Winter Special Amla Benefits :  हिवाळ्यात आवळा खाण्याची सवय आहे का? व्हिटॅमिन सीने समृद्ध असलेल्या या छोट्याशा फळाचे ७ फायदे आणि खाण्याच्या ५ सोप्या पद्धती जाणून घ्या!

हिवाळ्यात आहारात कोणत्या फळांचा समावेश करावा, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. अशा वेळी बाजारात सहज उपलब्ध होणारा आवळा तुमच्यासाठी एक चांगला पर्याय ठरू शकतो. आकाराने लहान आणि चवीला आंबट असलेल्या या फळामध्ये व्हिटॅमिन सीसह अनेक पोषक घटक आढळतात. पण तुम्हाला माहिती आहे का, हिवाळ्यात आवळा खाल्ल्याने शरीराला कोणते फायदे मिळू शकतात? त्वचेपासून केसांच्या आरोग्यापर्यंत आणि पचनक्रियेपासून रोगप्रतिकारक शक्तीपर्यंत आवळ्याचा आहारातील समावेश उपयुक्त ठरू शकतो. कच्चा आवळा खावा की त्याचा रस प्यावा? दिवसातून किती आवळा खावा? जाणून घेऊया आवळ्याचे ७ फायदे आणि सेवन करण्याच्या योग्य पद्धती.

हिवाळ्यात आवळा खाणे का ठरू शकते फायदेशीर?

आवळा हे व्हिटॅमिन सी आणि अँटीऑक्सिडंट्सचे चांगले स्रोत असलेले हंगामी फळ आहे. भारतीय आहारपद्धतीमध्ये आवळ्याला विशेष महत्त्व आहे. त्याचा वापर कच्चा खाण्यासोबतच चटणी, लोणचे, मुरंबा आणि रस तयार करण्यासाठीही केला जातो. संतुलित आहाराचा भाग म्हणून आवळ्याचा समावेश केल्यास शरीराला विविध पोषक घटक मिळण्यास मदत होऊ शकते.

आवळा खाण्याचे ७ महत्त्वाचे फायदे (Benefits)

१. रोगप्रतिकारक शक्तीच्या सामान्य कार्यासाठी उपयुक्त

आवळ्यामध्ये व्हिटॅमिन सी मोठ्या प्रमाणात आढळते. शरीराच्या रोगप्रतिकारक यंत्रणेच्या सामान्य कार्यासाठी हे जीवनसत्त्व आवश्यक आहे. त्यामुळे हिवाळ्यात आहारात आवळ्याचा समावेश केल्यास शरीराला आवश्यक व्हिटॅमिन सी मिळण्यास मदत होऊ शकते. मात्र केवळ आवळा खाल्ल्याने सर्दी किंवा इतर संसर्ग पूर्णपणे टाळता येतात, असे नाही.

२. त्वचेचे आरोग्य राखण्यास मदत

हिवाळ्यात थंड हवामानामुळे अनेकांची त्वचा कोरडी आणि निस्तेज होते. अशा वेळी त्वचेची काळजी घेण्यासाठी योग्य आहारही महत्त्वाचा असतो. आवळ्यामधील व्हिटॅमिन सी शरीरात कोलेजन तयार होण्याच्या प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावते. कोलेजनमुळे त्वचेची रचना आणि लवचिकता टिकवण्यास मदत होते. त्यामुळे संतुलित आहारात आवळ्याचा समावेश करता येतो.

३. केसांच्या आरोग्यासाठी पोषक

केसांचे आरोग्य चांगले राहण्यासाठी शरीराला विविध जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि प्रथिनांची गरज असते. आवळ्यामध्ये व्हिटॅमिन सी आणि अँटीऑक्सिडंट घटक असतात. त्यामुळे तो संतुलित आहाराचा एक चांगला भाग ठरू शकतो. मात्र केवळ आवळा खाल्ल्याने केसगळती थांबते किंवा केसांची वाढ वेगाने होते, असे निश्चितपणे म्हणता येत नाही.

४. पचनक्रिया सुरळीत ठेवण्यास मदत

आवळ्यामध्ये आहारातील फायबर असते. फायबरमुळे आतड्यांचे आरोग्य राखण्यास आणि नियमित मलविसर्जनास मदत होते. त्यामुळे आहारात योग्य प्रमाणात फायबर असलेल्या पदार्थांचा समावेश करणे महत्त्वाचे आहे. आवळाही यासाठी एक पर्याय ठरू शकतो.

५. अँटीऑक्सिडंट्सचा चांगला स्रोत

शरीरात नैसर्गिक प्रक्रियांमुळे ऑक्सिडेटिव्ह तणाव निर्माण होऊ शकतो. अँटीऑक्सिडंट्स शरीराला या तणावाचा सामना करण्यास मदत करतात. आवळ्यामध्ये विविध वनस्पतीजन्य अँटीऑक्सिडंट घटक आढळतात. त्यामुळे विविध फळे आणि भाज्यांसोबत आवळ्याचाही आहारात समावेश करता येतो.

