Nana Patekar  : भारतीय चित्रपटसृष्टीतील दमदार आवाज, तीव्र अभिनय आणि आपल्या साधेपणासाठी ओळखले जाणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे 8 ऑक्टोबर 2026 रोजी वयाच्या 75व्या वर्षी गोव्यात निधन झाले. त्यांच्या निधनाचे कारण कार्डियाक अरेस्ट असल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले. त्यांच्या मुलगा मल्हार यांनीही निधनाची पुष्टी केली. महाराष्ट्र सरकारने त्यांच्या चित्रपट आणि रंगभूमीतील योगदानाचा गौरव करत राज्य सन्मानाने अंत्यसंस्कार करण्याचा निर्णय जाहीर केला.

मात्र नाना पाटेकर यांची ओळख केवळ एक अभिनेता म्हणून मर्यादित नव्हती. गरिबीतून सुरू झालेला त्यांचा प्रवास, रंगभूमीवरील काम, हिंदी-मराठी चित्रपटांतील दमदार भूमिका, शेतीशी असलेले नाते आणि शेतकऱ्यांसाठी केलेले काम यामुळे त्यांचे व्यक्तिमत्त्व वेगळे ठरले.

नाना पाटेकर यांचे खरे नाव काय? ( Nana Patekar )

नाना पाटेकर यांचे पूर्ण नाव विश्वनाथ पाटेकर होते. त्यांचा जन्म 1 जानेवारी 1951 रोजी महाराष्ट्रातील मुरुड-जंजिरा येथे झाला. पुढे रंगभूमी आणि चित्रपटसृष्टीत ते ‘नाना पाटेकर’ या नावाने प्रसिद्ध झाले.

वयाच्या 13व्या वर्षी सुरू केला संघर्ष

नाना पाटेकर यांचे बालपण आर्थिक संघर्षात गेले. कुटुंबाला आर्थिक मदत करण्यासाठी त्यांनी किशोरवयातच काम सुरू केले. वयाच्या अवघ्या 13व्या वर्षी ते चित्रपटांचे पोस्टर रंगवण्याचे काम करत होते. त्यासाठी त्यांना महिन्याला सुमारे 35 रुपये मिळत असल्याचे त्यांच्या जीवनप्रवासावरील अलीकडील वृत्तांत सांगतात.

याच संघर्षातून पुढे त्यांच्या आयुष्याला वेगळी दिशा मिळाली.

हेही वाचा : ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे आज पहाटे हृदयविकाराने निधन; सिनेविश्वात शोककळा, चाहत्यांना बसला मोठा धक्का

रंगभूमीपासून चित्रपटसृष्टीपर्यंत ( Nana Patekar Movies )

नाना पाटेकर यांनी सुरुवातीला मराठी रंगभूमीवर काम केले. पुढे त्यांनी चित्रपटांकडे वाटचाल केली.

1978 मध्ये ‘गमन’ या चित्रपटातून त्यांचा हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रवास सुरू झाला. त्यानंतर ‘अंकुश’, ‘प्रतिघात’, ‘परिंदा’, ‘प्रहार’, ‘क्रांतिवीर’, ‘खामोशी’, ‘अब तक छप्पन’, ‘अपहरण’, ‘राजनीती’, ‘वेलकम’ अशा अनेक चित्रपटांत त्यांनी लक्षवेधी भूमिका साकारल्या.

त्यांच्या अभिनयाची खासियत म्हणजे संवादफेक, चेहऱ्यावरील भाव आणि कोणत्याही भूमिकेत पूर्णपणे मिसळून जाण्याची क्षमता.

‘परिंदा’ने बदलले आयुष्य

‘परिंदा’ हा नाना पाटेकर यांच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाचा टप्पा ठरला. या चित्रपटातील अभिनयासाठी त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला. त्यानंतर ते गंभीर आणि प्रभावी भूमिका करणाऱ्या अभिनेत्यांमध्ये अग्रस्थानी आले. त्यांनी गंभीर भूमिकांसोबतच विनोदी भूमिका देखील तितक्याच ताकदीने केल्या. ‘वेलकम’मधील उदय शेट्टी ही व्यक्तिरेखा आजही प्रेक्षकांच्या लक्षात आहे.

नाना पाटेकर यांच्या कारकिर्दीत अनेक पुरस्कार जमा झाले. त्यांना तीन National Film Awards मिळाले. 2013 मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले.

नाना पाटेकरांची Lifestyle इतकी साधी का होती? ( Nana Patekar Lifestyle )

बॉलिवूडमधील मोठे नाव असूनही नाना पाटेकर यांची जीवनशैली तुलनेने साधी होती. मुंबईत ते दीर्घकाळ एका 1 BHK घरात राहत असल्याचे विविध वृत्तांत सांगतात. त्यांच्याकडे पुण्यात फार्महाउस आणि गोव्यातही घर असल्याची माहिती समोर आली आहे.

महागड्या गाड्या, मोठे बंगले आणि ग्लॅमरपेक्षा त्यांना गावाकडचे जीवन, शेती आणि साधेपणा अधिक जवळचा वाटत होता.

