FDA New Rules : ऑनलाइन आणि क्विक कॉमर्स प्लॅटफॉर्मवरून विकल्या जाणाऱ्या खाद्यपदार्थांच्या गुणवत्तेवर अन्न व औषध प्रशासनाने लक्ष केंद्रित केले आहे. मुदत संपलेले किंवा खराब झालेले खाद्यपदार्थ पुन्हा विक्रीस ठेवल्यास संबंधित कंपन्या, विक्रेते आणि जबाबदार यंत्रणांवर कारवाई होऊ शकते, असा इशारा तुकाराम मुंढे यांनी दिला आहे.
कालबाह्य, खराब झालेले किंवा ग्राहकांनी परत केलेले खाद्यपदार्थ पुन्हा बाजारात विकले जात असल्याच्या प्रकारांमुळे अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) कठोर भूमिका घेतली आहे. FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी अशा खाद्यपदार्थांची विल्हेवाट लावण्याची जबाबदारी संबंधित कंपन्यांवर निश्चित केली आहे. विशेष म्हणजे, ई-कॉमर्स आणि क्विक कॉमर्सच्या वाढत्या व्यवसायामुळे ऑनलाइन खाद्यपदार्थ विक्रीसाठी अधिक सक्षम नियमांची गरजही त्यांनी मांडली आहे. त्यामुळे आता ऑनलाइन डिलिव्हरी प्लॅटफॉर्म, डार्क स्टोअर्स आणि गोदामांमधील अन्नसुरक्षेचा मुद्दा चर्चेत आला आहे.
चाकण-भिवंडीत कारवाई; कोट्यवधींचा साठा जप्त
चाकण, भिवंडी आणि परिसरातील गोदामांमध्ये FDA ने केलेल्या तपासणीत कालबाह्य, खराब झालेले, ग्राहकांनी परत केलेले तसेच विक्रीस अयोग्य ठरवलेले खाद्यपदार्थ पुन्हा बाजारात आणले जात असल्याचा संशय व्यक्त करण्यात आला. यापूर्वीच्या कारवाईत रिलायन्स रिटेल, रिलायन्स कन्झ्युमर, ब्लिंकिट आणि झोमॅटो हायपरप्युअरशी संबंधित गोदामांवरही कारवाई झाली होती. १४ आणि १५ ऑक्टोबर रोजी ठाणे आणि पुणे जिल्ह्यांत केलेल्या तपासणीत ८,३९२ किलो साठा जप्त करण्यात आला होता. त्याची किंमत ४८ लाख रुपयांहून अधिक होती. पाच गोदामांचे परवाने निलंबित करण्यात आल्याची माहिती समोर आली होती. (Tukaram Mundhe)
विल्हेवाट लावली म्हणजे कंपनीची जबाबदारी संपत नाही!
कालबाह्य किंवा विक्रीस अयोग्य खाद्यपदार्थ अधिकृत विल्हेवाट संस्थेकडे दिल्यानंतर कंपनीची जबाबदारी संपत नाही, असे FDA ने स्पष्ट केले आहे. संबंधित पदार्थ प्रत्यक्षात नष्ट झाले आहेत का, त्याची अधिकृत नोंद आहे का आणि विल्हेवाट लावणारी संस्था अधिकृत आहे का, याची खात्री करणे आवश्यक आहे. मालाच्या वाहतुकीपासून ते अंतिम विल्हेवाटीपर्यंतची कागदपत्रे कंपन्यांनी जतन करणे अपेक्षित आहे. केवळ कागदोपत्री नोंद करून पदार्थ पुन्हा बाजारात विकले जात असतील, तर संबंधितांवर कायदेशीर कारवाई होऊ शकते. (Expired Food Products)
ई-कॉमर्स आणि क्विक कॉमर्ससाठी स्वतंत्र नियमांची गरज
ऑनलाइन खाद्यपदार्थ विक्री, क्विक कॉमर्स, डार्क स्टोअर्स आणि क्लाउड किचन यांचा विस्तार २००६ मध्ये अन्नसुरक्षा कायदा तयार झाला, (Quick Commerce Companies) त्यावेळच्या परिस्थितीपेक्षा खूप वेगळा आहे. त्यामुळे या नव्या व्यवसाय पद्धतींमधील अन्नसुरक्षेच्या त्रुटी दूर करण्यासाठी नियमावली अधिक सक्षम करण्याची गरज असल्याचे तुकाराम मुंढे यांनी मांडले आहे. केंद्र सरकार पातळीवर ई-कॉमर्स फूड क्षेत्रासाठी नियम तयार करण्याचे काम सुरू असल्याचेही त्यांनी सांगितले आहे. या संदर्भात राष्ट्रीय स्तरावर नियम कसे असावेत, याबाबत सूचना दिल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
ग्राहकांच्या आरोग्याशी तडजोड नाही
मोठी कंपनी असो किंवा लहान विक्रेता, अन्नसुरक्षेच्या नियमांचे उल्लंघन केल्यास कारवाई होणार, अशी प्रशासनाची भूमिका आहे. ग्राहकांनीही खाद्यपदार्थ खरेदी करताना उत्पादनाची तारीख, बॅच क्रमांक, ‘बेस्ट बिफोर’ किंवा ‘यूज बाय’ तारीख आणि पॅकेजिंग तपासावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे. (E Commerce Food Safety)
संशयास्पद किंवा कालबाह्य पदार्थ विक्रीस आढळल्यास FDA च्या १८००-२२-२३६५ या हेल्पलाइनवर किंवा अधिकृत तक्रार पोर्टलवर तक्रार करता येते. ई-कॉमर्स आणि क्विक कॉमर्ससाठी नवीन कायदा लागू झाल्याची घोषणा झालेली नाही. मुंढे यांनी राष्ट्रीय स्तरावर नवीन नियमांची गरज आणि केंद्र सरकारकडे सुरू असलेल्या प्रक्रियेबाबत माहिती दिली आहे. सध्या कालबाह्य अन्नपदार्थांच्या विल्हेवाटीबाबत विद्यमान अन्नसुरक्षा कायद्यांतर्गत कारवाई आणि निर्देश लागू आहेत. (Maharashtra FDA)
