Prataprao Jadhav : महाराष्ट्राच्या राजकारणात सध्या महायुतीमध्ये राजकीय रस्सीखेच पाहायला मिळत आहे. सद्यस्थितीत राज्याचे मुख्यमंत्री म्हणून भारतीय जनता पक्षाचे देवेंद्र फडणवीस हे अत्यंत आक्रमकपणे कारभार सांभाळत आहेत. त्यांच्या नेतृत्वाखालील या सरकारमध्ये शिवसेना शिंदे गट आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचा अजित पवार गट हे प्रमुख भागीदार म्हणून सहभागी आहेत. असे असतानाच, केंद्रीय आयुष राज्यमंत्री आणि शिवसेना शिंदे गटाचे ज्येष्ठ नेते प्रतापराव जाधव यांनी नागपूर येथे केलेल्या एका जाहीर विधानाने राज्याच्या राजकीय वर्तुळात एकच खळबळ उडवून दिली आहे. प्रतापराव जाधव यांनी पत्रकारांशी बोलताना, “एकनाथ शिंदे हेच जनतेच्या मनातील खरे मुख्यमंत्री आहेत,” असे विधान केले. या विधानामुळे महायुतीमध्ये सध्या अत्यंत शांत दिसणाऱ्या समुद्रात राजकीय वादाचे प्रचंड वादळ पेटण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. या विधानावरून आता भाजपानं आक्रमक पवित्रा घेतला असून, शिंदेंच्या शिवसेनेला देवेंद्र फडणवीस खरोखरच खुपतायत का, अशी नवी चर्चा संपूर्ण राज्यात रंगू लागली आहे.
‘शिंदेंच मुख्यमंत्री’; प्रतापराव जाधवांच्या वक्तव्याने खळबळ ( Prataprao Jadhav , Eknath Shinde )
जेव्हा महाराष्ट्रात सत्ता बदल झाला आणि त्यानंतर नव्याने सत्तेची सूत्रे हाती आली, तेव्हापासूनच महायुतीमधील प्रमुख पक्षांमध्ये अंतर्गत वर्चस्वाची स्पर्धा सुरू असल्याचे विविध घटनांवरून दिसून आले आहे. देवेंद्र फडणवीस हे प्रशासनावर प्रचंड पकड असलेले आणि दीर्घ राजकीय अनुभव असलेले नेते आहेत. सध्या ते मुख्यमंत्री म्हणून राज्याचा कारभार अत्यंत सक्षमपणे हाकत आहेत. मात्र, दुसऱ्या बाजूला एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना ही स्वतःला बाळासाहेब ठाकरेंच्या विचारांची खरी वारसदार मानत असून, आपले राजकीय अस्तित्व आणि वजन टिकवून ठेवण्यासाठी सातत्याने धडपडत आहे. अशा पार्श्वभूमीवर, केंद्रीय मंत्री दर्जाच्या नेत्याकडून जेव्हा थेट ‘जनतेच्या मनातील मुख्यमंत्री’ म्हणून एकनाथ शिंदे यांचे नाव घेतले जाते, तेव्हा त्याचा थेट रोख सध्या खुर्चीवर असलेल्या देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे जातो, हे स्पष्ट आहे. त्यामुळेच या विधानावरून महायुतीत अंतर्गत धुसफूस निर्माण होण्याचे संकेत मिळत आहेत.
