Gas cylinder not available : इराणमध्ये बॉम्ब पडतो… आणि भारतात गॅस सिलेंडर मिळेनासा होतो. हे ऐकायला विचित्र वाटतंय ना? पण सध्या नेमकं हेच घडतंय. इमारतीच्या गर्दीत जिथे चूल हि संकलपनाच मुळात नाहीशी झाली होती आणि मॉडर्न चूल म्हणजेच गॅस ही संकल्पना आली . मात्र ते म्हणतात ना परिस्थिती प्रत्येक गोष्टींची जाणीव करून देते . तसंच काहीतरी सध्या घडतंय. कमर्शियल सायलेंडरचा तुटवडा आहे आणि त्यामुळे पुणे मुंबई सारख्या शहरामध्ये हॉटेल व्यवसायिक चूल पेटवताना दिसत आहेत, ३००० किलोमीटर लांब होणाऱ्या युद्धाचा परिणाम आता थेट आपल्या स्वयंपाक घरात पोहचला आहे. त्यामुळे यावर आपल्याला काय घरघुती उपाय करता येतील आणि या संकटाला आपण कसं सामोरे जायला हवं.

युद्धाचा परिणाम सध्या थेट जगभरच्या तेल-गॅस बाजारावर

इराण आणि इस्राईल यांच्यात सुरु असलेल्या युद्धाचा परिणाम सध्या थेट जगभरच्या तेल-गॅस बाजारावर होत आहे. भारताला लागणाऱ्या LPG गॅसपैकी मोठा भाग मध्यपूर्वेतील देशांकडून आयात करावा लागतो. त्यामुळे त्या भागात तणाव किंवा युद्धाची परिस्थिती निर्माण झाली की गॅस आणणाऱ्या जहाजांच्या मार्गांवर धोका वाढतो आणि वाहतूक खर्चही वाढतो. याचा परिणाम असा होतोय कि आंतरराष्ट्रीय बाजारात गॅस महाग होतो किंवा पुरवठा उशिरा होतो. त्यामुळे काही ठिकाणी कमर्शियल गॅस सिलेंडर कमी मिळू लागतात. हॉटेल, ढाबे आणि लहान खाणावळींना त्याचा जास्त फटका बसतो. म्हणजेच हजारो किलोमीटर दूर सुरू असलेला हा संघर्ष आपल्या स्वयंपाकघरापर्यंत आणि चुलीपर्यंत पोहचतो . पुण्या सारख्या शहरामध्ये शिक्षणसाठी किंवा कामासाठी राहणाऱ्या विद्यार्थांची संख्या ३ लाखापेक्षा जास्त आहे . खानावळी घरघुती मेस बंद असल्या मुळे या विद्यार्थ्यांच्या पोटाचा प्रश्न सुद्धा निर्माण झाला आहे.

सरकारने घरगुती गॅसला प्राधान्य देण्याचा निर्णय

मध्यपूर्वेत वाढलेल्या या तणावामुळे गॅस पुरवठ्यावर परिणाम होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन सरकारने घरगुती गॅसला प्राधान्य देण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यामुळे तेल कंपन्यांना सर्वप्रथम घरगुती ग्राहकांना LPG पुरवठा सुरळीत ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. यामुळे काही ठिकाणी हॉटेल, रेस्टॉरंट आणि इतर व्यवसायांना लागणाऱ्या कमर्शियल सिलेंडरचा पुरवठा तात्पुरता कमी होऊ शकतो. तसेच गॅस सिलेंडरची साठेबाजी किंवा काळाबाजार करणाऱ्यांवर कडक कारवाई करण्याचे आदेशही राज्य सरकारने दिले आहेत.

