Balendra Shah Emerges as Youth Favorite | नेपाळमध्ये पंतप्रधानाचा राजीनामा, युवा आंदोलकांचा दबदबा; बालेन्द्र शाह पुढे

नेपाळ, काठमांडू | नेपाळच्या राजकारणात सप्टेंबर 2025 मध्ये मोठा तुफान उडाला. 9 सप्टेंबर रोजी नेपाळचे पंतप्रधान K.P. शर्मा ओली यांनी अचानक राजीनामा दिला. त्यांच्या राजीनाम्यानंतर पंतप्रधान पद रिक्त झाले असून राष्ट्रपती रामचंद्र पौडेल यांनी नवीन नेत्याची निवड करण्यासाठी सर्व पक्ष आणि आंदोलन नेत्यांशी चर्चा सुरू केली आहे. या राजकीय संकटाची सुरुवात सोशल मीडिया बंदी आणि भ्रष्टाचारविरोधी आंदोलनांमुळे झाली. सरकारने 26 सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म बंद केले ज्यामध्ये युट्युब, फेसबुक आणि इंस्टाग्राम सारख्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मचा समावेश होता, ज्यामुळे देशभरात युवा वर्गात संताप आणि नाराजी पसरली. सोशल मीडिया प्रतिबंध हा फक्त तणाव निर्माण करणारा घटक ठरला; परंतु भ्रष्टाचार, नेपोटिझम आणि सरकारी अपारदर्शकतेमुळे नाराजी दीर्घकाळ होती आणि अचानक हळूहळू ती मोठ्या आंदोलनात रूपांतरित झाली.

8 सप्टेंबर रोजी पोलिसांच्या कडक कारवाईत कमीतकमी 19 जणांचा मृत्यू ची नोंद झाली. आंदोलकांनी कर्फ्यूचा भंग करून संसद, सर्वोच्च न्यायालय आणि सिंह दुर्बार या सरकारी इमारती जाळल्या. तसेच अनेक राजकीय नेत्यांचे घर, कार्यालये आणि सरकारी वाहनांची तोडफोड करण्यात आली. हिंसक आंदोलनामुळे सरकार ढासळले आणि ओली यांनी “राजकीय सुलह सोयीसाठी” राजीनामा दिला. त्यांनी काही काळासाठी सैन्याच्या चौकटीत आश्रय घेतला कारण आंदोलक त्यांच्या निवासस्थानी आणि इतर सरकारी इमारतींवर आग पेटवत होते.

या राजकीय तुफानाच्या पार्श्वभूमीवर, काठमाडौचे महापौर आणि रॅपर बालेन्द्र शाह हे युवा आंदोलकांच्या नेतृत्वाखाली पुढील पंतप्रधान पदासाठी उभे राहण्याचे प्रमुख उमेदवार बनले आहेत. बालेन्द्र शाह हे रॅपर, नागरी अभियंता आणि स्वतंत्र उमेदवार म्हणून ओळखले जातात. 2022 मध्ये त्यांनी महापौर पद जिंकले, जे पारंपरिक राजकीय पक्षांसोबत स्पर्धा करून मिळवले, त्यामुळे ते युवा वर्गात विशेष लोकप्रिय आहेत. युवा आंदोलक आणि सामाजिक माध्यमांवर त्यांचे चाहते त्यांना बदलाचे प्रतीक मानतात. बालेन्द्र शाह भ्रष्टाचारविरोधी गाण्यांमधून सार्वजनिक स्वरूपात चर्चेत आले. त्यांनी आंदोलकांना शांत राहण्याचे आवाहन केले आणि देशात शांततेने राजकीय प्रक्रिया चालू ठेवण्यासाठी प्रयत्न केले.

सध्या पंतप्रधान पद रिक्त असून राष्ट्रपती रामचंद्र पौडेल विविध पक्ष आणि आंदोलन नेत्यांशी चर्चा करत आहेत. या चर्चेत बालेन्द्र शाह आणि सुमना श्रेष्ठ या दोघांनाही पुढील पंतप्रधानपदासाठी प्रमुख उमेदवार मानले जात आहेत. सुमना श्रेष्ठ या अर्थशास्त्रज्ञ, माजी विज्ञान, शिक्षण आणि तंत्रज्ञान मंत्री असून त्यांनीही राजकारणात आपली छाप सोडली आहे.

Hami Nepal नावाची अशासकीय संस्था (NGO), सुदान गुरुंग (Sudan Gurung) यांच्या नेतृत्वाखाली, या आंदोलनात प्रमुख संघटनात्मक भूमिका बजावत आहे. त्यांनी युवा वर्गाला सोशल मीडिया माध्यमातून संघटित केले आणि 8 सप्टेंबर रोजी आयोजित शांततामय आंदोलनाचे आयोजन केले. तथापि, हिंसक वळण आले कारण बाह्य घटक आणि राजकीय पक्षांनी परिस्थिती हाताळली आणि आंदोलनाचे स्वरूप हिंसक झाले. त्यामुळे Hami Nepal ने आंदोलनाची सुरुवात करणे सोपे केले, परंतु त्याचे नियंत्रण नंतर गमावले.

या आंदोलनामुळे नेपाळमधील युवा नेतृत्वाची ताकद दिसून येत आहे. पारंपरिक राजकारणी पक्षांवर युवा दबाव वाढत आहे आणि बालेन्द्र शाह सारख्या नवोदित नेत्यांना राजकीय संधी निर्माण झाली आहे. युवा वर्ग सरकारच्या पारदर्शकतेसाठी आणि भ्रष्टाचारविरोधी प्रयत्नांसाठी सक्रिय झाला आहे. सेना आणि कर्फ्यूद्वारे कायदा सुव्यवस्था राखण्याचा प्रयत्न सुरू आहे, परंतु आंदोलकांचा दबाव आणि जनमत पुढील राजकीय निर्णयावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव टाकू शकतो.

राजकारणात होणारा हा बदल केवळ नेपाळपुरता मर्यादित नाही, तर दक्षिण आशियातील इतर देशांसाठीही एक संकेत ठरतो. युवा नेतृत्व आणि सामाजिक माध्यमांच्या प्रभावाखाली राजकारणात बदल होऊ शकतात, हे या आंदोलनातून स्पष्ट झाले आहे. नेपाळमध्ये बालेन्द्र शाह किंवा सुमना श्रेष्ठ यांच्यातून कोण पंतप्रधान बनेल हे पुढील काळात ठरवले जाईल. सारांशतः, नेपाळमध्ये पंतप्रधानाचे राजीनामा, संसद जाळणे, हिंसक आंदोलने आणि युवा नेतृत्वाची उभारणी हे सर्व एकत्रितपणे देशाच्या राजकीय वातावरणात मोठी उलथापालथ घडवत आहेत. युवा जनमानस आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरुन नेतृत्वाच्या दबावामुळे, आगामी नेते कोण असेल यावर संपूर्ण देशाची नजर लागली आहे.