Ganesh Chaturthi : गणेश चतुर्थीच्या पार्श्वभूमीवर घराघरांत बाप्पाच्या आगमनाची तयारी सुरू आहे. गणपतीच्या पूजेसाठी दुर्वा, फुले, मोदक आणि विविध पूजासाहित्याची तयारी केली जात आहे. मात्र, गणपतीच्या पूजेशी संबंधित एक प्रश्न अनेकांच्या मनात असतो—गणपतीला तुळशीची पाने का वाहिली जात नाहीत? हिंदू धर्मात तुळशीला अत्यंत पवित्र मानले जाते, मग गणपतीच्या पूजेत तिचा वापर का टाळला जातो, यामागे एक पौराणिक कथा सांगितली जाते.
तुळस पवित्र असूनही गणपतीच्या पूजेत का नाही?
हिंदू धार्मिक परंपरेत तुळशीला विशेष महत्त्व आहे. अनेक देवतांच्या पूजेमध्ये तुळशीचा वापर केला जातो. मात्र, गणेशपूजेत तुळशीऐवजी दुर्वांना विशेष महत्त्व दिले जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, गणपतीला दुर्वा अत्यंत प्रिय आहेत. त्यामुळे गणेश चतुर्थीच्या पूजेमध्ये दुर्वा अर्पण करण्याची प्रथा आहे. मात्र, तुळशीबाबत वेगळी पौराणिक कथा प्रचलित आहे.
हेही वाचा : गणपती विसर्जनानंतर मूर्तीचे काय होते? निर्माल्य कुठे जाते? ‘या’ गोष्टी तुम्हाला माहिती आहेत का?
काय आहे गणपती आणि तुळशीची पौराणिक कथा? ( Ganesh Chaturthi )
पौराणिक कथेनुसार, वृंदा नावाची एक कन्या होती. ती भगवान विष्णूची भक्त होती आणि त्यांच्या भक्तीत तल्लीन होती. एकदा तिने गणपतीला पाहिले आणि त्यांच्याशी विवाह करण्याची इच्छा व्यक्त केली. मात्र गणपतीने तिचा विवाहाचा प्रस्ताव स्वीकारला नाही. यामुळे वृंदेला राग आला आणि तिने गणपतीला शाप दिल्याचे कथेत सांगितले जाते.
यानंतर गणपतीनेही तिला प्रत्युत्तर म्हणून शाप दिला. पुढे वृंदेने गणपतीची क्षमा मागितली. या पौराणिक कथेशी तुळशीच्या गणेशपूजेत वर्ज्य असण्याची धार्मिक मान्यता जोडली जाते.
मग बाप्पाला काय अर्पण करावे?
गणपतीच्या पूजेमध्ये दुर्वांना विशेष स्थान आहे. गणेश चतुर्थीच्या दिवशी भाविक श्रद्धेने बाप्पाला दुर्वा, फुले, फळे आणि नैवेद्य अर्पण करतात. मोदक हा गणपतीच्या नैवेद्यातील विशेष पदार्थ मानला जातो. घरगुती गणपतीची पूजा करताना प्रत्येक कुटुंबाच्या परंपरा आणि स्थानिक धार्मिक पद्धती वेगळ्या असू शकतात. त्यामुळे कोणतीही पूजा पद्धत पाळताना आपल्या कुटुंबाची परंपरा किंवा स्थानिक पुरोहितांचे मार्गदर्शन घेणे योग्य ठरते.
Ganesh Chaturthi : यंदा गणेश चतुर्थी 14 सप्टेंबर 2026 रोजी साजरी केली जाणार आहे. त्यामुळे बाप्पाच्या स्थापनेपूर्वी पूजासाहित्याची तयारी करण्यासाठी भाविकांची लगबग सुरू आहे.
