Shakti Sharma: आजच्या एकविसाव्या शतकात महिला कोणत्याही क्षेत्रात पुरुषांपेक्षा कमी नाहीत, हे शक्ती शर्मा यांनी आपल्या ऐतिहासिक कामगिरीतून सिद्ध करून दाखवले आहे. भारतीय वायुसेनेत त्यांनी मिळवलेले हे यश देशातील लाखो महिलांसाठी प्रेरणादायी ठरले आहे. चला तर जाणून घेऊयात शक्ती शर्मा कोण आहेत.

भारतीय वायुसेनेत महिलांच्या नेतृत्वाचा नवा अध्याय सुरू झाला आहे. एअर व्हाइस मार्शल शक्ती शर्मा (Shakti Sharma News) यांनी अशी ऐतिहासिक कामगिरी केली आहे, जी यापूर्वी कोणत्याही गैर-वैद्यकीय महिला अधिकाऱ्याला करता आली नव्हती. त्या भारतीय संरक्षण दलांमध्ये गैर-वैद्यकीय शाखेतून एअर व्हाइस मार्शल किंवा समकक्ष टू-स्टार रँक मिळवणाऱ्या पहिल्या महिला अधिकारी (Air Vice Marshal Shakti Sharma) ठरल्या आहेत.

1 सप्टेंबर 2026 रोजी शक्ती शर्मा यांनी वायुसेना मुख्यालयात Assistant Chief of the Air Staff (Education) या महत्त्वाच्या पदाची जबाबदारी स्वीकारली. त्यांच्या या पदोन्नतीकडे भारतीय सशस्त्र दलांमध्ये महिलांच्या वाढत्या सहभागाचा आणि वरिष्ठ नेतृत्वातील बदलाचा महत्त्वाचा टप्पा म्हणून पाहिले जात आहे.

हेही वाचा: राहुल गांधींचा नाशिक दौरा; जिल्हाधिकारी कार्यालयाबाहेर भाजपचा रास्तारोको

शक्ती शर्मा कोण आहेत?

शक्ती शर्मा यांचा भारतीय वायुसेनेतील प्रवास तब्बल तीन दशकांहून अधिक काळाचा आहे. त्यांना 18 जून 1994 रोजी भारतीय वायुसेनेच्या Education Branch मध्ये कमिशन मिळाले. यानंतर त्यांनी प्रशिक्षण संस्था, फील्ड स्टेशन, कमांड मुख्यालय आणि वायुसेना मुख्यालय अशा विविध ठिकाणी जबाबदाऱ्या सांभाळल्या. विविध स्तरांवर काम करताना त्यांनी शिक्षण, प्रशिक्षण आणि संस्थात्मक विकासाशी संबंधित क्षेत्रात अनुभव मिळवला.

आज त्या एअर व्हाइस मार्शल पदावर पोहोचल्या असल्या, तरी त्यांचा प्रवास केवळ पदोन्नतीपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. वायुसेनेच्या शिक्षण आणि प्रशिक्षण व्यवस्थेला बळकटी देण्यासाठी त्यांनी अनेक महत्त्वाच्या उपक्रमांमध्ये योगदान दिले आहे.

पहिली महिला टू-स्टार अधिकारी (First woman Air Vice Marshal)

शक्ती शर्मा यांच्या पदोन्नतीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्या गैर-वैद्यकीय शाखेतून टू-स्टार रँकवर पोहोचलेल्या पहिल्या महिला अधिकारी आहेत. भारतीय सशस्त्र दलांमध्ये महिला अधिकारी यापूर्वीही वरिष्ठ पदांवर पोहोचल्या आहेत. मात्र, या ऐतिहासिक कामगिरीपूर्वी अशा वरिष्ठ पदांवर पोहोचलेल्या महिला अधिकाऱ्यांमध्ये वैद्यकीय किंवा नर्सिंग सेवांचा मोठा वाटा होता. शक्ती शर्मा यांची कामगिरी त्यामुळे विशेष ठरते. त्यांच्या पदोन्नतीमुळे वायुसेनेतील महिला अधिकाऱ्यांसाठी वरिष्ठ नेतृत्वाची आणखी एक नवी वाट खुली झाली आहे.