हेही वाचा : ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे निधन; वयाच्या ७५व्या वर्षी घेतला अखेरचा श्वास

पुण्यातील फार्महाउस आणि शेतीशी नाते

नाना पाटेकर यांचे पुण्याजवळील फार्महाउस त्यांच्या आयुष्याचा महत्त्वाचा भाग होते. विविध वृत्तांत त्यांच्या फार्महाउसच्या क्षेत्रफळाबाबत वेगवेगळे आकडे दिले आहेत—काही अहवाल 27 एकरांचा उल्लेख करतात, तर जुन्या मुलाखतीवर आधारित वृत्तांत 12-14 एकर सांगतात. त्यामुळे अचूक क्षेत्रफळ निश्चित आकडा म्हणून देणे टाळलेलेच योग्य आहे.

येथे ते शेती करत, प्राणी पाळत आणि चित्रपटसृष्टीच्या गोंगाटापासून दूर वेळ घालवत असत.

शेतकऱ्यांसाठी उभे राहिले

नाना पाटेकर यांच्या आयुष्यातील सर्वात महत्त्वाच्या सामाजिक कामांपैकी एक म्हणजे शेतकऱ्यांसाठी केलेले काम. शेतकरी आत्महत्यांच्या बातम्यांनी त्यांना मोठा धक्का बसला. त्यानंतर त्यांनी ग्रामीण महाराष्ट्रातील परिस्थिती जवळून पाहिली. दुष्काळग्रस्त भागातील कुटुंबांना भेटल्यानंतर शेतकरी आणि त्यांच्या कुटुंबांसाठी काहीतरी करण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला.

‘नाम फाउंडेशन’ची स्थापना

2015 मध्ये नाना पाटेकर आणि अभिनेते मकरंद अनासपुरे यांनी Naam Foundation सुरू केले. दुष्काळ, पाणीटंचाई, शेतकरी कुटुंबांना मदत, जलसंधारण आणि ग्रामीण विकास या क्षेत्रांमध्ये संस्थेने काम केले. नाना पाटेकरांसाठी हे काम केवळ प्रसिद्धीसाठी नव्हते. त्यांनी अनेकदा सांगितले की या कामातून त्यांना चित्रपटातील पुरस्कार आणि पैशांपेक्षा वेगळ्या प्रकारचे समाधान मिळाले.

नाना पाटेकर यांना शहरातील ग्लॅमरपेक्षा ग्रामीण जीवन अधिक जवळचे वाटत होते. शेती, प्राणी, स्वयंपाक आणि गावातील साधे जीवन यांचा ते आनंद घेत असत. अलीकडील आठवणींमध्येही त्यांच्या फार्मवरील जीवनाचा उल्लेख झाला आहे.

हेही वाचा : नाना पाटेकरांनी पहाटे २.३० वाजता मित्राला केला होता मेसेज; काही तासांतच निधन, डॉक्टरांनी सांगितलं नेमकं काय घडलं?

कुटुंब आणि वैयक्तिक आयुष्य

नाना पाटेकर आणि अभिनेत्री नीलकांती पाटेकर यांचे लग्न झाले होते. दोघे नंतर वेगळे राहत असल्याचे सांगतात; मात्र त्यांचे वैवाहिक नाते कायदेशीररित्या कायम होते. त्यांना मुलगा मल्हार पाटेकर आहे. त्यांचा आणखी एक मुलगा दुर्वासा याचे लहान वयात निधन झाले होते.

नाना पाटेकर यांच्या अखेरच्या दिवसांत काय घडलं?

8 ऑक्टोबर 2026 रोजी गोव्यातील त्यांच्या निवासस्थानी नाना पाटेकर बेशुद्ध अवस्थेत आढळले.

त्यांना रुग्णालयात नेण्यात आले. डॉक्टरांनी CPR देऊन त्यांना वाचवण्याचा प्रयत्न केला; मात्र त्यांना वाचवता आले नाही. रुग्णालयाने कार्डियाक अरेस्ट हे मृत्यूचे कारण असल्याचे सांगितले. डॉक्टरांनी त्यांना आधीपासून हृदयाशी संबंधित समस्या असल्याचेही सांगितले.

Nana Patekar Death : त्यांचे निधन पहाटे सुमारे 5.20 वाजता झाले.

शेवटपर्यंत नाना ‘नाना’च राहिले

नाना पाटेकर यांच्याकडे प्रसिद्धी, पैसा आणि पुरस्कार आले; पण त्यांची जीवनशैली मात्र मोठ्या प्रमाणात साधी राहिली. एका बाजूला ‘परिंदा’, ‘क्रांतिवीर’, ‘नटसम्राट’ आणि ‘वेलकम’सारख्या चित्रपटांमधून त्यांनी अभिनयाचा ठसा उमटवला; तर दुसऱ्या बाजूला शेतकरी, गाव, शेती आणि सामाजिक कामाशी नाते जोडून ठेवले.

13व्या वर्षी 35 रुपये कमावणाऱ्या मुलापासून राष्ट्रीय पुरस्कार आणि पद्मश्री मिळवणाऱ्या अभिनेत्यापर्यंतचा त्यांचा प्रवास हा संघर्ष, कष्ट आणि स्वतःच्या मुळांशी जोडलेपणाची कहाणी आहे.

नाना पाटेकर यांच्या निधनाने मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील एका वेगळ्या धाटणीच्या कलाकाराचा अध्याय संपला आहे. त्यांचा आवाज, संवादफेक आणि पडद्यावरची तीव्र उपस्थिती मात्र प्रेक्षकांच्या स्मरणात कायम राहणार आहे.