या विधानाचा राजकीय अर्थ लावताना विश्लेषक असे मत व्यक्त करत आहेत की, आगामी काळातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका असोत वा पक्षाचे राज्यातील संघटन मजबूत करणे असो, प्रत्येक घटकाला आपला नेता सर्वोपरि असल्याचे दाखवायचे असते. प्रतापराव जाधव हे विदर्भातील बुलढाणा जिल्ह्यातून येतात आणि ते शिवसेना शिंदे गटाचे अत्यंत निष्ठावान व ज्येष्ठ नेते मानले जातात. त्यांनी आपल्या नेत्याचे कौतुक करताना वापरलेले शब्द हे भाजपच्या समर्थकांना आणि कार्यकर्त्यांना अजिबात रुचणारे नाहीत. भाजप कार्यकर्त्यांचे मानणे आहे की, राज्यात देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली भाजप सर्वात मोठा पक्ष आहे आणि जनतेने नेहमीच फडणवीस यांना झुकते माप दिले आहे. त्यामुळे जेव्हा शिंदे गटाचे नेते अशा प्रकारे ‘जनतेच्या मनातील मुख्यमंत्री’ म्हणून शिंदेंचे नाव पुढे करतात, तेव्हा भाजप नेत्यांच्या आणि कार्यकर्त्यांच्या भावना दुखावल्या जातात आणि पक्षातील अंतर्गत तणाव वाढीस लागतो.
जाधवांच्या वक्तव्याचा राजकीय अर्थ काय?
दुसऱ्या बाजूला, विरोधी पक्षांनी या विधानाचा अचूक टायमिंग साधत महायुतीवर जोरदार हल्लाबोल सुरू केला आहे. शिवसेना उद्धव बाळासाहेब ठाकरे पक्षाचे प्रवक्ते संजय राऊत यांनी या मुद्द्यावरून भाजप आणि शिंदे गटावर जोरदार टीकास्त्र सोडण्यात आले आहे. विरोधकांचा असा दावा आहे की, महायुतीमधील तिन्ही पक्षांमध्ये केवळ सत्तेसाठी एकत्र आलेले नेते असून, त्यांच्यात कोणताही ताळमेळ नाही. एकनाथ शिंदे यांच्याकडून मुख्यमंत्रीपदाची सूत्रे गेल्यानंतर त्यांचे वजन कमी करण्याचा प्रयत्न भाजपकडून जाणीवपूर्वक केला जात आहे आणि यामुळेच शिंदे गटाचे आमदार व खासदार आता उघडपणे आपली नाराजी व्यक्त करू लागले आहेत. प्रतापराव जाधवांचे विधान म्हणजे या सुप्त नाराजीचाच जाहीर उद्रेक असल्याचे विरोधकांचे म्हणणे आहे. या विधानामुळे महायुतीची जनतेमधील प्रतिमा मलीन होत असून, विरोधकांना सरकारला घेरण्यासाठी आयते कोलीत मिळाले आहे.
या संपूर्ण वादावर आणि ‘फडणवीस खुपतायत का?’ या चर्चेवर शिवसेना शिंदे गट आणि भाजपच्या वरिष्ठ नेतृत्वाकडून सारवासारव करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. खुद्द उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे ( Eknath Shinde ) यांनी अनेकदा जाहीर कार्यक्रमांतून स्पष्ट केले आहे की, ते आणि देवेंद्र फडणवीस हे अत्यंत चांगल्या समन्वयाने आणि एक टीम म्हणून महाराष्ट्राच्या विकासासाठी काम करत आहेत. शासकीय योजना असोत, लाडकी बहीण योजना असो वा पायाभूत सुविधांचे प्रकल्प असोत, या सर्वांचे श्रेय महायुती सरकारला एकत्रितपणे दिले जात आहे. देवेंद्र फडणवीस यांनीही जालना येथील एका पत्रकार परिषदेत बोलताना स्पष्ट केले होते की, लोकन्यायालयाने आणि जनतेने एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेनेलाच खरी शिवसेना म्हणून मान्यता दिली आहे, त्यामुळे त्यांच्याबद्दल आमच्या मनात कोणताही अढी किंवा आक्षेप नाही. दोन्ही नेत्यांमधील हा वरवरचा समन्वय कितीही चांगला दिसत असला, तरी खालच्या पातळीवर कार्यकर्त्यांमध्ये आणि स्थानिक नेत्यांमध्ये मात्र श्रेयाची मोठी लढाई सुरू असल्याचे नाकारता येत नाही.
