Diwali 2026 Date and Muhurat: यंदा दिवाळीचा मुख्य दिवस ८ नोव्हेंबरला साजरा केला जाणार आहे. लक्ष्मीपूजनासाठी कोणती वेळ शुभ आहे? धनत्रयोदशी, नरक चतुर्दशी, दिवाळी पाडवा आणि भाऊबीज कधी आहे? जाणून घ्या दिवाळी २०२६ च्या तारखा, धार्मिक महत्त्व आणि पूजेच्या मुहूर्ताची माहिती.

Diwali 2026 Date: दिवाळी म्हटलं की घराघरांत सुरू होणारी स्वच्छता, दारासमोर रंगणारी आकर्षक रांगोळी, पणत्यांची रोषणाई, आकाशकंदील आणि फराळाचा दरवळ, असं आनंदाचं चित्र डोळ्यांसमोर उभं राहतं. वर्षातील सर्वाधिक उत्साहाने साजऱ्या होणाऱ्या सणांपैकी एक असलेल्या दिवाळीची (Diwali 2026 date) तयारी आतापासूनच अनेक घरांमध्ये सुरू झाली आहे. २०२६ मध्ये दिवाळीचा (Lakshmi Pujan Muhurat) मुख्य दिवस रविवार, ८ नोव्हेंबर रोजी आहे. या दिवशी देवी लक्ष्मी, गणेश आणि देवी सरस्वती यांची पूजा करण्याची परंपरा आहे.

यंदाच्या दिवाळीत (Diwali calendar 2026) अमावस्या तिथी सोमवार, ९ नोव्हेंबरपर्यंत राहणार असल्याने तिथी आणि सणांच्या वेळांबाबत अनेकांच्या मनात प्रश्न आहेत. त्यामुळे दिवाळीच्या प्रत्येक दिवसाची तारीख आणि लक्ष्मीपूजनाचा (Lakshmi Pujan Muhurat 2026) शुभ मुहूर्त आधीच जाणून घेणं महत्त्वाचं ठरणार आहे.

लक्ष्मीपूजनाचा शुभ मुहूर्त किती वाजता?

दिवाळीच्या मुख्य दिवशी लक्ष्मीपूजनाला (Hindu festivals 2026) विशेष महत्त्व असतं. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी देवी लक्ष्मी आणि भगवान गणेशाची पूजा केल्याने घरात सुख, शांती आणि समृद्धी नांदते, अशी श्रद्धा आहे.

पंचांगानुसार, रविवार, ८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी लक्ष्मीपूजन केलं जाणार आहे. दिल्लीसाठी उपलब्ध पंचांगातील मुहूर्तानुसार पूजा सायंकाळी ५.५४ ते रात्री ७.५० या वेळेत आहे. पुण्यासाठी दर्शवलेला लक्ष्मीपूजनाचा मुहूर्त सायंकाळी ६.२४ ते रात्री ८.२४ असा आहे. शहरानुसार सूर्यास्त आणि लग्नकाळात फरक पडत असल्याने पूजेची वेळही बदलू शकते.

लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी घर आणि दुकानांची स्वच्छता करून प्रवेशद्वारावर रांगोळी काढली जाते. या काळात संध्याकाळी देवे लावून लक्ष्मी-गणेशाची पूजा, आरती करून नैवेद्य अर्पण केला जातो. व्यापारी वर्गासाठीही हा दिवस विशेष महत्त्वाचा मानला जातो.

दिवाळीतील सणांच्या महत्त्वाच्या तारखा

१. वसुबारस – ५ नोव्हेंबर, गुरुवार

महाराष्ट्रात दिवाळीच्या उत्सवाची सुरुवात वसुबारसपासून होते. या दिवशी गाय आणि वासरांना सजवून पूजा केली जाते. भारतीय संस्कृतीत गायीला पोषण, मातृत्व आणि समृद्धीचं प्रतीक मानलं जातं. शेती आणि पशुधनाशी जोडलेल्या कुटुंबांसाठी या दिवसाला विशेष महत्त्व आहे.

२. धनत्रयोदशी – ६ नोव्हेंबर, शुक्रवार

धनत्रयोदशीला (Dhanteras 2026) धनतेरस असंही म्हटलं जातं. या दिवशी भगवान धन्वंतरी, देवी लक्ष्मी आणि कुबेर यांच्या पूजनाला महत्त्व आहे. अनेक कुटुंबांमध्ये सोने, चांदी, नवीन भांडी किंवा घरासाठी आवश्यक वस्तू खरेदी करण्याची परंपरा आहे. आरोग्य, धनसंपत्ती आणि आर्थिक स्थैर्य यांची कामना या दिवशी केली जाते. संध्याकाळी यमदीपदान करण्याचीही प्रथा आहे.

३. नरक चतुर्दशी – ८ नोव्हेंबर, रविवार

नरक चतुर्दशीला (Naraka Chaturdashi 2026) अभ्यंगस्नानाचा दिवस म्हणूनही ओळखलं जातं. या दिवशी पहाटे लवकर उठून सुगंधी तेल आणि उटणं लावून स्नान करण्याची परंपरा आहे. धार्मिक कथांनुसार, भगवान श्रीकृष्णांनी नरकासुराचा वध करून लोकांना त्याच्या अत्याचारांतून मुक्त केलं. त्यामुळे हा दिवस वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचं प्रतीक मानला जातो.

२०२६ मध्ये नरक चतुर्दशी आणि लक्ष्मीपूजन एकाच दिवशी येत असल्याने सकाळच्या धार्मिक परंपरा आणि संध्याकाळच्या पूजेचं नियोजन करताना स्थानिक पंचांगातील तिथीच्या वेळा तपासणं आवश्यक आहे.

