Sucker Fish : घरातील फिशटँकमध्ये शोभेसाठी ठेवला जाणारा सकर फिश (Sucker Fish) आता महाराष्ट्रातील उजनी धरणासाठी मोठी डोकेदुखी ठरत आहे. मूळचा दक्षिण अमेरिकेतील हा परदेशी मासा आता उजनी धरणातील स्थानिक जलजीवसृष्टीसाठी गंभीर संकट बनला असून, आतापर्यंत तब्बल 36 टन सकर फिश धरणातून बाहेर काढण्यात आला आहे. तरीही त्याचा प्रादुर्भाव कमी झालेला नाही.या माशामुळे स्थानिक मच्छीमारांचे मोठे आर्थिक नुकसान होत असून, धरणाच्या परिसंस्थेलाही धोका निर्माण झाला आहे.
फिशटँकमधून धरणात कसा पोहोचला सकर फिश?
सकर फिश हा मूळचा भारतातील नसून दक्षिण अमेरिकेतील आहे. शोभेचा मासा म्हणून अनेक जण तो आपल्या घरातील फिशटँकमध्ये पाळतात. मात्र, हा मासा मोठा झाल्यानंतर त्याची योग्य विल्हेवाट न लावता अनेकजण नदी, तलाव किंवा धरणात सोडून देतात. याच निष्काळजीपणामुळे हा मासा आता महाराष्ट्रातील अनेक जलाशयांमध्ये पसरला आहे.
हेही वाचा : यवतमाळमध्ये कार पुरात वाहून गेली! पत्नी आणि
उजनी धरणासाठी का ठरतोय धोकादायक?
तज्ज्ञांच्या मते, सकर फिश हा अत्यंत आक्रमक (Invasive Species) प्रकारातील मासा आहे.
- स्थानिक माशांची अंडी आणि पिल्ले खातो.
- स्थानिक माशांच्या प्रजननावर परिणाम करतो.
- मच्छीमारांच्या जाळ्यांचे मोठे नुकसान करतो.
- शरीरावर काटे असल्याने हाताळणे कठीण होते.
- बंधारे आणि नदीकिनारे पोखरण्याची क्षमता असल्याने जलसाठ्यालाही धोका निर्माण होऊ शकतो.
यामुळे उजनी धरणातील ( Ujani Dam ) जैवविविधतेवर मोठा परिणाम होत असल्याची चिंता व्यक्त केली जात आहे.
36 टन मासे बाहेर… पण उपयोग काय?
उजनी धरणातून आतापर्यंत सुमारे 36 टन सकर फिश ( Sucker Fish ) बाहेर काढण्यात आला आहे. मात्र हा मासा खाण्यायोग्य नसल्यामुळे त्याचा व्यावसायिक उपयोग अत्यंत मर्यादित आहे.
सध्या त्याचा वापर मुख्यतः
- मासे खाद्य (Fish Meal)
- तेल निर्मिती
यापुरताच मर्यादित असल्याने मच्छीमारांना त्यातून फारसा आर्थिक फायदा होत नाही.
मच्छीमारांसाठी वाढती डोकेदुखी
गेल्या पाच वर्षांपासून उजनी धरण परिसरातील मच्छीमार या समस्येला तोंड देत आहेत. जाळ्यांचे नुकसान, स्थानिक माशांचे घटते प्रमाण आणि वाढता खर्च यामुळे त्यांच्यासमोर मोठे आर्थिक संकट उभे राहिले आहे.
सरकारचा उपाय काय?
या समस्येवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी सकर फिश संकलन केंद्र सुरू करण्यात आले आहे. पकडलेले मासे या केंद्रावर जमा करण्याचे आवाहन मच्छीमारांना करण्यात आले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, पावसाळ्यात हा मासा मोठ्या प्रमाणात अंडी घालत असल्याने याच काळात त्याचे संकलन आणि नियंत्रण करणे अधिक प्रभावी ठरू शकते.
नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी?
पर्यावरण तज्ज्ञ नागरिकांना आवाहन करत आहेत की, घरातील फिशटँकमधील कोणताही परदेशी मासा नदी, तलाव किंवा धरणात सोडू नये. एका माशामुळे संपूर्ण जलपरिसंस्थेवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.
उजनी धरणातील सकर फिशचा वाढता प्रादुर्भाव हा केवळ मच्छीमारांचाच नाही, तर संपूर्ण पर्यावरणासाठी चिंतेचा विषय बनला आहे. योग्य वेळी नियंत्रणात्मक उपाययोजना न केल्यास हा धोका राज्यातील इतर जलाशयांमध्येही वेगाने पसरण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