या वादाचे आणखी एक महत्त्वाचे पैलू म्हणजे शासकीय कार्यक्रमांमधील आणि जाहिरातींमधील श्रेयाची लढाई. महाराष्ट्रात गेल्या काही महिन्यांत अनेक अशा घटना घडल्या आहेत, जिथे शासकीय योजनांच्या होर्डिंग्सवर किंवा जाहिरातींवर कोणत्या नेत्याचा फोटो किती मोठा असावा, यावरून स्थानिक कार्यकर्त्यांमध्ये वाद झाले आहेत. प्रतापराव जाधव यांच्यासारख्या नेत्यांना आपल्या जिल्ह्यातील आणि विभागातील स्वतःचे राजकीय अस्तित्व टिकवून ठेवण्यासाठी कार्यकर्त्यांना ऊर्जा द्यावी लागते. जेव्हा ते एकनाथ शिंदे हेच जनतेच्या मनातील मुख्यमंत्री असल्याचे सांगतात, तेव्हा ते प्रत्यक्षात आपल्या पक्षाच्या कार्यकर्त्यांना असा संदेश देत असतात की, आपण कोणत्याही परिस्थितीत भाजपसमोर नमते घेणार नाही. परंतु, अशा विधानांमुळे मुंबईतील मंत्रालयापासून ते दिल्लीतील हायकमांडपर्यंत त्याचे पडसाद उमटतात आणि महायुतीच्या स्थैर्यावर प्रश्नचिन्ह उभे राहते.
शिंदेसेनेला देवेंद्र फडणवीस खुपतायत का? ( Devendra Fadnavis )
या संपूर्ण घडामोडींमुळे महाराष्ट्रातील राजकारण येत्या काळात अधिकच तापण्याची शक्यता आहे. देवेंद्र फडणवीस ( Devendra Fadnavis ) सध्या मुख्यमंत्री म्हणून गृह, वित्त आणि इतर महत्त्वाच्या खात्यांसह राज्याचा गाडा हाकत असताना, त्यांच्याच मंत्रिमंडळातील किंवा महायुतीमधील घटक पक्षाच्या केंद्रीय मंत्र्यांकडून असे विधान येणे हे राजकीय शिष्टाचाराला धरून नाही, अशी प्रतिक्रिया भाजपच्या गोटातून दबक्या आवाजात उमटत आहे. या विधानामुळे महायुतीमधील अंतर्गत अविश्वास अधिक गडद होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. विरोधी महाविकास आघाडी या संधीचा पुरेपूर फायदा उठवत असून, जनतेमध्ये असा संदेश देण्याचा प्रयत्न करत आहे की, सध्याचे सरकार हे केवळ खुर्चीच्या वादात अडकलेले आहे आणि त्यांना जनतेच्या प्रश्नांशी काहीही देणेघेणे नाही.
प्रतापराव जाधव यांच्या या वादग्रस्त विधानामुळे निर्माण झालेले हे राजकीय वादळ महायुतीचे नेते कशा प्रकारे शमवतात, याकडे संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे. एकनाथ शिंदे आणि देवेंद्र फडणवीस या दोन्ही नेत्यांना पक्षांतर्गत शिस्त राखण्यासाठी आणि कार्यकर्त्यांना आक्रमक विधाने करण्यापासून रोखण्यासाठी कठोर पावले उचलावी लागतील. अन्यथा अंतर्गत संघर्षाची ही ठिणगी महायुती सरकारच्या कारभारावर आणि त्यांच्या परस्पर संबंधांवर दूरगामी परिणाम करू शकते. सध्या तरी देवेंद्र फडणवीस हेच महाराष्ट्राचे अधिकृत मुख्यमंत्री म्हणून कार्यरत असले, तरी ‘जनतेच्या मनातील मुख्यमंत्री’ कोण, यावरून सुरू झालेली ही चर्चा महायुतीमधील अंतर्गत धूसफूस आणि राजकीय महत्त्वाकांक्षा उघड करणारी ठरली आहे.
