशिक शक्ती निर्माण होईल, जी भाजपच्या वर्चस्वाला थेट आव्हान देऊ शकते. एकनाथ शिंदे यांच्या पाठीशी भाजपची मोठी ताकद उभी आहे. जर शिंदेंनी ठाकरेंसोबत जाण्याचा विचार केला, तर भाजप त्यांना सत्तेतून बाजूला करू शकते किंवा त्यांच्या राजकीय अस्तित्वासमोर आव्हान उभं करू शकते. त्यामुळे एकनाथ शिंदेंना इच्छा असली तरी ते भाजपला सोडण्याचा धोका पत्करू शकत नाहीत, आणि उद्धव ठाकरे हे भाजपसोबत कोणत्याही परिस्थितीत जाण्यास तयार नाहीत. या त्रिकोणी संघर्षात दोन्ही शिवसेनेचे मनोमिलन होणे म्हणजे वाळवंटात पाण्याचा झरा शोधण्यासारखे आहे.

परंतु, महाराष्ट्राच्या राजकारणाचा इतिहास पाहिला तर इथे काहीही अशक्य नाही. कधीकाळी शरद पवारांनी वसंतदादा पाटलांचे सरकार पाडून पुलोदचे सरकार स्थापन केले होते, तर कधीकाळी बाळासाहेब ठाकरे आणि शरद पवारांचे वैयक्तिक संबंध राजकीय वैराच्या पलीकडचे होते. २०१९ मध्ये शिवसेना, काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी एकत्र येऊन महाविकास आघाडी स्थापन करतील, अशी कल्पनाही कोणी केली नव्हती. त्यामुळे भविष्यात जर राजकीय परिस्थिती बदलली, भाजपची ताकद कमी झाली किंवा दोन्ही नेत्यांना आपले अस्तित्व धोक्यात आलेले दिसले, तर केवळ स्वतःला वाचवण्यासाठी का होईना, हे दोन्ही नेते एकत्र येऊ शकतात, ही शक्यता पूर्णपणे नाकारता येत नाही.

हेही वाचा : सह्याद्रीच्या जंगलतोडीमागे इलेक्टोरल बाँड्सचं कनेक्शन? चार पक्षांनी घेतलेत कोट्यावधी रुपये..!

चंद्रकांत रघुवंशींच्या विधानाला पक्षाची अधिकृत भूमिका मानायची का?

चंद्रकांत रघुवंशी यांच्या या विधानामुळे तूर्तास दोन्ही बाजूच्या नेत्यांनी अधिकृतपणे कोणतीही मऊ भूमिका घेतलेली नाही. उलट, मुख्य प्रवाहातील नेत्यांकडून एकमेकांवर टीका करण्याचे सत्र अजूनही सुरूच आहे. पण रघुवंशी यांनी जी ठिणगी टाकली आहे, ती सामान्य शिवसैनिकाच्या मनात वर्षानुवर्षे दबून राहिलेल्या आशेला खतपाणी घालणारी आहे. दोन्ही पक्षांच्या कार्यकर्त्यांना हे चांगलं माहिती आहे की, जोपर्यंत हे दोन्ही नेते एकमेकांचे वाभाडे काढत राहतील, तोपर्यंत महाराष्ट्राच्या राजकारणात प्रादेशिक पक्षांची पीछेहाट होत राहील. म्हणूनच, आमदार चंद्रकांत रघुवंशी यांनी म्हटलेलं विधान हे केवळ एक राजकीय वक्तव्य नसून, तो एका सामान्य शिवसैनिकाच्या मनातील आर्त आवाज आहे. दोन्ही बाजूंचे नेते जाहीर मंचावरून एकमेकांचे कपडे फाडत असले, तरी पडद्यामागे कार्यकर्त्यांना आणि काही आमदारांना हीच ‘खरी दिवाळी’ हवी आहे. आता ही दिवाळी खरंच महाराष्ट्राच्या राजकारणात प्रकाश घेऊन येणार की दोन्ही पक्षांमधील वैराचा हा धूर असाच धुमसत राहणार, हे येणारा काळच ठरवेल.