IIT आणि विद्यापीठांशी संरक्षण सहकार्य वाढवले

शक्ती शर्मा यांच्या कारकिर्दीतील आणखी एक उल्लेखनीय बाब म्हणजे त्यांनी वायुसेना आणि शैक्षणिक संस्थांमधील सहकार्य मजबूत करण्यासाठी काम केले. (Indian Air Force News) त्यांच्या कारकिर्दीत IIT कानपूर आणि पुणे विद्यापीठात IAF Chairs of Excellence सारख्या उपक्रमांशी संबंधित काम झाले. या माध्यमातून संरक्षण क्षेत्र, तंत्रज्ञान आणि शिक्षण क्षेत्र यांच्यातील सहकार्य वाढवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. संरक्षण क्षेत्रातील आधुनिक गरजा आणि शैक्षणिक संशोधन यांच्यातील दुवा मजबूत करण्याच्या दृष्टीने अशा उपक्रमांना महत्त्व दिले जाते.

सैनिक स्कूल कपूरथलाची जबाबदारी सांभाळूनही रचला इतिहास

एअर व्हाइस मार्शल पदापर्यंत पोहोचण्यापूर्वीही शक्ती शर्मा यांनी एक महत्त्वाचा विक्रम आपल्या नावावर केला होता. त्या तिन्ही सशस्त्र दलांमधून सैनिक स्कूलचे नेतृत्व करणाऱ्या पहिल्या महिला अधिकारी ठरल्या होत्या. त्यांनी पंजाबमधील Sainik School Kapurthala येथे प्राचार्य म्हणून काम केले. सैनिक स्कूलमध्ये विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक शिक्षणासोबत शिस्त, नेतृत्व आणि संरक्षण सेवांमध्ये करिअरसाठी आवश्यक वातावरण दिले जाते. त्यामुळे या संस्थेचे नेतृत्व करणे हीदेखील महत्त्वाची जबाबदारी मानली जाते.

1994 पासून सुरू झालेला प्रवास

शक्ती शर्मा यांची कारकीर्द पाहिली तर त्यांच्या यशामागे अनेक वर्षांचा अनुभव आणि सातत्य दिसून येते.

1994 मध्ये Education Branch मध्ये प्रवेश → विविध प्रशिक्षण आणि कमांड नियुक्त्या → सैनिक स्कूलचे नेतृत्व → वरिष्ठ पदांवरील जबाबदाऱ्या → Air Commodore → आता Air Vice Marshal

अशा प्रदीर्घ प्रवासानंतर त्यांनी भारतीय संरक्षण दलांच्या इतिहासात स्वतःचे वेगळे स्थान निर्माण केले आहे.

महिलांसाठी का आहे हा मोठा टप्पा?

भारतीय सशस्त्र दलांमध्ये महिलांना आता पूर्वीपेक्षा अधिक व्यापक भूमिका मिळत आहेत. ऑपरेशनल जबाबदाऱ्या, कमांड नियुक्त्या आणि वरिष्ठ नेतृत्वाच्या पदांवर महिला अधिकाऱ्यांची उपस्थिती वाढत आहे.

या पार्श्वभूमीवर शक्ती शर्मा यांची कामगिरी विशेष महत्त्वाची ठरते. कारण त्यांनी गैर-वैद्यकीय शाखेतून एअर व्हाइस मार्शल पद गाठून वरिष्ठ लष्करी नेतृत्वाच्या क्षेत्रात एक नवा विक्रम निर्माण केला आहे. त्यांचा प्रवास आगामी काळात संरक्षण दलात नेतृत्वाची जबाबदारी स्वीकारू इच्छिणाऱ्या अनेक महिला अधिकाऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरू शकतो.