IndiaAI Fellowship 2026: कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात AI क्षेत्रात करिअर करण्याची इच्छा असलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. केंद्र सरकारच्या IndiaAI Mission अंतर्गत सुरू असलेल्या IndiaAI Fellowship 2026–27 या उपक्रमातून AI-संबंधित प्रकल्प आणि संशोधन करणाऱ्या पात्र विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत मिळू शकते. पदवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी ₹१ लाखांपर्यंत, तर पदव्युत्तर विद्यार्थ्यांसाठी ₹२ लाखांपर्यंत मदतीची तरतूद आहे. या फेलोशिपसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू असल्याचे अलीकडील वृत्तांत सांगतात.

पदवी आणि पदव्युत्तर विद्यार्थ्यांना किती मदत मिळणार?

या योजनेत आर्थिक मदतीची रक्कम विद्यार्थ्याच्या अभ्यासक्रमावर आणि शैक्षणिक टप्प्यावर अवलंबून आहे.

• Undergraduate (UG): पात्र विद्यार्थ्यांना ₹१ लाखांपर्यंत आर्थिक मदत.
• Integrated Dual Degree (IDD): पात्र विद्यार्थ्यांना ₹१ लाखांपर्यंत मदत.
• Postgraduate (PG): पात्र विद्यार्थ्यांना ₹२ लाखांपर्यंत आर्थिक मदत.
• PhD संशोधक: पात्रतेनुसार पहिल्या दोन वर्षांसाठी दरमहा ₹७०,०००, तिसऱ्या वर्षी ₹७५,००० आणि चौथ्या व पाचव्या वर्षी ₹८०,००० फेलोशिप मिळण्याची तरतूद आहे. संशोधनासाठी स्वतंत्र अनुदानाचीही तरतूद आहे.

प्रत्येक श्रेणीतील मदत आणि हप्ते संबंधित नियम, पात्रता आणि प्रगती अहवालानुसार दिले जातात.

हेही वाचा : ChatGPT, Gemini की Claude? कोणता AI तुमच्यासाठी उपयोगी? जाणून घ्या तिन्हीमधील फरक

कोणाला अर्ज करता येऊ शकतो?

पात्रता अभ्यासक्रम आणि विद्यार्थ्याच्या शैक्षणिक कामगिरीनुसार ठरते.

पदवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी: तीन वर्षांच्या पदवी अभ्यासक्रमाच्या पाचव्या सत्राच्या सुरुवातीला किंवा चार वर्षांच्या अभ्यासक्रमाच्या सातव्या सत्राच्या सुरुवातीला असणे यांसारख्या अटी लागू होतात. AI-संबंधित किमान तीन अभ्यासक्रम पूर्ण केलेले असणे आणि मागील पूर्ण झालेल्या सत्रापर्यंत किमान ८० टक्के गुण किंवा समतुल्य श्रेणी आवश्यक असल्याचे मार्गदर्शक सूचनांमध्ये नमूद आहे.

पदव्युत्तर विद्यार्थ्यांसाठी: पहिल्या, दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या सत्रातील विद्यार्थ्यांना संबंधित अटी पूर्ण केल्यास अर्ज करता येऊ शकतो. पदवीमध्ये किमान ८० टक्के गुण आणि लागू असल्यास पदव्युत्तर अभ्यासक्रमातील किमान गुणांची अट तपासणे आवश्यक आहे.

अभियांत्रिकीबरोबरच वाणिज्य, व्यवसाय, विज्ञान, वैद्यकीय शिक्षण, कायदा आणि Liberal Arts यांसारख्या शाखांतील विद्यार्थ्यांनाही काही श्रेणींमध्ये पात्रतेनुसार संधी मिळू शकते. मात्र संबंधित अभ्यासक्रम, AI प्रकल्प आणि इतर अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

अर्जाची अंतिम तारीख कोणती?

उपलब्ध अलीकडील वृत्तांनुसार IndiaAI Fellowship 2026–27 साठी अर्ज करण्याची अंतिम तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६ असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. मात्र अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत पोर्टलवर संबंधित विद्यार्थी श्रेणीसाठी तारीख आणि अर्जाची स्थिती तपासा.

अधिकृत वेबसाइट: https://fellowship.indiaai.gov.in/

अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागू शकतात?

विद्यार्थ्याच्या श्रेणीनुसार पुढील कागदपत्रे मागितली जाऊ शकतात:

• मागील सत्रांची गुणपत्रके
• AI प्रकल्पाची माहिती आणि प्रगती अहवाल
• प्रकल्प मार्गदर्शकाचे शिफारस किंवा मान्यता पत्र
• महाविद्यालय किंवा संस्थेच्या प्रमुखांचे मान्यता पत्र
• विद्यार्थ्याच्या नावावरील बँक खात्याचा पुरावा
• पासपोर्ट आकाराचा फोटो

अचूक कागदपत्रांची यादी आणि नमुने अधिकृत पोर्टलवर तपासावेत.

विद्यार्थ्यांनी काय लक्षात ठेवावे?

AI क्षेत्रात केवळ तांत्रिक ज्ञान नव्हे, तर प्रत्यक्ष समस्या सोडवणारे प्रकल्प, संशोधन आणि नवनवीन कल्पना यांनाही महत्त्व वाढत आहे. अशा उपक्रमांमुळे पात्र विद्यार्थ्यांना स्वतःच्या प्रकल्पावर काम करण्यासाठी आर्थिक आधार मिळू शकतो.

मात्र ही मदत सर्व विद्यार्थ्यांना आपोआप मिळत नाही. शैक्षणिक पात्रता, प्रकल्पाची गुणवत्ता, संस्थेची प्रक्रिया आणि अधिकृत निवड निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी सर्व अटी काळजीपूर्वक वाचाव्यात.

AI क्षेत्रात संशोधन किंवा प्रकल्प करण्याची इच्छा असलेल्या विद्यार्थ्यांनी IndiaAI Fellowship 2026–27 ची अधिकृत माहिती तपासावी. पात्रता पूर्ण होत असल्यास अर्जाची प्रक्रिया आणि अंतिम तारीख चुकवू नये.