४. लक्ष्मीपूजन – ८ नोव्हेंबर, रविवार

दिवाळीतील सर्वांत महत्त्वाच्या दिवसांपैकी एक म्हणजे लक्ष्मीपूजन (Lakshmi Puja timing) . या दिवशी देवी लक्ष्मी, भगवान गणेश आणि देवी सरस्वती यांची पूजा केली जाते. घरात सुख-समृद्धी, बुद्धी, प्रगती आणि भरभराट यावी, अशी प्रार्थना केली जाते.

सायंकाळी घराच्या प्रवेशद्वारापासून देवघरापर्यंत दिव्यांची रोषणाई केली जाते. रांगोळी, फुलांची सजावट, नैवेद्य आणि आरती यांमुळे घरात मंगलमय वातावरण निर्माण होतं.

५. सोमवती अमावस्या – ९ नोव्हेंबर, सोमवार

२०२६ मध्ये अमावस्या (Somvati Amavasya) तिथी ८ नोव्हेंबर रोजी सकाळी ११.२७ वाजता सुरू होऊन ९ नोव्हेंबर रोजी दुपारी १२.३१ वाजता संपत असल्याची माहिती उपलब्ध पंचांगात दिली आहे. त्यामुळे सोमवारी येणाऱ्या अमावस्येला सोमवती अमावस्या म्हटलं जातं.

हिंदू धर्मात सोमवती अमावस्येला धार्मिकदृष्ट्या महत्त्व आहे. या दिवशी स्नान, दान आणि पितरांच्या स्मरणाशी संबंधित विधी करण्याची परंपरा काही ठिकाणी पाळली जाते. मात्र, अमावस्या तिथीचा कालावधी आणि लक्ष्मीपूजनाची परंपरागत वेळ वेगवेगळी असू शकते. त्यामुळे केवळ अमावस्या दुसऱ्या दिवशी सुरू असल्यामुळे लक्ष्मीपूजनाची तारीख बदलते, असा निष्कर्ष काढू नये.

६. दिवाळी पाडवा – १० नोव्हेंबर, मंगळवार

दिवाळी पाडवा हा बलिप्रतिपदा म्हणूनही ओळखला जातो. महाराष्ट्रात या दिवसाला धार्मिक आणि कौटुंबिक महत्त्व आहे. अनेक कुटुंबांमध्ये पती-पत्नी एकमेकांना भेटवस्तू देऊन नात्यातील प्रेम आणि आदर व्यक्त करतात.

व्यापारी वर्गासाठी हा दिवस विशेष महत्त्वाचा असून नवीन आर्थिक वर्षाच्या व्यवहारांची सुरुवात करण्याची परंपरा आहे. नवीन कामाचा शुभारंभ, खरेदी किंवा व्यवसायातील महत्त्वाचे निर्णय घेण्यासाठीही अनेक जण या दिवसाला प्राधान्य देतात.

७. भाऊबीज – ११ नोव्हेंबर, बुधवार

दिवाळीच्या आनंदाला कौटुंबिक नात्यांची जोड देणारा सण म्हणजे भाऊबीज. या दिवशी बहीण आपल्या भावाला ओवाळते आणि त्याच्या दीर्घायुष्याची, आरोग्याची व सुखसमृद्धीची प्रार्थना करते. भाऊही बहिणीला भेटवस्तू देऊन तिच्याविषयीचं प्रेम व्यक्त करतो.

नोकरी, शिक्षण किंवा इतर कारणांमुळे दूर राहणारे भाऊ-बहीण या निमित्ताने एकत्र येतात. त्यामुळे भाऊबीज हा केवळ धार्मिक विधी नसून भावंडांमधील प्रेम आणि जिव्हाळा अधिक दृढ करणारा सण आहे.

दिवाळीचा उत्सव इतका खास का मानला जातो?

दिवाळी हा केवळ दिव्यांची सजावट आणि फराळापुरता मर्यादित नसून भारतीय संस्कृतीतील आशा, सकारात्मकता आणि नव्या सुरुवातीचं प्रतीक मानला जातो. अनेक परंपरांमध्ये भगवान श्रीरामांच्या अयोध्येतील पुनरागमनाशी या सणाचा संबंध जोडला जातो. तर लक्ष्मीपूजनातून समृद्धीची आणि गणेशपूजनातून बुद्धी व विघ्ननिवारणाची कामना केली जाते.

या काळात घरांची स्वच्छता, नवीन वस्तूंची खरेदी, नातेवाइकांच्या भेटीगाठी, मिठाई आणि फराळाची देवाणघेवाण यांमुळे सामाजिक संबंध अधिक दृढ होतात. गरजू व्यक्तींना मदत करणं, आनंद वाटून घेणं आणि पर्यावरणाची काळजी घेत सण साजरा करणं, हाही दिवाळीचा महत्त्वाचा संदेश आहे.

दिवाळीच्या तयारीपूर्वी या गोष्टी लक्षात ठेवा

लक्ष्मीपूजनासाठी आपल्या शहरातील स्थानिक पंचांगानुसार मुहूर्त तपासा.
अभ्यंगस्नान, पूजा आणि कुटुंबीयांच्या भेटींचं नियोजन आधीच करा.
पणत्या आणि दिव्यांचा वापर करताना सुरक्षिततेची काळजी घ्या.
ध्वनी आणि वायुप्रदूषण कमी ठेवून पर्यावरणपूरक दिवाळी साजरी करा.