India First Hydrogen Train: भारतीय रेल्वेच्या इतिहासात आजचा दिवस महत्वाचा ठरणार आहे. देशात पहिल्यांदाच हायड्रोजन चालणारी ट्रेन सुरू होत असून, यामुळे रेल्वे क्षेत्रात पर्यावरणपूरक प्रवासाच्या नव्या युगाची सुरुवात होणार आहे. डिझेलच्या धुरापासून मुक्त आणि कमी प्रदूषण करणारी ही ट्रेन ग्रीन एनर्जीच्या दिशेने भारताचे मोठे पाऊल मानले जात आहे. पारंपरिक डिझेल इंजिन किंवा विजेच्या ओव्हरहेड तारांवर अवलंबून न राहता ही ट्रेन हायड्रोजन फ्युएल सेल तंत्रज्ञानाच्या मदतीने धावणार आहे.

हायड्रोजन ट्रेन कशी काम करते?

हायड्रोजन ट्रेनमध्ये फ्युएल सेल तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो. या तंत्रज्ञानात हायड्रोजन आणि हवेतील ऑक्सिजन यांच्यात रासायनिक प्रक्रिया घडवून वीज तयार केली जाते.

ही तयार झालेली वीज ट्रेनच्या इलेक्ट्रिक मोटर्सना ऊर्जा पुरवते आणि ट्रेन धावते. त्यामुळे या ट्रेनला डिझेल इंजिन किंवा बाहेरील वीज पुरवठ्यासाठी ओव्हरहेड वायरची गरज कमी होते.

धूर नाही, प्रदूषण कमी

हायड्रोजन ट्रेनचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे पर्यावरणपूरक प्रवास. या प्रक्रियेत कार्बन उत्सर्जन अत्यंत कमी होते. पारंपरिक डिझेल इंजिनप्रमाणे धूर आणि हानिकारक वायू बाहेर पडत नाहीत.

या ट्रेनमधून मुख्यतः पाण्याची वाफ बाहेर पडते. त्यामुळे प्रदूषण कमी करण्यासाठी ही ट्रेन महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते. याशिवाय हायड्रोजन ट्रेनचा आवाजही तुलनेने कमी असल्याने प्रवाशांना अधिक शांत आणि आरामदायी प्रवासाचा अनुभव मिळणार आहे.

हेही वाचा: स्वस्तात मस्त! RailOne ॲपवर जनरल तिकीट बुक करा आणि मिळवा ३% सूट; पण फक्त ‘या’ एका अटीवर

कोणत्या मार्गावर धावणार आहे हायड्रोजन ट्रेन?

भारतातील पहिली हायड्रोजन ट्रेन हरियाणातील जींद ते सोनीपत मार्गावर धावणार आहे. या मार्गाचे अंतर सुमारे ८९ किलोमीटर आहे. या मार्गावर धावणारी ट्रेन प्रवाशांसाठी महत्त्वाची सुविधा ठरणार असून, प्रवासाचा वेळही कमी होण्याची अपेक्षा आहे.

किती असेल तिकीट दर?

जींद-सोनीपत हायड्रोजन ट्रेनचे भाडे प्रवाशांसाठी परवडणारे ठेवण्यात आले आहे.

किमान तिकीट दर: ५ रुपये
संपूर्ण ८९ किलोमीटर प्रवासासाठी कमाल भाडे: २५ रुपये

यामुळे सामान्य प्रवाशांनाही या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा लाभ घेता येणार आहे.

प्रवासाचा वेळ किती कमी होणार?

सध्याच्या प्रवासाच्या तुलनेत हायड्रोजन ट्रेन अधिक वेगवान ठरण्याची शक्यता आहे.

डिझेल DMU ट्रेन: सुमारे २ तास
रस्त्याने प्रवास: सुमारे १ तास ३० मिनिटे
हायड्रोजन ट्रेन: अंदाजे १ तास

वेगवान गती आणि चांगल्या तंत्रज्ञानामुळे प्रवाशांचा वेळ वाचणार आहे.

कोणत्या स्थानकांवर थांबणार?

जींद-सोनीपत सेक्शनवर धावणारी ही ट्रेन मार्गातील अनेक स्थानकांना जोडणार आहे. या मार्गावर एकूण १४ स्थानकांवर थांबा असणार असून, त्यामध्ये प्रमुख जंक्शनसह लहान स्थानकांचाही समावेश आहे.

भारतीय रेल्वेतील नव्या युगाची सुरुवात

हायड्रोजन ट्रेन ही केवळ वाहतुकीची नवी सुविधा नसून, स्वच्छ ऊर्जा आणि पर्यावरण संरक्षणाच्या दिशेने टाकलेले मोठे पाऊल आहे. भविष्यात अशा ग्रीन ट्रेनच्या माध्यमातून भारतीय रेल्वे प्रदूषण कमी करण्याच्या दिशेने आणखी पुढे जाण्याची शक्यता आहे.