Flex-Fuel Car E100 Fuel : पेट्रोलवरील अवलंबित्व (Dependence on petrol)  कमी करण्यासाठी भारतात पर्यायी इंधनाच्या वापराला प्रोत्साहन दिले जात आहे. याच दिशेने केंद्र सरकारने E85 आणि E100 इंधनावर चालणाऱ्या फ्लेक्स-फ्युएल वाहनांसाठी मोटार वाहन नियमांमध्ये बदल केले आहेत. या निर्णयामुळे उच्च इथेनॉल मिश्रणावर चालणाऱ्या वाहनांसाठी नियामक मार्ग खुला होण्याची शक्यता आहे. मात्र, याचा अर्थ सध्या रस्त्यावर धावणाऱ्या प्रत्येक पेट्रोल कारमध्ये E100 इंधन वापरता येईल, असा नाही.

E100 इंधन म्हणजे नेमके काय?

E100 हे जवळजवळ पूर्णपणे इथेनॉलवर (Ethanol) आधारित इंधन आहे. इथेनॉलची निर्मिती प्रामुख्याने ऊस, मका आणि इतर जैविक कच्च्या मालापासून केली जाऊ शकते. दुसरीकडे, E85 या इंधनामध्ये साधारण ८५ टक्के इथेनॉल आणि उर्वरित पेट्रोल असते. पारंपरिक पेट्रोलच्या तुलनेत इथेनॉलचा वापर वाढवण्यामागे देशांतर्गत इंधन उत्पादनाला चालना देणे आणि कच्च्या तेलाच्या आयातीवरील अवलंबित्व कमी करणे हे प्रमुख उद्देश आहेत. मात्र, इथेनॉलची रचना, गुणवत्ता आणि वापरासाठीची तांत्रिक मानके संबंधित नियमांनुसारच ठरतात.

फ्लेक्स-फ्युएल कार कशी काम करते? (Flex-Fuel)

फ्लेक्स-फ्युएल वाहनांची इंजिन यंत्रणा पेट्रोल आणि इथेनॉलच्या वेगवेगळ्या मिश्रणांवर चालण्यासाठी तयार केलेली असते. वाहनातील सेन्सर इंधनाची रचना ओळखून इंजिनचे कामकाज त्यानुसार समायोजित करण्यास मदत करतात. मात्र, उच्च इथेनॉलयुक्त इंधन वापरण्यासाठी इंजिन, इंधनवाहिन्या, सील आणि इतर घटक योग्य प्रकारे तयार केलेले असणे आवश्यक आहे. त्यामुळे केवळ वाहनात इंधन भरून वापर सुरू करता येईल, असे नाही. वाहनाची रचना आणि प्रमाणन संबंधित इंधनासाठी योग्य असणे महत्त्वाचे आहे.

सध्याच्या पेट्रोल कारमध्ये E100 वापरता येणार का?

हा निर्णय समोर आल्यानंतर अनेक वाहनधारकांच्या  (Vehicle Owner) मनात हा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो. मात्र, प्रत्येक पेट्रोल किंवा E20 इंधनावर चालणाऱ्या कारमध्ये E100 वापरणे सुरक्षित किंवा योग्य असेलच असे नाही. वाहन उत्पादकाने विशिष्ट मॉडेल उच्च इथेनॉल मिश्रणासाठी तयार केलेले आणि प्रमाणित केलेले असणे आवश्यक आहे. त्यामुळे वाहनाच्या पुस्तिकेतील सूचना तपासल्याशिवाय किंवा अधिकृत सर्व्हिस सेंटरचा सल्ला घेतल्याशिवाय E100 वापरणे टाळावे.

हेही वाचा : अरेरे…! कच्च्या तेलाच्या किमती पुन्हा वाढल्या; भारतात पेट्रोल-डिझेलचे दर बदलणार का? जाणून घ्या ताजे दर

इथेनॉलमुळे भारताला काय फायदा होऊ शकतो?

भारताला कच्च्या तेलाची (Crude Oil) मोठ्या प्रमाणावर आयात करावी लागते. पेट्रोलच्या जागी काही प्रमाणात देशांतर्गत तयार होणाऱ्या इथेनॉलचा वापर वाढल्यास आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे इंधन सुरक्षेला बळकटी मिळण्याची आणि परकीय चलनाची बचत होण्याची शक्यता आहे. याशिवाय इथेनॉल निर्मितीसाठी ऊस, मका आणि इतर कृषी कच्च्या मालाची मागणी वाढू शकते. त्याचा संबंधित शेतकऱ्यांना आणि इथेनॉल उद्योगाला फायदा होण्याची शक्यता असली, तरी प्रत्यक्ष परिणाम उत्पादन खर्च, खरेदी दर, पाणीवापर आणि बाजारातील मागणीवर अवलंबून असतील.

प्रदूषण कमी होणार का?

योग्य प्रकारे तयार केलेल्या फ्लेक्स-फ्युएल वाहनांमध्ये उच्च इथेनॉल मिश्रण वापरल्यास काही प्रकारचे उत्सर्जन कमी होण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, पर्यावरणीय फायदा इथेनॉल कोणत्या कच्च्या मालापासून आणि कोणत्या प्रक्रियेद्वारे तयार केले जाते, यावरही अवलंबून असतो. त्यामुळे E100 मुळे प्रदूषण पूर्णपणे संपेल, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही. (Pollution Control)

पेट्रोल पंपांवर E100 कधी मिळणार?

नियमांमध्ये बदल होणे आणि देशभरातील पेट्रोल पंपांवर E100 उपलब्ध होणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. इंधनाची साठवण, वाहतूक, वितरण आणि आवश्यक पायाभूत सुविधा विकसित कराव्या लागतील. त्यामुळे ग्राहकांना हे इंधन कुठे आणि कधी उपलब्ध होईल, हे वितरण व्यवस्थेच्या विस्तारावर अवलंबून असेल. एकूणच, E100 इंधनासाठीचा नियामक बदल हा पर्यायी इंधनाच्या दिशेने महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतो. मात्र, वाहनधारकांसाठी त्याचा प्रत्यक्ष फायदा वाहनांची उपलब्धता, इंधनाचे दर, मायलेज आणि इंधनाच्या सहज उपलब्धतेवर अवलंबून असेल. (LS Marathi) 

हेही वाचा : कच्चं तेल 6 टक्के कोसळलं, तरीही पेट्रोल-डीझेल 3 रुपयांनी का महागलं?