६. हृदयाच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतो

आवळ्यामधील वनस्पतीजन्य घटक आणि अँटीऑक्सिडंट्स यांचा हृदयाच्या आरोग्याशी संबंधित संशोधनात अभ्यास केला जात आहे. काही संशोधनांमध्ये आवळ्याच्या अर्काचे रक्तातील लिपिड्सवर होणारे परिणाम तपासण्यात आले आहेत. मात्र हृदयविकार टाळण्यासाठी किंवा कोलेस्टेरॉल नियंत्रित करण्यासाठी केवळ आवळ्यावर अवलंबून राहणे योग्य नाही. संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि आवश्यक वैद्यकीय उपचार महत्त्वाचे आहेत.

७. शरीराला आवश्यक पोषक घटक मिळण्यास मदत

आवळ्यामध्ये व्हिटॅमिन सीसह विविध वनस्पतीजन्य पोषक घटक असतात. विशेष म्हणजे, वनस्पतीजन्य लोह असलेल्या पदार्थांसोबत व्हिटॅमिन सीयुक्त आवळा खाल्ल्यास शरीराला लोहाचे शोषण करण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे आहारात डाळी, हिरव्या पालेभाज्या आणि आवळा यांचा समावेश करणे फायदेशीर ठरू शकते.

आवळा खाण्याच्या ५ सोप्या पद्धती (how to eat)

आवळ्याचे सेवन करण्यासाठी एकच पद्धत असण्याची गरज नाही. आपल्या आवडीनुसार आणि आहाराच्या सवयीनुसार त्याचा वेगवेगळ्या प्रकारे वापर करता येतो.

१. कच्चा आवळा खा

ताजा आवळा स्वच्छ पाण्याने धुऊन त्याचे लहान तुकडे करा. चव अधिक रुचकर करण्यासाठी त्यावर थोडे मीठ किंवा जिरेपूड टाकू शकता.

२. आवळ्याचा ताजा रस प्या

आवळ्याचे तुकडे करून त्यांचा रस काढा. आवश्यकतेनुसार त्यात पाणी मिसळा. अतिरिक्त साखर न घालता रस पिणे हा चांगला पर्याय आहे.

३. आवळ्याची चटणी तयार करा

आवळ्यासोबत कोथिंबीर, हिरवी मिरची, जिरे आणि थोडे मीठ वापरून चविष्ट चटणी तयार करता येते. पोळी, भाकरी किंवा जेवणासोबत ही चटणी खाऊ शकता.

४. आवळ्याचा मुरंबा खा

आवळ्याचा मुरंबा अनेकांना आवडतो. मात्र तो तयार करताना साखरेचा वापर केला जातो. त्यामुळे विशेषतः मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी त्याचे सेवन मर्यादित ठेवावे.

५. आवळा पावडर वापरा

आवळ्याची पावडर पाणी किंवा इतर खाद्यपदार्थांमध्ये मिसळून घेता येते. मात्र उत्पादनाची गुणवत्ता, घटक आणि वापरण्याच्या सूचना तपासणे महत्त्वाचे आहे.

दिवसातून किती आवळा खावा? (Amla eat)

आवळा पौष्टिक असला तरी प्रत्येक व्यक्तीची आहाराची गरज वेगळी असते. त्यामुळे सर्वांसाठी एकच निश्चित प्रमाण सांगता येत नाही. सुरुवातीला आहारात एक छोटा ताजा आवळा समाविष्ट करून शरीराची प्रतिक्रिया पाहू शकता. आवळ्याचा रस, पावडर किंवा अर्क घेताना त्याचे प्रमाण आणि उत्पादनाची गुणवत्ता लक्षात घ्यावी. विशेषतः सप्लिमेंट्सचा वापर करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.

आवळा खाताना कोणती काळजी घ्यावी? (Precaution)

आवळा सामान्य आहारात समाविष्ट करता येत असला तरी काही गोष्टी लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

• आवळा खाल्ल्यानंतर आम्लपित्त किंवा पोटाचा त्रास जाणवत असल्यास त्याचे सेवन कमी करा.
• मधुमेहासाठी औषधे घेत असल्यास आवळ्याचे अर्क किंवा सप्लिमेंट्स घेण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
• आवळ्याचा मुरंबा आणि कँडीमध्ये साखरेचे प्रमाण जास्त असू शकते.
• कोणत्याही आजारावरील औषधांच्या जागी आवळ्याचा वापर करू नका.
• आहारात विविध फळे, भाज्या आणि पोषक पदार्थांचा समावेश ठेवा.

हिवाळ्यात आहारात आवळ्याचा समावेश करा (Add on Meal)

हिवाळ्यात बाजारात सहज उपलब्ध होणारा आवळा हा पोषक घटकांनी समृद्ध असलेला चांगला पर्याय आहे. व्हिटॅमिन सी, फायबर आणि अँटीऑक्सिडंट्समुळे संतुलित आहारात त्याला महत्त्वाचे स्थान देता येते. कच्चा आवळा, चटणी किंवा ताजा रस अशा वेगवेगळ्या पद्धतींनी त्याचा आस्वाद घेता येतो. मात्र कोणत्याही एका पदार्थावर संपूर्ण आरोग्य अवलंबून नसते. नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि संतुलित आहार यांसोबत आवळ्याचा समावेश केल्यास आरोग्याची काळजी घेण्यास मदत होऊ शकते.

हेही वाचा : Cancer Medicine Price Reduction : १३७ कर्करोगविरोधी औषधांच्या किमती घटणार; ९ नोव्हेंबरपासून नवे दर लागू