रोजच्या स्वयंपाकात थोड्या गोष्टी करून गॅसची बचत

त्यामुळे पोटाचा प्रश्न निर्माण झालाय ,गॅसची टंचाई आता खूप जास्त जाणवत आहे, घाबरून जाऊन गॅस साठवण्याचा किंवा ब्लॅक मध्ये घेण्याचा प्रयत्न करू नका. उलट गॅस चा वापर जपून करा. रोजच्या स्वयंपाकात थोड्या गोष्टी करून गॅसची बचत करता येते. उदाहरणार्थ, १० लोकांसाठी चहा १० वेळा बनवण्यापेक्षा एकदाच तो चहा तयार करून थर्मसमध्ये ठेवणे जास्त फायदेशीर आहे. भांड्यांना झाकण लावून शिजवल्यास गॅस कमी लागतो, कारण उष्णता बाहेर निघत नाही. भाजी, डाळ किंवा भात शिजवताना एकाचवेळी जास्त प्रमाणात शिजवणे आणि नंतर लागणारे थोडे गरम करणे हाही एक चांगला उपाय आहे. लहान कामांसाठी इलेक्ट्रिक केटल किंवा इंडक्शन वापरल्यासही गॅसची बचत होते. जेवण गरम करण्यासाठी ओव्हन सारख्या इलेक्ट्रिकल गोष्टींचा वापर आपण करू शकतो घरातील प्रत्येक जण थोडी काळजी घेतल्यास गॅसची टंचाई सहज हाताळता येऊ शकते.

शक्य असल्यास सोलर कुकर किंवा इलेक्ट्रिक प्लेट वापरणे

याशिवाय, स्वयंपाक करताना काही सोप्या सवयी अंगिकारल्या तर गॅसवर जास्त भार पडणार नाही. उदा. पाणी गरम करताना नेहमी भरपूर गरम न करता ज्या प्रमाणात लागते तेवढे गरम करणे, तांदूळ किंवा भाजी एका वेळेस मोठ्या भांड्यात शिजवणे, आणि गरज नसल्यास भांड्याला उघडे ठेवू नये. प्रेशर कुकर वापरल्यास शिजवण्याचा वेळ कमी होतो, त्यामुळे गॅसचा वापरही कमी होतो. घरातील प्रत्येक व्यक्ती लहान गोष्टींकडे लक्ष देईल तर एकूण गॅस बचत जास्त होते. शिवाय, शक्य असल्यास सोलर कुकर किंवा इलेक्ट्रिक प्लेट वापरणे, आणि चहा, भाजी किंवा गरम पाणी एकत्र करून ठेवणे ह्याने घरातल्या गॅसच्या सिलेंडरवरचा ताण खूप कमी होतो. ह्या सवयी अंगिकारल्यास आपण गॅस कमी पडण्याच्या काळातही आरामात स्वयंपाक करू शकतो.

एका वेळेस जास्त प्रमाणात शिजवा

घरच्या घरी गॅस कमी पडला की तसं वाटतं की संपूर्ण स्वयंपाक घर थांबून राहिलंय. छोट्या बाळापासून ते आजोबा‑आजोबांपर्यंत सगळ्यांचं तोंड ताटावर! १० लोकांसाठी रोज चहा वेगवेगळ्या वेळा बनवायला लागतं, पण आता एकदाच १० लोकांसाठी चहा करून थर्मसमध्ये ठेवावं लागतं. भाजी, डाळ किंवा भात शिजवताना भांड्याला झाकण लावणं, प्रेशर कुकरचा वापर, एकाच वेळेस जास्त प्रमाणात शिजवणं — ही छोटी छोटी गोष्टी आपल्या घरात मोठा फरक करतात. कधी कधी वाटतं, “हाय! एवढा संघर्ष फक्त स्वयंपाकासाठी?” पण ही सवय अंगिकारल्याने फक्त गॅस वाचत नाही, आपण कुटुंबासाठी काळजी घेत आहोत, हेही दाखवतो. इंडक्शन किंवा इलेक्ट्रिक प्लेटचा वापर करून, गरम पाणी एकत्र करून ठेवून, आपण घरातील गॅसवरचा ताण कमी करू शकतो. ह्या छोट्या उपायांनी आपल्याला दिलासा मिळतो आणि घरातलं जेवण सुरळीत चालू राहतं.